Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тейасуидтер тұқымдасына жататын сүтқоректілер тобы, жұп тақайырлы қораларға жатады.
Family of mammals belonging to even toed ungulates
Пекарий (сонымен қатар жавелина немесе сканк-қорық) – Тайасуидтер тұқымдасына жататын шошқаға ұқсас қора (Жаңа әлем шошқалары). Олар Орталық және Оңтүстік Америкада, Кариб теңізіндегі Тринидад аралында және Солтүстік Американың оңтүстік-батыс аймағында кездеседі. Олардың ұзындығы әдетте арасында болады, ал толық бой жеткен ересек пекарийдің салмағы шамамен жетеді. Пекарийлер шошқалар мен оларға жақын туыстарды қамтитын Суидтер тұқымдасының ең жақын туыстары болып табылады. Тайасуидтер және Суидтер бірге жұп тақайырлы қоралар (Artiodactyla) тобындағы Суина қосалқы тобында біріктірілген. Пекарийлер әлеуметтік жануарлар, үйір-үйір болып тіршілік етеді. Олар бәсеңді жейді, тамырлар, жәндіздердің дернәсілдері және басқа да әртүрлі тағамдармен қоректенеді. Олар бір-бірін күшті иісі арқылы тани алады. Бірге саяхаттап, бірге өмір сүретін пекарийлер тобы эскадрилья деп аталады. Эскадрильядағы пекарийлердің саны әдетте алтыдан тоғызға дейін болады. Пекарийлер алғаш рет Солтүстік Америкада миоцен дәуірінде пайда болды және Плиоцен–Плейстоцен дәуірінде Ұлы Америкалық алмасудың бір бөлігі ретінде Оңтүстік Америкаға қоныс аударды. Олар көбінесе Америка Құрама Штаттарының көптеген аймақтарында "резербэк" шошқалары деп белгілі жабайы шошқалармен шатастырылады, өйткені екеуі де ұқсас жерлерде кездеседі. Майя тайпасы пекарийлерді мал ретінде өсіріп, оларды діни қағидаларда және тамақ ретінде пайдаланған. Олар көптеген елдерде үй жануарлары ретінде ұсталады, сонымен қатар фермаларда азық-түлік көзі ретінде өсіріледі.
A peccary (also javelina or skunk pig) is a pig like ungulate of the family Tayassuidae (New World pigs). They are found throughout Central and South America, Trinidad in the Caribbean, and in the southwestern area of North America. They usually measure between in length, and a full grown adult usually weighs about They represent the closest relatives of the family Suidae, which contains pigs and relatives. Together Tayassuidae and Suidae are grouped in the suborder Suina within the order Artiodactyla (even toed ungulates). Peccaries are social creatures that live in herds. They are omnivores and eat roots, grubs, and a variety of other foods. They can identify each other by their strong odors. A group of peccaries that travel and live together is called a squadron. A squadron of peccaries averages between six and nine members. Peccaries first appeared in North America during the Miocene and migrated into South America during the Pliocene–Pleistocene as part of the Great American Interchange. They are often confused with feral domestic pigs, commonly known as "razorback" hogs in many parts of the United States, when the two occur in the wild in similar ranges. The Maya kept herds of peccaries, using them in rituals and for food. They are kept as pets in many countries in addition to being raised on farms as a source of food.
Этимология
Пекари сөзі кариб тілінен алынған пакира немесе пакира сөзінен шыққан. Португал тілінде пекариді пекари, порко до мато, кейшада, тахасу, сондай-ақ Катето немесе Каититу деп атайды. Испан тілінде оны хавелина, хабали (жабайы шошқаны да білдіретін сөз), сахино немесе пекари деп атайды. Хавелина сөзі испан тілінде "жабайы шошқа" деген мағынаны білдіреді. Француз Гвианасы мен Суринамда бұл жануар пакира деп аталады. Tayassuidae ғылыми атауы португал тіліндегі тахасу сөзімен бірдей түбірге ие.
The word peccary is derived from the Carib word pakira or paquira. In Portuguese, a peccary is called pecari, porco do mato, queixada, tajaçu, among other names like Cateto or Caititu. In Spanish, it is called javelina, jabalí (a word also used to describe wild boar), sajino, or pecarí. The word javelina derives from the Spanish word for "wild boar". In French Guiana and Suriname, the animal is called pakira. The scientific name Tayassuidae derives from the same source as the Portuguese tajaçu.
