Кіріспе
Орта Шығыс неолиттік мәдениеті шамамен 12000–10800 жыл бұрын пайда болды. Бұл кезең кішкентай дөңгелек саз кірпіштен салынған тұрғындармен, егін шаруашылығының дамуымен, жабайы аңдарды аулаумен және ерекше жерлеу рәсімдерімен ерекшеленеді, онда денелер тұрғындардың еденінің астына жерленген. Алғашқы неолиттік А (PPNA) және одан кейінгі неолиттік В (PPNB) дәуірлері Палестина мемлекетіндегі Иерихон археологиялық ескерткішінде Кэтлин Кенионмен анықталған. Осы кезеңде керамикалық ыдыстар әлі қолданылмаған. Олар керамикалық неолиттік Ярмук мәдениетінен бұрын пайда болған. PPNA дәуірі Эпипалеолиттік Таяу Шығыстағы Натуф мәдениетінен кейін келді.
The time period is characterized by tiny circular mud brick dwellings, the cultivation of crops, the hunting of wild game, and unique burial customs in which bodies were buried below the floors of dwellings. The Pre Pottery Neolithic A and the following Pre Pottery Neolithic B (PPNB) were originally defined by Kathleen Kenyon in the type site of Jericho, State of Palestine. During this time, pottery was not yet in use. They precede the ceramic Neolithic Yarmukian culture. PPNA succeeds the Natufian culture of the Epipalaeolithic Near East.
Елді мекендер
PPNA археологиялық орындары алдыңғы Натуфтық аңшы-жинақшы мәдениетінен әлдеқайда үлкен, және оларда атақты Иерихон мұнарасы сияқты қоғамдық құрылымдардың іздері бар. PPNA елді мекендері дөңгелек, жартылай жер астындағы үйлермен сипатталады, олардың негізі тастан және терраццо едендерінен жасалған. Үстіңгі қабырғалары пісірілмеген саз балшықтан, жазық-дөңгелек қималы кірпіштермен салынған. Ошақтар кішкентай, үстін кесек тастармен жапқан. Тамақ пісіру үшін қыздырылған тастар қолданылған, нәтижесінде ғимараттарда оттан жарылған тастар жиналған, ал әрбір елді мекенде тас немесе саз кірпіштен жасалған қоймалар болған. 2013 жылғы мәліметтерге сәйкес, қазіргі Израильдегі Гешер барлық белгілі неолиттік орындарының (PPNA) ең ертесі болып табылады, көміртегі-14 сынағының нәтижесі 10 459 ж.б.д. ± 348 жылды көрсетіп, бұл оның неолиттік революцияның бастапқы нүктесі болуы мүмкін екенін ұсынады. Сол кездегі тағы бір орын – қазіргі Сириядағы Мурейбет. PPNA қаласында 2–3000 адамға дейін халық тұрған, және ол массивті тас қабырға мен мұнарамен қоршалған. Қабырғаның мақсаты туралы көптеген пікірлер бар, себебі сол кезде ешқандай ірі соғысқа қатысты дәлелдер жоқ. Бір болжам бойынша, қабырға Иерихонның тұз қорларын қорғау үшін салынған. Сондай-ақ, мұнара жазғы күн тоғысындағы ең үлкен таудың көлеңкесін ұстап, қала тұрғындарына билік сезімін сыйлаған, бұл қаланың басшылығына қолдау көрсету үшін жасалған болуы мүмкін.
Жерлеу үрдістері
PPNA мәдениеттері жерлеу салтымен ерекшеленеді, ал Кенион (Ерихоның PPNA қабатын қазған археолог) оларды "өліктерімен бірге тіршілік ететін" халық деп сипаттады. Кенион ең кем дегенде 279 қабір тапты, олар едендердің астында, үйлердің негіздерінің астында және қабырғалар арасында орналасқан. PPNB кезеңінде бас сүйектер жиі қазылып, қайта жерленген, немесе сазбен боялған және (болжам бойынша) көрсетілген.
Литика
Тас өндірісі жүйелі өзектен алынған жапырақ тәрізді құралдарға негізделген. Орақ пышақтары мен жебе ұштары кеш Натуф мәдениетінен бастау алатын дәстүрлерді жалғастырады, ал көлденең соққымен шабуға арналған балғалар мен жылтыратылған балталар алғаш рет пайда болады.
Өсімдік шаруашылығы және астық қоймалары
Бұл кездегі отырыскөшпенділік жергілікті астықтарды, мысалы арпа мен жабайы сұлыны өсіруге, сондай-ақ астық сақтау үшін қоймалар салуға мүмкіндік берді. Дхра′ және Иерихон сияқты қоныстар ППНБ кезеңіне дейін аңшылық және жинау өмір салтын сақтап келді, бірақ астық қоймалары жыл бойы тұруға жағдай жасады. Бұл өсіру кезеңі "үйретуге дейінгі" кезең деп есептеледі, бірақ бұл кезеңде өсімдік түрлері қазіргі үйретілген түрлерге дамуы мүмкін. Ұзақ мерзімді сақтау "ауа айналымын қамтамасыз ету және кеміргіштерден қорғау үшін ілініске орнатылған едендер" арқылы мүмкін болды. Бұл практика "үйретудің пайда болуына және ірі масштабты отырыскөшпенді қоғамдардың қалыптасуына кем дегенде 1,000 жыл бұрын" пайда болды. Астық қоймалары BP мерзімінің басында басқа ғимараттардың арасында орналасқан, бірақ шамамен 10,500 BP-ден бастап үйлердің ішіне, ал 9,500 BP-де арнайы бөлмелерге көшірілді. Солтүстік Леванттағы Мүрейбет, Мүрейбет IIIA, IIIB табылымдарымен сипатталады, типтік ерекшеліктері: Хелван ұштары, базалық жабдықталған немесе қысқа сабақты және ұштық ретушь жасалған орақ пышақтары. Басқа қоныстарға Шейх Хасан және Жерф әл-Ахмар жатады. "Жоғарғы Месопотамия" аймағындағы қоныстарға Чайөнү және Гөбекли Тепе жатады, соңғысы қазірге дейін табылған ең көне ритуалдық кешен болуы мүмкін. Орталық Анатолиядағы "ана қала" – Чатал-Хойюк және одан кіші, бірақ ескірек Ашыклы-Хойюк, тіпті Иерихонмен де жасы жағынан бәсекелеседі. Иордан өзені аңғары мен Оңтүстік Леванттағы Сұлтандық мәдениет, Иерихон – типтік орны. Басқа қоныстарға Нетив Хагдуд, Эль-Хиам, Хатула және Нахал Орен жатады.