Польшалық NKVD офицері Саломон Морель және концлагерьлер тарихы
Salomon Morel
Саломон Морель: Польшалық КСР-дегі NKVD офицері, концлагерь командирі. Холокосттан аман қалған, коммунист партизаны болған, түрме басқарған. Тарихы мен қызметі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық НКВД және МБП офицері
Polish NKVD and MBP officer
Соломон Морел (15 қараша 1919 – 14 ақпан 2007) – Польша Халық Республикасының Ішкі істер министрлігінің офицері және 1956 жылға дейін НКВД мен коммунистік билік органдары басқарған концлагерьлердің командирі. Польшаны нацистік Германия басып алғаннан кейін, Морел отбасымен бірге жасырынды, неміс оккупациясы астындағы Польшадағы еврей геттоларының біріне жіберілмеу үшін. Соломон мен оның інісі соғыстың бір бөлігін және Холокостты жергілікті поляк шаруасының қорғауында аман қалды, содан кейін коммунистік партизандық отрядқа қосылды. 1944 жылы Морел Люблин қаласындағы советтік НКВД түрмесінің бастығы болды. 1945 жылдың көп бөлігінде ол Святохловицедегі Zgoda еңбек лагерінің командирі болды. Лагерьде 1500-ден астам тұтқын болды, олардың көпшілігі жоғарғы Силезияда тұратын неміс тілділер немесе поляк саяси тұтқындары еді. Морелдің ісі Польша, Германия, Ұлыбритания және АҚШ ақпарат құралдарында жарияланғаннан кейін, ол Израильге қашып, «Отанына оралу туралы заң» бойынша азаматтық алды. Польша екі рет – 1998 және 2004 жылдары оны экстрадициялауды сұрады, бірақ Израиль бұл өтінішті қабылдамады, айыптауларды негіссіз деп таныды және Морелге қатысты мерзімнің өтуі мен денсаулығының нашарлығына байланысты экстрадициядан бас тартты. Польша билігі Израильді екі стандартты қолдануда айыптады, ал Морелді экстрадициялау мәселесі оның қайтысына дейін даулы болып қала берді. Соломон Морел мен оның інісі Исаак Холокосттан Йозеф Ткачиктың көмегімен аман қалды, ол Морел ағайындыларын құтқарғаны үшін 1983 жылы Яд Вашем институтында «Ұлттардың Адалдары» құрметті атағына ие болды. Израиль ақпарат құралдары мен үкіметі оның өмірі туралы басқаша мәліметтер келтірді. Жоғарғы Силезиядағы поляк тегінен шыққан Герхард Грушка 14 жасында Zgoda лагеріне қамалған және лагерьдегі жүйелі азаптаулар мен зорлық-зомбылық туралы егжей-тегжейлі баяндаған кітап жазды. Кит Лоу былай деп жазады: «1945 жылдың күзінде миллиондаған шаршаған және мұқтаж босқындар Германияға ағыла бастағанда, олар өздерімен бірге «тозақ лагерлері», «өлім лагерлері» және «жою лагерлері» деп аталатын орындар туралы қорқынышты әңгімелер әкелді». Zgoda лагері осы лагерьлердің ең танымалдарының бірі болды және Лоу оны егжей-тегжейлі талқылады. Лоу Zgoda және басқа лагерьлерден аман қалғандардың әңгімелері Батыс Германия қоғамына үлкен әсер еткенін және неміс үкіметі мен халық оларды сталиндік қатыгездіктің мысалы ретінде өте қастерлегенін атап өтті.
Salomon Morel (November 15, 1919 – February 14, 2007) was an officer in the Ministry of Public Security in the Polish People's Republic, and a commander of concentration camps run by the NKVD and communist authorities until 1956. After Nazi Germany occupied Poland, Morel and his family went into hiding to avoid being placed in one of the Jewish ghettos in German occupied Poland. Both Salomon and his brother survived part of the war and Holocaust under the protection of a local Polish farmer, before joining communist partisans. In 1944 Morel became warden of the Soviet NKVD prison at Lublin Castle. During most of 1945, he was commander of the Zgoda labour camp in Świętochłowice. of more than 1,500 prisoners in Upper Silesia, most of whom were either native speakers of Silesian German or Polish political prisoners. After his case was publicized by the Polish, German, British, and American media, Morel fled to Israel and was granted citizenship under the Law of Return. Poland twice requested his extradition, once in 1998 and once in 2004, but Israel refused to comply and rejected the more serious charges as being false and again rejected extradition on the grounds that the statute of limitations against Morel had run out and that Morel was in poor health. Polish authorities responded by accusing Israel of applying a double standard, and the controversy over Morel's extradition continued until his death. Solomon Morel and his brother Izaak survived the Holocaust hidden by Józef Tkaczyk, a Polish Catholic. In 1983, Józef Tkaczyk was designated as one of the Righteous Among the Nations by Yad Vashem for saving the Morel brothers. The Israeli mass media and government presented yet a different version of his life. Gerhard Gruschka, a local Upper Silesian of Polish descent, was imprisoned in Zgoda when he was 14 years old and wrote a book about his experiences, detailing the endemic torture and abuse in the camp. Keith Lowe notes that "when millions of bruised and destitute refugees began flooding into Germany in the autumn of 1945, they brought with them some disturbing stories of places they called 'hell camps', 'death camps' and 'extermination camps'". Zgoda camp was among the most notorious of these camps, and is discussed in detail by Lowe. Lowe notes that survivors' stories of Zgoda and other camps had a profound impact on West German society and that their stories were taken extremely seriously by the German government and the general population as examples of Stalinist brutality.