Сипаттамалары
Пекарий – орташа өлшемді, шошқаға өте ұқсайтын жануар. Оның мұрыны шошқаға қарағанда мықтырақ, ал көздері басына шаққанда кішкентай. Шошқа сияқты, ол жүріп-тұру үшін тек ортаңғы екі саусағын ғана пайдаланады, бірақ шошқалардан өзгеше, қалған саусақтары мүлдем болмауы мүмкін. Оның асқазаны кептірмейді (руминация жасамайды). Онда үш камера болғанымен, шошқаның асқазанына қарағанда күрделірек. Пекарийлер – ішек алдында ашытылатын (ферментацияланатын) жануарлар (шошқалар – ішек артында). Бұл ішек алдындағы ашыту процесі, қайтарушы жануарлардағыдан бөлек дамығанмен, оларға ұқсас, және конвергентті эволюцияның мысалы болып табылады. Пекарийлер – барлық жейтін жануарлар, олар жәндіктерді, қуыршақтарды және кейде кішкентай жануарларды жейді, бірақ олардың басты тағамы – тамырлар, шөптер, тұқымдар, жемістер. Шошқа мен пекарийді бірнеше ерекшеліктері арқылы ажыратуға болады, соның ішінде – құйрықтары мен құлақтарының пішіні. Шошқаның құлақтары үлкен, тік және көбінесе сүйір, ал пекарийдің құлақтары кішкентай және дөңгелек. Шошқаларда әдетте, ұзын, түйінделген құйрықтары болады, ал пекарийдің құйрығы кішкентай және жасырын. Шошқа мен пекарийдің ең айқын айырмашылығы – тісқазбаларының (көмей тістерінің) пішіні. Еуропалық шошқаларда тісқазбалар ұзын және өзіне оралып келген, ал пекарийлерде тісқазбалар қысқа және тік болып, бір-бірімен бекітіліп, жақтың бүйірге қарай қозғалуына кедерілгі келтіреді. Пекарийдің жауы мен тісқазбалары қатты тұқымдарды ұрып-соғуға және өсімдік тамырларын кесуге бейімделген. Пекарийлер аумағын қорғау, жыртқыштардан қорғану, температураны реттеу және түрдің басқа мүшелерімен байланыс жасау үшін әлеуметтік құрылымына сенеді. Пекарийлердің әр көзінің астында және арқасында иіс бездері бар, бірақ олар *P. maximus* түрінде жай ғана болып саналады. Олар осы иіс бездерімен өздерінің топ мүшелерін де белгілейді, бірін-бірі сүртіп. Бұл иіс, олардың көру қабілеті нашар болғанына қарамастан, өздерінің тобын тануға мүмкіндік береді. Иіс соншалықты күшті, адамдар да сезіне алады, сондықтан пекарий "сұңқыр шошқа" деген лақап атымен белгілі.
A peccary is a medium sized animal, with a strong resemblance to a pig. Like a pig, it has a snout ending in a cartilaginous disc and eyes that are small relative to its head. Also like a pig, it uses only the middle two digits for walking, although, unlike pigs, the other toes may be altogether absent. Its stomach is not ruminating. Though it has three chambers, it is more complex than those of pigs. Peccaries are foregut fermenters (pigs are hindgut fermenters). This foregut fermentation, similar to but separately evolved from a ruminant, is an example of convergent evolution. Peccaries are omnivores and will eat insects, grubs, and occasionally small animals, although their preferred foods consist of roots, grasses, seeds, fruit, Pigs and peccaries can be differentiated by a number of characteristic, including tails and ear shape. The ears of pigs are large and upright and often pointed while the ears of peccaries are small and rounded. Pigs also have tasseled tails, but peccaries' tails are small and discreet. The most noticeable difference between pigs and peccaries is the shape of the canine teeth, or tusks. In European pigs, the tusks are long and curve around on themselves, whereas in peccaries, the tusks are short and straight and interlock with each other, prohibiting side to side movement of the jaw. The jaws and tusks of peccaries are adapted for crushing hard seeds and slicing into plant roots, Peccaries rely on their social structure to defend territory, protect against predators, regulate temperature, and interact with other members of the species. Peccaries have scent glands below each eye and another on their backs, though these are believed to be rudimentary in P. maximus. They use the scent to mark herd territories, which range from They also mark other herd members with these scent glands by rubbing one against another. The pungent odor allows peccaries to recognize other members of their herd, despite their myopic vision. The odor is strong enough to be detected by humans, which earns the peccary the nickname of "skunk pig".
Эволюция
Ескі әлемдегі кейбір таксондар, мысалы, еуропалық миоцендік Тауканама, Тайуссидейлердің құрамына жататыны айтылғанмен, олардың осы топқа жатқызылуы даулы, себебі 2017 жылғы филогенетикалық талдау Тауканаманы шошқалар (суидтар) мен пекарилер тобынан тысқары шығарды. Пекарилердің ең ерте нақты табылған қазбалары Солтүстік Американың ерте миоцен кезеңінен кездеседі, ал Солтүстік Американың эоцен-олигоцендік Perchoerus туысы да, көбінесе ерте пекари саналады, ол пекарилер мен шошқалар тобынан тысқары орналасқан. Бүгінде Оңтүстік Америкада кең таралған болса да, пекарилер шамамен үш миллион жыл бұрын Ұлы Америкалық алмасу кезінде, Солтүстік және Оңтүстік Американы байланыстырған Панама мойыны пайда болғанда ғана осы құрлыққа жеткен. Осы кезде көптеген Солтүстік Америка жануарлары – пекарилер, ламалар және тапирлер сияқты – Оңтүстік Америкаға өтіп, ал кейбір Оңтүстік Америка түрлері, мысалы, жалпақ езілгендер мен опоссумдар солтүстікке қоныс аударды. Плейстоценнің соңында Берингия арқылы континентке адамдардың келуінен кейін Platygonus және Mylohyus туыстарының бірнеше түрі Солтүстік Америкада жойылып кетті. Бүгінде 3 түрдің 2-сі Неотропикалық аймаққа жатады, бірақ жағалы пекари Мексиканың солтүстігіне және АҚШ-тың оңтүстік-батысына дейін таралған.
