Бельгиядағы тілдік мүмкіндіктері бар муниципалитеттер

Кіріспе

Бельгиядағы тілдік мүмкіндіктері бар муниципалитеттер: [[File:Faciliteitengemeenten en. Белгиядағы тілдік мүмкіндіктері бар муниципалитеттер, көлеңкеленген. Неміс аймағының барлығында (сары түспен) тілдік қызметтер бар. 1. Комин-Варнетон 2. Мезен 3. Моускрон 4. Спиер-Хелкин 5. Ронс 6. Флобек 7. Бевер 8. Энгиен 9. Дрогенбос 10. Линкбеек 11. Сент-Женезь-Род 12. Веммель 13. Крайнем 14. Везембек-Оппем 15. Херстаппе 16. Ворен 17. Малмеди 18. Веймс 19. Лонтцен 20. Раерен 21. Эйпен 22. Келмис 23. Бург-Рёланд 24. Санкт-Вит 25. Амель 26. Бютгенбах 27. Бюллинген

Бельгия заңдарында белгіленгендей:
Фландриядағы 12 муниципалитет француз тілінде қызмет көрсетуге міндетті; осы 12 муниципалитеттің ішінде алтауы (Брюссель маңында орналасқан) қазір француз тілінде сөйлейтін халықтың басым бөлігіне ие деп саналады. Валонияда екі тілдік аймақ бар:
Валонияның француз тілінде сөйлейтін бөлігінде төрт муниципалитет голланд тілінде, ал тағы екеуі неміс тілінде қызмет көрсетеді. Валонияның неміс тілінде сөйлейтін бөлігіндегі (Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қосылған) барлық муниципалитеттер неміс тілінен өзге француз тілінде де қызмет көрсетеді. Брюссельде голланд және француз тілдері мемлекеттік тілдер болып табылады. Федералдық деңгейде голланд, француз және неміс тілдерінің барлығы мемлекеттік тілдер болып саналады.

Байланыс және аударма

Тілдік мүмкіндіктер 1962 жылғы 8 қарашада және 1963 жылғы 2 тамызда қабылданған Бельгия заңдарымен реттеледі. Тілдік мүмкіндіктері бар муниципалитеттердің әкімшілігі ішкі тұрғыдан бір тілді (әкімшілік бір тілде жұмыс істейді) және сыртқы тұрғыдан екі тілді (халықпен екі тілде байланыс жасайды). 1990 жылдарға дейін бұл заңдар жергілікті тұрғындарға олардың өз тілдерінде хабарлау және хабарламаларды екі тілде жариялау арқылы іске асырылды. 1990 жылдардың соңында екі фламанд министрі (Лео Питерс және Люк Ванденбранде) аталған заңдарды қатаң түсіндіруді ұсынды және француз тілді тұрғындары бар фламанд муниципалитеттеріне барлық құжаттарды тек голланд тілінде жіберуді, ал француз тіліндегі аударманы тек әрбір құжат үшін жеке ресми өтініш білдірген және оны әр құжатқа қатысты жаңартқан адамдарға ғана ұсынуды тапсырды. Бұл нұсқаулар Бельгиядағы тілдік заңдардың дұрыс қолданылуын бақылау үшін заңмен құрылған Тілдік бақылау жөніндегі тұрақты комиссия бұрын қолдаған тәжірибені күшейтті. Француз тілінде сөйлейтін азаматтар Еуропа Кеңесінен Бельгиядағы ұлттық азшылықтарды қорғаудың жалпы жағдайы туралы кеңес беруді сұрады және Фламанд аймағының бұрынғы тәжірибені қалпына келтіруіне өтініш білдірді. 2002 жылы жағдайды зерттеу үшін бірнеше өкілдерді жібергеннен кейін, Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясы Бельгиядағы азшылықтарды қорғау туралы 1301 (2002) қаулысын қабылдады, ол француз тілінде сөйлейтін азаматтардың Фламанд аймағында «ұлттық азшылық» ретінде танылуын, сондай-ақ Валлониядағы голланд және неміс тілінде сөйлейтін азаматтар сияқты оларды қолдауын білдірді. Алайда, бұл ассамблеяның кеңес беруші моральдық рөлі ғана бар, ал мүшелеріне ережелерді енгізуге құқығы жоқ. Осы уақытқа дейін француз тілінде сөйлейтін және неміс тілінде сөйлейтін биліктер тілдік мүмкіндіктері бар Валлон муниципалитеттерінде тұратын голланд, француз және неміс тілінде сөйлейтін азаматтар үшін тілдік мүмкіндіктерді осыған ұқсас шектеуге қатысты ешқандай ресми қадам жасаған жоқ. Дегенмен, 2005 жылы фламанд газеті «De Tijd» Валлонияның Энгиен муниципалитетінің тұрғындарына жіберілген құжаттардың көбінесе тек француз тілінде жазылғанын, ал алушыдан голланд тіліндегі көшірмені алуға ниетті екенін сұрайтын шағын хабарлама ғана болғанын хабарлады. Содан бері муниципалитет бұл тәжірибені түзетті.

