АҚШ Конституциясының 5-ші және 14-ші түзетулеріндегі тең процестің қағидалары

АҚШ Конституциясының 5-ші және 14-ші түзетулеріндегі «процестің заңдылығы» қағидасы қарастырылады. Бұл қағида адамның өмірін, бостандығын қорғайды. Конституциялық құқық туралы біліңіз.

13 мин оқу

100%

Дереккөз: Due Process Clause — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

АҚШ Конституциясының 5-ші және 14-ші түзетулеріндегі баптар

АҚШ Конституциясының бесінші және он төртінші түзетулерінде «өмір, бостандық немесе мүлік» құқығын федералды және штат үкіметтерінен заңмен белгіленген процедурасыз айыруға тыйым салатын Құқықтық процестің ережелері бар. АҚШ Жоғарғы Соты осы баптарды түрлі қорғаныстарды қамтамасыз ету үшін түсіндіреді: процедуралық құқықтық процесс (азаматтық және қылмыстық іс жүргізуде); мазмұндық құқықтық процесс (кейбір негізгі құқықтарға кепілдік); белгісіз заңдарға тыйым салу; штат үкіметтеріне Құқықтар туралы Билльді енгізу; және федералды үкіметтің заңдары алдында тең қорғау.

Жазу

Нью-Йорк Конгрестен АҚШ Конституциясына "процестің заңдылығы" тілігін қосуды сұраған жалғыз штат болды. Нью-Йорк АҚШ Конституциясын ратификациялады және 1788 жылы мынадай түзетуді ұсынды:

Нью-Йорктің осы ұсынысына жауап ретінде Джеймс Мэдисон Конгресс үшін процестің заңдылығы туралы ереже жасады. Мэдисон кейбір тілді алып тастап, Нью-Йорк ұсынбаған "without" сөзін қосты. Конгресс кейін Мэдисонның процестің заңдылығы ережесі басқа да түрлі құқықтарды қорғау үшін жеткіліксіз екенін түсіндіргеннен кейін Мэдисон ұсынған дәл сөздерді қабылдады:

1855 жылы Жоғарғы Сот процестің заңдылығын анықтау үшін бірінші қадамның "конституцияның өзін тексеру, бұл процесс оның кез келген қағидаларына қайшы келе ме екенін анықтау" екенін түсіндірді. 1855 жылғы сол істе, Жоғарғы Сот былай деді:

1884 жылғы Хуртадо Калифорнияға қарсы істе Сот былай деді:

Процестің заңдылығы салық аудандарын құруға да қолданылады, өйткені салық салу мүліктің алынуы болып табылады. Әдетте салық салу ауданын құру алдында процестің заңдылығын қамтамасыз ету үшін қоғамдық тыңдаулар қажет.

"Мемлекеттік"

Құқықтық процедура АҚШ-тың территорияларына қолданылады, олар штат емес болса да.

"Адам"

Тиісті іс жүргізу туралы ережелер жеке тұлғаларға, оның ішінде азаматтар мен азамат еместерге, сондай-ақ "заңды тұлғаларға" (яғни корпоративтік құқық субъектілеріне) қолданылады. Бесінші түзетудің тиісті іс жүргізу туралы ережесі алғаш рет 1893 жылы Жоғарғы Сотта Noble v. Union River Logging R. Co. ісінде корпорацияларға қатысты қолданылды. Бұған дейін 1886 жылы Santa Clara County v. Southern Pacific Railroad ісі болған. Тиісті іс жүргізу туралы ережелер АҚШ-тағы азамат еместерге де қолданылады – олардың болуы "заңсыз, еріксіз немесе уақытша" болса да.

"Өмір"

Bucklew v. Precythe, 587 U.S. (2019) ісі бойынша Жоғарғы Сот АҚШ-та өлім жазасына Конституция бойынша рұқсат етілетінін мәлімдеді, себебі "Конституцияға Сегізінші түзетумен бірге қосылған Бесінші түзетуде күдікті "өлім жазасын көздейтін" қылмыс үшін сотталуы және дұрыс процедуралар сақталған жағдайда жаза ретінде "өмірден айырылуы" мүмкін екендігі нақты көзделген".

