Кіріспе

Дәстүрлі балладалар жинағы
альбом

"The Child Ballads" – Англия мен Шотландияның 305 дәстүрлі балладасы және олардың американдық түрлері, 19 ғасырдың екінші жартысында Фрэнсис Джеймс Чайлд жинақтаған. Олардың мәтіндері мен Чайлдтың оларға жасаған зерттеулері "Англия және Шотландия халық балладалары" деген атпен жарияланды. Балладалардың көпшілігінің әуендері 1960 жылдардың шамасында Бертран Харрис Бронсонмен жиналып, жарық көрді.

Балладалардың жасы мен қайнар көзі

Балладалар жасы бойынша әртүрлі: мысалы, "Иуда" қолжазбасы XIII ғасырға, ал "Робин Гудтың қимысы" нұсқасы XV ғасырдың соңында немесе XVI ғасырдың басында жарық көрген.

Редакциялық тарихы

Чайлдтың жинағы осы сияқты алғашқысы емес еді; ағылшын және шотланд балладаларының, әсіресе епископ Томас Персидің «Ежелгі ағылшын поэзиясының ескерткіштері» (1765) жинағынан бастап, көптеген академиялық емес жинақтар болған. Басқа елдерден де «толық» балладалар жинақтары кездесетін. Чайлд өзінің жұмысын Свен Грунтвигтің «Danmarks gamle Folkeviser» еңбегіне негіздеп, балладаларды жіктеді және нөмірледі, түрлі нұсқаларын көрсетіп, оларды салыстыру үшін қатар қойды. Осының нәтижесінде, бір Чайлд нөмірі бірнеше балладаны қамтуы мүмкін, оларды Чайлд бір оқиғаның нұсқалары деп есептеді, бірақ олар көптеген жайттар бойынша өзгеше болуы мүмкін («Джеймс Хэтли» мысалындағыдай). Керісінше, жеке жіктелген балладаларда да сөз тіркестері, тіпті толық шумақтар бірдей болуы мүмкін. Чайлдтың басылымының редакциялық тарихына қатысты 2011 жылы Мэри Эллен Браун монографиялық зерттеу жариялады.

Кітапнама тарихы

1860 жылы Чайлд «Англия және Шотландия балладалары» атты сегіз томдық жинағын жариялады, көбінесе әр балладаның бір ғана нұсқасын ұсынды, Little, Brown and Company арқылы. Дегенмен, ғылыми басылым ретінде бұл оның кейінірек шыққан, сондай-ақ аталған «Англия және Шотландия халық балладалары» еңбегімен ығыстырылды. Чайлдтың кітабының алғашқы толық басылымы – «Англия және Шотландия халық балладалары», Фрэнсис Джеймс Чайлдтың редакциясымен, 5 томдық (Бостон және Нью-Йорк: Houghton, Mifflin and Company, [1882–98]). Ол мың данада басылып, әрқайсысы жартылай атау және бет аттары бар он бөлімге бөлінді. Бес томның соңғы бет аттары қызыл және қара түспен басылып, 10-бөліммен бірге шығарылды. 10-бөлім Чайлдтың қайтыс болғаннан кейін жарық көрді және Джордж Лайман Киттредж редакциялады. 5-томда түрлі ғылыми құралдар қамтылған: «Глоссарий» (V, бб. [309] 396); «Англия және Шотландия балладалары мәтіндерінің көздері» (V, бб. [397] 404); «Англия және Шотландия халық балладаларының жарияланған әуендерінің көрсеткіші, қолжазбадан алынған әуендердің қосымшасымен» (V, бб. [405] 424); «Баллада атауларының көрсеткіші» (V, бб. [425] 453); «Балладалар жинақтарының немесе балладаларды қамтитын кітаптардың атаулары» (V, бб. [455] 468); және «Мәселелер мен әдебиет көрсеткіші» (V, бб. [469] 502). Ол 1965 жылы Нью-Йоркте Dover баспасында қайта басылды, бұл жолы Уолтер Моррис Харттың «Профессор Чайлд және Баллада» атты мақаласымен (Американың қазіргі тілдер қауымдастығының басылымдарынан қайта басылды, 21-том [Ж.С. 14-том, № 4]). Чайлдтың басылымы сонымен қатар көптеген қысқа, танымал басылымдардың негізі болды, оның ішінде Фрэнсис Джеймс Чайлдтың жинағынан редакцияланған «Англия және Шотландия халық балладалары», Хелен Чайлд Сарджент және Джордж Лайман Киттредж редакциясымен (Бостон: Houghton Mifflin, 1904). Басқа жағынан, кейбіреулері ертегілерден тек әндер мен өлеңдерімен ғана ерекшеленеді; ал кейбіреулері прозалық формада ертегі ретінде қайта жазылған. Жинақтың үлкен бөлігі Робин Гуд туралы, ал кейбіреулері Артур патша туралы. Аз ғана балладалар өте ұятсыз.