The language facilities are regulated by the Belgian laws promulgated on 8 November 1962 and 2 August 1963. The administration of municipalities with facilities is internally monolingual (the administration works in one language) and externally bilingual (it communicates with the population in two languages). Until the 1990s, these laws were implemented in addressing the local residents in their own respective languages and in publishing public notices in both languages. In the late 1990s, two Flemish ministers (Leo Peeters and Luc Vandenbrande) proposed a stricter interpretation of the above laws and instructed the Flemish municipalities with facilities for the French speakers to send all documents only in Dutch and to provide a French translated version only to people who would place an individual formal request which should be renewed for every document. These instructions sharpened the practice until then condoned by the Permanent Commission for Language Control, a joint commission set up by the law to control the correct application of the language laws in Belgium. French speakers asked the Council of Europe to advise on the general situation of protection of national minorities in Belgium and petitioned for the Flemish Region to restore the previous practice. In 2002, after having sent various representatives to investigate the situation, the Parliamentary Assembly of the Council of Europe adopted Resolution 1301 (2002) on Protection of minorities in Belgium supporting French speakers' claim to be recognised as a "national minority" in the Flemish region, like Dutch speakers and German speakers in Wallonia. However, this assembly has a moral advisory role and not authority to impose rules on its members. Until now, neither the French speaking authorities nor the German speaking authorities have taken any formal step to restrict language facilities in a similar way for the Dutch/French/German speakers living in Walloon municipalities with language facilities. However, in 2005 the Flemish newspaper De Tijd pointed out that the documents sent to the residents of the Walloon municipality of Enghien were generally written only in French while including just a small note in Dutch asking the receiver to inform whether he/she wished to get a Dutch copy. Since then, the municipality has corrected this practice.

Соттар

Бельгиялық соттар Бельгиядағы түрлі этникалық және тілдік топтардың тілдік және этникалық құқықтарына қатысты барлық мәселелерде төрелік етуге өте жалтарады. Белгияның жоғарғы әкімшілік сотында бір рет әрекет жасалды: 2004 жылы, аудитшінің ұсынысынан бас тартудың сирек болған жағдайында, Бельгия Мемлекеттік кеңесінің 12-ші фламанд бөлімшесі тілдік заңдарды фламандтық тұрғысынан түсіндіру аталған заңдарға қайшы келмейтінін шешті. Француз тілінде сөйлейтіндер бұл шешімді саяси ықпалмен қабылданған және заңды тұрғыдан негіссіз деп есептейді; сондай-ақ фламандтық тілдік заңдарды жұмсартуды және Бельгияның Еуропа Кеңесінің ұсыныстарына сәйкес Ұлттық азшылықтарды қорғау жөніндегі негізгі конвенцияны ратификациялауды талап етуді жалғастыруда (бұл талапты қазір фламанд саяси партияларының көпшілігі кедергілеп отыр).