"Еркіндік"

АҚШ Жоғарғы Соты "әділетті сот ісін жүргізу шараларында" ("Due Process Clauses") қарастырылған "еркіндік" терминін кеңінен түсіндірді:

Мемлекеттік қатысушылар

Бұл процестік кепілдіктердің тыйымдары тек мемлекеттік органдардың әрекеттеріне ғана қолданылады, жеке азаматтарға емес. Дегенмен, "[м]емлекеттік қызметкерлермен бірлесіп тыйым салынған әрекеттерге қатысатын жеке тұлғалар заңның "көлеңкесінде" әрекет етеді. Заңның "көлеңкесінде" әрекет ету үшін күдіктінің мемлекеттік қызметкер болуы міндетті емес. Оның мемлекетпен немесе оның өкілдерімен бірлескен қызметке қасақана қатысуы жеткілікті".

Процедуралық әділ сот

Процедуралық әділ сот процесі мемлекеттік қызметкерлердің адамды өмірінен, бостандығынан немесе мүлкінен айырудан бұрын әділ процедураларды сақтауын талап етеді. Егер үкімет адамды осы мүдделердің бірінен айыруға тырысса, процедуралық әділ сот процесі үкіметтен адамға, ең кем дегенде, хабарлама беруді, тыңдауға мүмкіндік беруді және бейтарап шешім қабылдаушының шешімін талап етеді. Бұл қорғау барлық мемлекеттік іс-қимылдарға қолданылады, олар азаматтық немесе қылмыстық сипатта болсын, адамның өмірінен, бостандығынан немесе мүлкінен айырылуына әкелуі мүмкін, мысалы, шартты түрде босатудан бас тарту туралы тыңдаулардан бастап, мемлекеттік жәрдемақыларға және толыққанды қылмыстық сот процестеріне құқықтар туралы әкімшілік тыңдауларға дейін. Сотшы Генри Френдлидің "Бір түрлі тыңдау" атты мақаласы "мазмұны мен салыстырмалы маңыздылығы жағынан өте ықпалды болып қала беретін" негізгі әділ сот процесінің құқықтарын тізімдейді. Бұл құқықтар азаматтық және қылмыстық сот процесіне тең дәрежеде қолданылады: соттар түсіндіргендей, бұл адамның айыптаулар немесе іс жүргізу туралы толыққанды хабардар етілуіне, осы іс жүргізу кезінде тыңдалуға мүмкіндікке және іс жүргізу бойынша соңғы шешімді қабылдаған адамның немесе комиссияның мәселеге қатысты бейтарап болуына құқығын қамтиды. Тұрақтырақ айтқанда, егер адам өмірінен, бостандығынан немесе мүлкінен айырылу қаупінде болса, процедуралық әділ сот процесі оған тиісті хабарлама алуға, тыңдауға және бейтарап судьяға құқығы бар екенін қамтамасыз етеді. Жоғарғы Сот процедуралық әділ сот процесінің талаптарын нақты жағдайға қарай қолданудың қатаңдығын анықтау үшін теңгерімдеу тестісін жасады, себебі ең ұсақ мәселелер үшін де осындай талаптарды ең кең ауқымда міндеттеу үкімет аппаратын тоқтата қоюы мүмкін. Сот осы тестіні былай түсіндірді: "[Тікелей сот процесінің талаптарын анықтау, әдетте, үш ерекше факторды қарастыруды талап етеді: біріншіден, ресми әрекетке әсер ететін жеке мүдде; екіншіден, қолданылған процедуралар арқылы осындай мүддеден қате айырылу қаупі және қосымша немесе балама процедуралық кепілдіктердің ықтимал құны; және, үшіншіден, Үкіметтің мүддесі, соның ішінде осыған қатысты функция және қосымша немесе балама процедуралық талаптар тудыратын қаржылық және әкімшілік жүктеме]". Процедуралық әділ сот процесі жеке сот юрисдикциясының құқығының дамуында да маңызды рөл атқарды, себебі мемлекеттің сот жүйесі оған ешқандай қатысы жоқ адамның мүлкін алып қоюы әділетсіз. Сондықтан АҚШ конституциялық құқығының маңызды бөлігі мемлекетке қандай байланыстар жеткілікті екеніне қатысты, бұл мемлекеттің резидент емес адамға қатысты юрисдикциясын растауы процедуралық әділ сот процесіне сәйкес келеді. Бейтарап судья талабы судьяның істен бас тартуы керек деген мәселеге конституциялық өлшем енгізді. Атап айтқанда, Жоғарғы Сот белгілі бір жағдайларда, Конституцияның XIV түзетуіне сәйкес, судьяның ықтимал немесе нақты мүдделер қақтығысы болған жағдайда өзін-өзі шеттетуі талап етіледі деп шешті. Мысалы, Caperton v. A. T. Massey Coal Co. (2009) ісінде Сот Батыс Вирджиния Жоғарғы апелляциялық сотының судьясы осы сотқа сайлануына үлкен үлес қосқан тұлғаға қатысты іске қатыса алмайтынын шешті.