Яворзно концентрациялық лагерінің командирі
1949 жылдың ақпанынан 1951 жылдың қарашасына дейін Морел Польшадағы сталиндік кезеңдегі саяси тұтқындар лагерінің ("ұлт жаулары" деп белгіленген) Яворзно лагерінің командирі болды. Ол кезде Польшада ол "ерекше садист" ретінде танымал еді. Морел командир болған кезінде тұтқындардың көп бөлігі сталинизмге қарсы шыққандықтары үшін тұтқындалған поляктар болды, олардың ішінде Польшаның үй армиясының әскерлері және 1945 жылдан 1952 жылға дейін белсенді болған "Азаттық және тәуелсіздік" сияқты басқа да поляк астыртын қарсылық ұйымдарының мүшелері бар еді. Тұтқындар көбінесе азаптауға және мәжбүрлеу еңбегіне ұшырады. Морел лагерь жасөспірімдерге арналған саяси тұтқындар лагеріне айналғаннан кейін оны тастап кетті.
From February 1949 to November 1951 Morel was commander of Jaworzno concentration camp, a Stalinist era concentration camp for political prisoners (designated "enemies of the nation") in Poland. By that time he already had a reputation in Poland as an "exceptional sadist." During Morel's time as the commandant the prisoners were primarily Poles who were arrested for their opposition to Stalinism, and included soldiers of the Polish Home Army and members of other Polish underground resistance organisations such as Freedom and Independence that was active from 1945 to 1952. Prisoners were often tortured and subjected to forced labor. Morel left the camp when it was turned into a camp for adolescent political prisoners.
Кейінгі мансап
Морел 1956 жылға дейін сталиндік кезеңдегі концентрациялық лагерьлердің коменданты болып жұмыс істеді. Польшалық қазан төңкерісі Польшадағы қатал сталиндік топтың ықпалын әлсіреткен кезде, сталиндік концентрациялық лагерьлер жабылды. 1956 жылдан кейін Морел Силезиядағы түрлі түрмелерде жұмыс істеді және саяси полициядағы полковник шеніне көтерілді, ол MBP деп аталды. 1960 жылдары ол Катовице түрмесінің бастығы болды. Морел еврей болғандықтан және сталиндік кезеңдегі концентрациялық лагерьлердің басшысы болғандықтан, ол 1968 жылғы науқанның айқын нысанасына айналды. Көптеген басқа поляк еврейлерінен өзгеше, және Польша коммунистік үкіметі еврейлерді эмиграцияға мәжбүрлесе де, Морел Польшада қалуды жөн көрді және 49 жасынан бастап зейнеткерлікке шықты. Қудалаудан қорқып, Морел 1992 жылы Израильге эмиграциялады. Кейіннен айыптамаға соғыс қылмыстары, адамзатқа қарсы қылмыстар және коммунистік қылмыстар қосылды. Соңғы айыптама 2004 жылы қосылды және Польша қылмыстық заңында жеке қылмыс болып саналады.
Morel continued working as commandant of Stalinist era concentration camps until 1956. When the Polish October weakened the hard line Stalinist faction in Poland, the Stalinist concentration camps were closed down. After 1956, Morel worked in various prisons in Silesia and was promoted to the rank of colonel in the political police, the MBP. In the 1960s he was head of a prison in Katowice. As Morel was both Jewish and had a background as head of Stalinist era concentration camps, he became an obvious target for the 1968 campaign. Unlike most other Polish Jews, and although the Polish communist government pressured Jews to emigrate, Morel nevertheless chose to remain in Poland, and lived there as a retiree from the age of 49. Fearing prosecution, Morel emigrated to Israel in 1992. The indictment was later amended to include war crimes, crimes against humanity and communist crimes. The latter charge was added in 2004 and constitutes a specific crime under Polish criminal law.