Қазіргі заманғы жазбалар

Кейіннен көптеген бала балладалары заманауи музыкалық жазбаларда пайда болды. Мысалы, Берл Айвстың 1949 жылғы "The Return of the Wayfaring Stranger" альбомына "Лорд Рэндалл" және "Шайтан мен фермер" деген екі ән енді. 1956 жылы Эван Макколл мен А. Л. Ллойд орындаған 72 бала балладасынан тұратын төрт альбом (сегіз винил пластинкадан құралған) шықты: The English and Scottish Popular Ballads, 1–4 томдықтары. 1960 жылы Джон Джейкоб Найлс "The Ballad Book of John Jacob Niles" кітабын жариялады, онда ол 20 ғасырдың басында АҚШ-тың оңтүстігі мен Аппалач тауларында жинаған халық әндерін бала балладаларымен байланыстырды. Ол жариялаған әндердің көптегені халық музыкасының қайта жаңғыру кезеңінде жаңа өмірге ие болды, мысалы, "Жұмбақ әні" ("Махаббатыма шие бердім"), ол Child No. 1, "Ақылмен шешілген жұмбақтар" балладасымен байланысты. Джоан Баез өзінің алғашқы бес альбомында он бала балладасын орындады, олар туралы ақпарат альбомның сыртындағы жазбаларда келтірілген. Лорена МакКеннитт 2010 жылы жазылған "The Wind that Shakes the Barley" альбомында 170-ші бала балладасы "Патшайым Джейннің өлімі" және 1989 жылы шыққан "Parallel Dreams" альбомында 239-шы бала балладасы "Анначи Гордонды" орындады. Fairport Convention, Pentangle және Steeleye Span сияқты британдық фолк-рок тобы өз репертуарларында бала балладаларын кеңінен пайдаланды, ал көптеген басқа да әртістер жеке балладаларды жазды. Гарри Смит олардың бірнешеуін "Америкалық халық музыкасының антологиясына" қосты. Эндрю Бердтың "The Swimming Hour" альбомында бала балладасының 155-ші нөмірі ("Қасіретті гүл бағы") кездеседі. 2003 жылы ағылшын халық әншісі Джун Табор бала балладаларынан толыққан құралатын "An Echo of Hooves" альбомын жазды (210, 212, 161, 195, 191, 106, 74, 215, 88, 20, 58). Бала балладасының 95-ші нөмірі, "Галғадан құтылған қыз", блюз және рок-топтардың көптеген жазбаларында пайда болды, атап айтқанда Lead Belly-дің "Gallis Pole" және Led Zeppelin III альбомында "Gallows Pole" деген атпен. Бала балладалары кейде халықтық музыкамен байланысы жоқ музыкалық топтардың туындыларында да кездеседі, мысалы, Ween тобының "The Unquiet Grave" (Child 78) әні "Cold Blows the Wind" деген атпен, ал Everly Brothers, Art Garfunkel және (2004 жылғы "Бобби Лонгқа махаббат әні" фильмінің саундтрегінде) Джон Траволта "Барбара Аллен" (Child 84) әнінің нұсқаларын жазды. 2009 жылы Fleet Foxes тобы "The Fause Knight Upon the Road" әнін "Mykonos" синглының B жағына ("False Knight on the Road" деген атпен) қосты. 2013 жылы американдық әнші-әндерші Анаис Митчелл мен Джефферсон Хамер Фрэнсис Джеймс Чайлд жинағынан жеті ән қамтылған "Child Ballads" альбомын шығарды, ал 2014 жылы американдық фольклорлық әнші Мартин Уайлд өзінің "The Child Ballads, Volume 1" альбомында сегіз балладаны жариялады. Бала балладалары Джеймс А. Миченердің "Дрифттер" романында да жиі кездеседі. Вирджиния Вулф "Бөлмедегі өзгеріс" атты туындысында бала балладасының 173-ші нөміріндегі "Мэри Гамильтон" балладасын келтіреді.

Чайлдтың екі жинағының баспа және электрондық басылымдары

Екі жинақта шамамен 200 баллада ортақ. Әрбір жинақта екіншісінде жоқ шамамен жүз баллада бар.

Баспа және электрондық басылымдардағы әндер

1882–1898 жылдары жарық көрген Child басылымының соңғы томының екінші жартысында 305 балладаның 46-сы үшін 55 ноталық партитура бар. Бронсон, Бертран Харрис. Балалардың танымал балладаларының ән салу дәстүрі (Принстон, Нью-Джерси: Принстон университетінің баспасы, 1976. Нортфилд, Миннесота: Loomis House Press, 2009 жылғы қайта басылымы). The Traditional Tunes of the Child Ballads: Digital Edition (Нью-Йорк: Camsco Music, 2009) – Бронсонның жоғарыда аталған төрт томдық басылымының сканерленген CD-R нұсқасы.