Соңғы үрдістер

Уақыт өте келе фламандтар Брюссельдің "округіндегі" муниципалитеттерде француз тілділердің үнемі және артып келе жатқан қатысуына наразылық білдіре бастады. Осының салдарынан Фландрияда қазіргі тілдік мүмкіндіктерді жою жөнінде, әсіресе Брюссель маңындағы "жаңа көшпендерге" қатысты, күшті және артып келе жатқан қарсылық пайда болды. Валония-Фламанд шекарасындағы тарихи азшылықтар тұратын муниципалитеттердегі мүмкіндіктерді өзара теңдік принципі сақталған жағдайда (яғни, осы мүмкіндіктер Валонияда да тиісінше іске асырылса) сақтап қалуға әлі де дайындық бар. Француз тілділер Фландриядағы барлық қолданыстағы мүмкіндіктерді сақтап қалуды қалайды, ал олардың радикалды қанаты оларды ауқымы және/немесе аумағы бойынша кеңейтуді талап етеді. Әсіресе француз тілді саяси партиялар фламанд министрі Лео Питерстің (жоғарыда қараңыз) берген министрлік нұсқауларына қарсылық көрсетті. Бұл нұсқаулар, француз тілін қолдануға қойылған түрлі шектеулер және фламанд саясаткерлердің мүмкіндіктерді жою туралы талаптары француз тілділердің бір бөлігін радикалдыландырды, олардың көпшілігі енді олардың тілдік құқықтары "округіндегі" муниципалитеттер Брюссель астаналық аймағының екі тілді құрамына қосылса жақсырақ қорғалатынын ойлайды. Сонымен қатар, азаматтық қоғам өкілдерінен француз тілді профессор Филипп Ван Пари және Брюссель кәсіпорны, сауда және өнеркәсіп қауымдастығының (BECI) мүшелері осы мәселелерді (басқалармен қатар) шешуге бағытталған ұсыныстар жасады, сонымен бірге фламандтардың алаңдаушылықтарын және фламандтық "аумақтық принципке" құрмет көрсету талабын да ескерді: BECI швейцариялық "Bak Basel Economics" агенттігі жүргізген зерттеу негізінде, Еуропадағы 15 мегаполиспен салыстырғанда Брюссельдің өнімділігін ескере отырып, Брюссельдің экономикалық аймағында Брюссель метрополиясын құруды ұсынады. Ол Брюссельді, Брюссельдің фламанд аймағы Halle Vilvoorde-нің көп бөлігін және Нивельдің валлон аймағының көп бөлігін қамтиды. Кейбіреулер бұл ұсынысты екі тілді Брюссель аймағының шекарасын кеңейту мүмкіндігі ретінде қарастырса, енді біреулер қазіргі аймақтық шекаралар өзгеріссіз қалады, бірақ аймақ бойынша күшті үйлестірілген әлеуметтік-экономикалық және қалалық даму саясаты жүзеге асырылады деп санайды. 2007 жылғы 23 тамыздағы ұсынысында профессор Филипп Ван Пари Брюссельді оның жақын маңынан (Фламанд және Валония Брабанты) бөлек басқаруға болатынын ойлау ақылсыздық екенін айтты, француз тілділер реалистік болуы керек және Брюссель аймағын оның экономикалық аймағына кеңейту туралы талаптардан бас тартуы керек, өйткені мұндай кеңейту голланд тілін қауіпке ұшыратуы мүмкін. Ол Брюссель маңындағы 6 муниципалитет арасындағы ең үлкен 2 муниципалитетте тұратын француз тілділер үшін мүмкіндіктер сақталады деп ұсынады, бірақ олар енді олардың балалары мен жаңадан келгендерге қолданылмайды. Төрт кішкентай муниципалитет (алты муниципалитеттің біріктірілген аумағының 40% -ынан кемін қамтиды) екі тілді Брюссель аймағына қосылады; ал Брюссель Халле Вильворде аймағы осы жаңа шекара бойынша бөлінеді. 2010 жылы "Тілдік аумақтық принцип: құқық бұзушылық па, құрметтің теңдігі ме?" атты жарияланымда ол "аумақтық емес тілдік федерализмге" қарсы "аумақтық тілдік федерализмге" деген сенімін қайталады. Шын мәнінде, соңғысы бір жерде тұратын адамдар тілдік қауымдастыққа байланысты әртүрлі сапалы қызметтерге қол жеткізе алады, ал біріншісі, бұл кемшілікті болдырмаумен қатар, саяси қауымдастық үшін кез келген біртұтас, жан-жақты жобаның ерекше сипатына да жауап береді.