Although some taxa from the Old World like the European Miocene Taucanamo have been suggested to be members of Tayussidae, their assignation to the group is equivocal, with a 2017 phylogenetic analysis recovering Taucanamo outside the clade containing suids and peccaries. The oldest unambiguous fossils of peccaries are from the Early Miocene of North America, with the North American Eocene Oligocene genus Perchoerus, also often considered an early peccary, recovered outside the clade containing peccaries and suids. Although common in South America today, peccaries did not reach there until about three million years ago during the Great American Interchange, when the Isthmus of Panama formed, connecting North America and South America. At that time, many North American animals—including peccaries, llamas and tapirs—entered South America, while some South American species, such as the ground sloths and opossums, migrated north. Several species of peccary across the genera Platygonus and Mylohyus remained in North America until their extinction following the colonization of the continent by humans via Beringia at the end of the Pleistocene. Today, 2 of the 3 species are relegated to the Neotropical realm, but the collared peccary ranges into northern Mexico and the southwestern United States.
Үйге үйрету
Пекарийлердің тегі шынайы шошқалармен ортақ болғандықтан оларға ұқсас екендігін көрсетеді және шошқалар (Suina) сияқты бір субтартыпқа жатады. Олар Оңтүстік Америкада тарихи алдындағы заманнан бері кездеседі. Жаңа дүниеде пекарийлердің алғашқы ғылыми сипаттамасы 1547 жылы Бразилияда жасалған, оларды "жабайы шошқалар" деп атаған. Деректерге сәйкес, испан жаулаушылары келгенге дейін Юкатан, Панама, Кариб теңізінің оңтүстігі және Колумбияда пекарийлерді тамақ және діни мақсаттар үшін үйретіп, қоршаған және өсірген. Пекарийлердің археологиялық қалдықтары Мезоамерикада ерте кезеңнен (немесе қалыптасу кезеңінен) бастап испандықтармен байланыс орнағанға дейін табылған. Атап айтқанда, пекарийлердің қалдықтары ерте қалыптасу кезеңіндегі Ольмек цивилизациясының орындарында табылды. Пекарийлерді қазіргі заманғы шарттарда тұтқындықта өсіру қиын, олар қарқынды немесе жартылай қарқынды жүйелерге қажетті қасиеттерге ие емес. Пекарийлердің босануына (тууына) дейін жетілуі үшін көбірек уақыт қажет, сондай-ақ олар бала өлтіруге бейім.
Peccaries bear a familial resemblance to true pigs due to their common ancestry, and are in the same suborder as swine (Suina). They have been present in South America since prehistoric times. The earliest scientific description of peccaries in the New World is in Brazil in 1547 and referred to them as "wild pigs". It has been documented that peccaries were tamed, penned, and raised for food and ritual purposes in the Yucatán, Panama, the southern Caribbean, and Colombia at the time of the Conquest. Archaeological remains of peccaries have been found in Mesoamerica from the Preclassic (or Formative) period up until immediately before Spanish contact. Specifically, peccary remains have been found at Early Formative Olmec civilization sites. The peccary is not readily suitable for modern captive breeding, lacking suitable characteristics for intensive or semi intensive systems. Peccaries require a higher age before they are able to give birth (parturition) and have a tendency towards infanticide.
Жабайы шошқалармен қарым-қатынасы
Жақында құрылған бразилиялық қабан популяцияларын 100 жылдан астам уақыттан бері негізінен Пантаналда өмір сүріп келген, жергілікті пекарилермен бірге ұзақ жылдар бойы қалыптасқан жабайы үй шошқалары популяцияларымен шатастыруға болмайды. Жабайы шошқалар мен екі жергілікті пекари түрінің (мойынды пекари және ақ ерінді пекари) арасындағы демографиялық динамикасы әлі толық зерттелмеген және қазіргі таңда зерттеулер жүргізілуде. Жабайы шошқалардың болуы ягуарлардың пекари популяцияларына жасаған шабуылын азайтуы мүмкін, себебі ягуарлар қол жетімді болған жағдайда шошқаларды аулауға бейім.
Recently established Brazilian boar populations are not to be confused with long established populations of feral domestic pigs, which have existed mainly in the Pantanal for more than 100 years, along with native peccaries. The demographic dynamics of the interaction between feral pig populations and those of the two native species of peccaries (collared peccary and white lipped peccary) is obscure and is still being studied. The existence of feral pigs could somewhat ease jaguar predation on peccary populations, as jaguars show a preference for hunting pigs when they are available.