Кіріспе

Мемлекеттердің аумақтық талаптары бойынша қажетті бақылауды заңды түрде жариялау. Жерге талап ету – "бір топтың немесе жеке тұлғаның танылған аумақтық меншікке қол жеткізуге тырысуы" деп анықталады. Бұл тіркес көбінесе даулы немесе шешілмеген жер талаптарына қатысты қолданылады. Жер талаптарының түрлеріне аборигендердің жер талаптары, Антарктикадағы жер талаптары және отаршылдықтан кейінгі жер талаптары жатады. Бұл термин кейде Батыс Сахара сияқты даулы аумақтарға немесе күшпен қоныс аударған адамдардың талаптарын талқылағанда қолданылады. Америка Құрама Штаттарының отарлық кезеңінде американдық ерлер өздеріне жер телімін талап ете алатын, ал талаптың күші нақты жағдайларға байланысты әртүрлі болды: ешқандай іс-қимылсыз талап ету, талап етушінің (көшпелі) мүлігімен жерде талап ету, талап етушінің жерді аралауы, талап етушінің жерде тұруы. Бүгінде иесіз жердің аз ғана бөлігі қалды, бірақ экономикалық құны төмен жерлерді (мысалы, Аляскада) өте төмен бағаға сатып алуға болады. Сонымен қатар, әлемнің кейбір аймақтарында жерді өнімді пайдалану арқылы иеленуге болады.

Кен өндіруге арналған жер (АҚШ)

Кен өндіруге құқық – мемлекеттік жер учаскесінен минералдарды өндіруге берілетін құқық. АҚШ-та бұл практика 1849 жылғы Калифорния алтын асығынан бастау алды. Ұйымдасқан үкімет болмағандықтан, әрбір жаңа кен лагеріндегі кеншілер өз ережелерін жасады және көбінесе мексикалық кен заңдарын қабылдады. Мексика заңдары бойынша, минералды кен орнын бірінші ашқан және оны өндіруді бастаған адамға кен өндіру құқығы берілді. Бір адамның иелене алатын жер көлемі, бір адамның немесе шағын топтың өндіре алатынымен шектелді. АҚШ-тың кен өндіру құқығы жүйесі – бұл алдын ала иеленудің құқықтық теориясының қолданылуы, онда мемлекеттік мүлік оны пайдалы мақсатта бірінші қолданған адамға беріледі. Осы теорияның басқа да қолданыстары – фермерлерге жер беруді көздеген «Хомстед» заңы және батыстағы су құқығы. Калифорниялық кеншілер кен өндіру құқығы туралы түсінікті АҚШ-тың батыс бөлігіндегі басқа да кен аудандарына тарады. АҚШ Конгресі 1866 жылы бұл практиканы заңдастырды және 1872 жылғы Кен туралы заңға түзетулер енгізді. Үкіметтің белгілі бір мақсатта пайдалануын шектемеген федералды жерлердің барлығы мемлекеттік меншікке жататындықтан, оларға талап қоюға болады. Кен заңдары көптеген реттер өзгертілді, бірақ Калифорниялық 49-шы жылғы кеншілер бекіткен кейбір ерекшеліктері әлі де сақталған. Бұл принцип басқа елдерде де қолданылды, мысалы, 1850 жылдардан бастап ұқсас кезеңде болған Австралиядағы алтын асығы кезінде, және Америкадағы алтын асығынан көшіп келген кеншілерді де қамтыды. Викториядағы Шығыс талаптары осыған бір мысал.

Талапты көтеру

Бір тараптың ("жер таласшы") басқа тарап бұрыннан талап еткен жерді иеленуге тырысуы "жер таласу" деп аталады.