Over time, Flemings have become dissatisfied by the continued and growing presence of French speakers in the "rim" municipalities around Brussels. As a result, there is now a strong and growing reaction in Flanders demanding that the current language facilities should be phased out, especially for the recent 'migrants' around Brussels. For the facilities in the municipalities with historic minorities on the Walloon–Flemish border, there is still a willingness to consider maintaining them on condition of reciprocity (that these facilities are also properly implemented in Wallonia). French speakers want to maintain all current facilities in Flanders, the more militant wing wanting to extend them in scope and/or area. French speaking political parties, especially, protested against the Flemish ministerial circular letters from the socialist minister Leo Peeters (see supra). These circular letters, various additional restrictions put on the use of French in those municipalities, and the claims made by more and more Flemish politicians for the abolition of the facilities have caused a radicalisation of part of the French speakers, many of whom now think their linguistic rights would be better protected if the "rim" municipalities joined the bilingual Brussels Capital Region. At the same time, French speakers from the civil society like Professor Philippe Van Parijs and French speakers among the members of the Brussels Enterprises Commerce and Industry Association (BECI) made proposals meant at addressing these issues (among others) while addressing at the same time Flemish concerns and demand for respect of the Flemish 'principle of territoriality':

BECI, on the basis of a study conducted by the Swiss agency “Bak Basel Economics” comparing Brussels productivity with 15 metropolitan areas in Europe, advocates the establishment of Brussels Metropolitan across the existing regional borders throughout Brussels’ economic hinterland. It would enclose Brussels, a large part of the Flemish district of Brussels Halle Vilvoorde and a large part of the Walloon district of Nivelles. While some see in this proposal the opportunity to expand the borders of bilingual Brussels Region, others state that existing regional borders would remain unpaired but sound socio economical and urban development policies strongly coordinated throughout the area. In a proposal dated 23 August 2007, Professor Philippe Van Parijs explains that, while it would be foolish to think that Brussels could be coherently managed separately from his immediate hinterland (Flemish and Walloon Brabant), French speakers should be realistic and abandon such claims for the expansion of the Brussels Region to its entire economic hinterland since such expansion would put the Dutch language at risk. He suggests that the facilities would be maintained for the French speakers who presently live in the 2 largest municipalities among the 6 municipalities with facilities around Brussels, whereas they would no longer apply to their children and newcomers. The four smaller municipalities (covering less than 40% of the combined territory of the six communes) would be included into the bilingual region of Brussels; and the Brussels Halle Vilvoorde district would be split along this new border. In 2010 in a publication titled "The linguistic territoriality principle: Right violation or parity of esteem" he reiterated his belief in “territorial linguistic federalism” as opposed to “non territorial linguistic federalism”. Indeed, the latter implies that people living in the same place would access services that may be of greatly different quality depending on the linguistic community they depend upon whereas the first, while avoiding this drawback, also addresses irreducibly special nature of any coherent, comprehensive project for a political community.