Кіріспе
Өсімдік сүтінен жасалған испандық сусын – horchata (/ɔr/'/tʃ//ɑː//t//ə/; oɾˈtʃata), немесе orxata. Бұл әр түрлі сусындардың атауы, олар көбінесе өсімдік негізінде дайындалады, бірақ кейде жануар сүті де қосылады. Испанияда horchata шошқа тұқымын суға малып, ұнтақтап, тәттілендіру арқылы жасалады. Американың кейбір аймақтарында жұмсақ қабықты жеміс (jicaro), қарбыз, кунжут тұқымы немесе ақ күріш, сондай-ақ түрлі дәмдеуіштер қолданылады. Әр түрлі сорттары ыстық немесе суық беріледі, ал кейде фраппе сияқты басқа сусындардың дәмін беру үшін де пайдаланылады.
the beverage
Horchata (/ɔr/'/tʃ//ɑː//t//ə/; oɾˈtʃata), or orxata , is a name given to various beverages, which are generally plant based, but sometimes contain animal milk. In Spain, it is made with soaked, ground, and sweetened tiger nuts. In some parts of the Americas, the base is jicaro, melon or sesame seeds, or white rice, along with other spices. Different varieties can be served hot or cold, and may be used as a flavor in other beverages, such as frappé coffee.
Этимология
Бұл атау, әлдебір латынша арпа сөзінен, яғни "hordeata" деген сөзден шыққан болуы мүмкін, ол өз кезегінде "hordeum" (арпа) сөзінен туындаған, ол Жерорта теңізі аймағындағы дәнді сусындар дәстүрімен байланысты. Итальяндық және мальтийлік "орзата", француз және ағылшын "оргеат" сусындарларының шығу тегі ортақ, бірақ сусындардың өзі өзгеріп кеткен және қазір көбінесе арпадан жасалмайды.
Тарих және құрамы
Бұл сусын Солтүстік Африкада пайда болған. 11 ғасырда Испанияға (қазіргі Испания мен Португалияға) тарала бастады деп есептеледі. 13 ғасырда Валенсия маңында хорчатаға ұқсас сусын туралы жазбалар бар, ол жерде ол әлі де кең таралған сусын болып табылады. Испаниядан хорчата тұжырымы Жаңа әлемге жеткізілді. Сол жерде ақ күріш пен корица немесе канелладан жолбарыс жаңғағының орнына "агуа де хорчата" немесе жай ғана "хорчата" деп аталатын сусындар жасалатын болды, немесе олар жемістермен безендірілді. Нигерия және Мали сияқты Батыс Африка елдерінде "кунну ая" хорчатаның түпнұсқасы болып табылады. Илорин университетінің зерттеушілерінің мәліметінше, жолбарыс жаңғағынан жасалған кунну – арзан құрамындағы ақуыздың көзі. Валенсиялық немесе чуфа хорчатасы құрғатылған және тәттіленген жолбарыс жаңғақтарынан (Cyperus esculentus) жасалады. Ол жазда табиғи сергіту үшін мұздай суық қызмет көрсетеді және көбінесе фартонмен бірге беріледі. Испаниядағы жолбарыс жаңғағының көп бөлігі horchata de chufa өндірісінде қолданылады. Алборайя – ең маңызды өндіріс орталығы. Сирек жағдайларда horchata de chufa-да афлатоксиннің түрлі формалары кездесуі мүмкін.
Эквадорлық
Эквадорда хорчата – 18–20 түрлі өсімдік пен шөптен тұратын, жарқырап қызыл түсті инфузия немесе шай. Ол ең әйгілісі Лоха провинциясында (сондықтан оның кең таралған атауы – horchata lojana) таралған. Көбінесе қолданылатын шөптердің ішінде эсканцель немесе қан жапырағы (амарант түрі), ахиоте немесе аннато, гибискус, лимон вербенасы, лимон шөбі, жалбыз, перішөп, ромашка, лимон бальзамы және раушан гераниі бар. Бұл Латын Америкасының басқа елдеріндегі тәтті, дәнді хорчаталардан мүлдем өзгеше, тек атауы ғана ортақ. Бұл сусынды қала және ауыл тұрғындары, әсіресе Лоха провинциясында тұратындар, жалпы денсаулығының жақсарғанын және ой-қиялының дамуын байқағандарын айтады. Сондай-ақ, бұл шөптік инфузия асқазан-ішек жолын жақсартады, назарды шоғырландырады, есте сақтау қабілетін арттырады, бауырдағы қабынуға қарсы әсер етеді және зәр айдайды деп сендіреді. Осы әр түрлі ингредиенттердің жеке және біріктірілген түрдегі пайдалы қасиеттері, соның ішінде организмдегі генотоксикалық әсерге қарсы күресу және антиоксиданттық қасиеттері туралы құнды ғылыми деректер бар. АҚШ-тағы кейбір сусындар дүкендері, кафелер мен McDonald's хорчата дәмімен фраппе жасауды тәжірибелеп жатыр.