Кіріспе

Жұмыссыздық пен өндіріс жоғалтулары арасындағы экономикалық қатынас

Экономикада Окун заңы – жұмыссыздық пен елдің өндіріс жоғалтулары арасындағы эмпирикалық түрде байқалған қатынас. Бұл қатынас алғаш рет 1962 жылы ұсынған Артур Мелвин Окунның есімімен аталады. "Бөлшек нұсқасы" бойынша, жұмыссыздық деңгейінің әр 1%-ға артуы елдің ЖІӨ-сін оның потенциалды ЖІӨ-сінен шамамен қосымша 2%-ға төмендетеді. "Айырмашылық нұсқасы" жұмыссыздықтың тоқсандық өзгерістері мен нақты ЖІӨ-нің тоқсандық өзгерістері арасындағы қатынасты сипаттайды. Заңның тұрақтылығы мен пайдалылығы күмәндану тудырады.

Пайдалылығы

Нақты деректерді теориялық болжамдармен салыстыру арқылы Окун заңы жұмыссыздық пен нақты ЖІӨ арасындағы үрдістерді болжауда құнды құрал екенін дәлелдейді. Дегенмен, Окун заңы арқылы теориялық тұрғыдан дәлелденген деректердің нақты сандармен салыстырғандағы дәлдігі көбінесе дұрыс емес. Бұл Окун коэффициентінің өзгеруіне байланысты. Көптеген сарапшылар, соның ішінде Австралияның Резервтік банкі, Окун заңының дәлелдеген ақпараты белгілі бір деңгейде қабылдауға лайық деген қорытындыға келді. Сондай-ақ, кейбір зерттеулер Окун заңының ұзақ мерзімді болжамдарға қарағанда қысқа мерзімді болжамдар үшін жоғары дәлдік көрсеткенін анықтады. Болжаушылар бұл Окун коэффициентіне әсер ететін күтпеген нарық жағдайларына байланысты деп санайды. Осы себепті, Окун заңы болжаушылар тарапынан жұмыссыздық пен нақты ЖІӨ арасындағы қысқа мерзімді трендтерді талдау құралы ретінде қабылданады, ал ұзақ мерзімді талдауға және нақты сандық есептеулерге қолданылмайды. Сан-Франциско Федералдық резерв банкі 1970, 1990 және 2000 жылдардағы өткен рецессиялардан алынған эмпирикалық деректерді пайдаланып, Окун заңының пайдалы теория екенін анықтады. Барлық рецессиялар екі ортақ негізгі үрдіс көрсетті: нақты уақыт және түзетілген деректер үшін сағат тіліне қарсы айналым. 1990 және 2000 жылдардағы экономикалық жағдайдың жақсаруы кішірек және тығыз айналымдарды көрсетті.