Procedural due process requires government officials to follow fair procedures before depriving a person of life, liberty, or property. When the government seeks to deprive a person of one of those interests, procedural due process requires the government to afford the person, at minimum, notice, an opportunity to be heard, and a decision made by a neutral decisionmaker. This protection extends to all government proceedings that can result in an individual's deprivation, whether civil or criminal in nature, from parole violation hearings to administrative hearings regarding government benefits and entitlements to full blown criminal trials. The article "Some Kind of Hearing" written by Judge Henry Friendly created a list of basic due process rights "that remains highly influential, as to both content and relative priority". These rights, which apply equally to civil due process and criminal due process, are: As construed by the courts, it includes an individual's right to be adequately notified of charges or proceedings, the opportunity to be heard at these proceedings, and that the person or panel making the final decision over the proceedings be impartial in regards to the matter before them. To put it more simply, where an individual is facing a deprivation of life, liberty, or property, procedural due process mandates that they are entitled to adequate notice, a hearing, and a neutral judge. The Supreme Court has formulated a balancing test to determine the rigor with which the requirements of procedural due process should be applied to a particular deprivation, for the obvious reason that mandating such requirements in the most expansive way for even the most minor deprivations would bring the machinery of government to a halt. The Court set out the test as follows: "[I]dentification of the specific dictates of due process generally requires consideration of three distinct factors: first, the private interest that will be affected by the official action; second, the risk of an erroneous deprivation of such interest through the procedures used, and the probable value, if any, of additional or substitute procedural safeguards; and, finally, the Government's interest, including the function involved and the fiscal and administrative burdens that the additional or substitute procedural requirement would entail." Procedural due process has also been an important factor in the development of the law of personal jurisdiction, in the sense that it is inherently unfair for the judicial machinery of a state to take away the property of a person who has no connection to it whatsoever. A significant portion of U. S. constitutional law is therefore directed to what kinds of connections to a state are enough for that state's assertion of jurisdiction over a nonresident to comport with procedural due process. The requirement of a neutral judge has introduced a constitutional dimension to the question of whether a judge should recuse themself from a case. Specifically, the Supreme Court has ruled that in certain circumstances, the Due Process Clause of the Fourteenth Amendment requires a judge to recuse themself on account of a potential or actual conflict of interest. For example, in Caperton v. A. T. Massey Coal Co. (2009), the Court ruled that a justice of the Supreme Court of Appeals of West Virginia could not participate in a case involving a major donor to his election to that court.

Қылмыстық іс жүргізудің тиісті тәртібі

Қылмыстық істерде осы әділ сот процесінің қорғау шараларының көптегені АҚШ Конституциясының Сегізінші түзетуімен қамтамасыз етілген процессуалдық қорғаумен үйлеседі, ол кінәсіз адамдарды жазалаудан қорғайтын сенімді процедураларды кепілдейді, бұл қатыгез және ерекше жазаның айқын мысалы болар еді. Қылмыстық іс жүргізудегі құқықтардың мысалы – «Витек против Джонс» ісі, 445 U.S. 480 (1980). Төртінші түзетудің әділ сот процесі туралы ережесі психикалық ауру немесе кемістіктерді емдеу үшін штаттық психиатриялық ауруханаға еріксіз ауыстырылуы мүмкін штаттық тұтқындарға белгілі бір процессуалдық қорғауды талап етеді, бұл қорғаулар ауыстыру туралы жазбаша хабарламаны, тәуелсіз шешім қабылдаушының алдында жарысқа түсуге мүмкіндік беретін сот отырысын, жазбаша қорытындыларды және осы құқықтар туралы тиімді және уақтылы хабарламаны қамтиды. Аудандық соттың шешімімен және АҚШ Жоғарғы Сотының «Витек против Джонс» ісінде расталғандай, осы әділ сот процесінің құқықтары мыналарды қамтиды:); және жоғарыда аталған барлық құқықтар туралы тиімді және уақтылы хабарлама.

Нақты сот процесі

XIX ғасырдың ортасында АҚШ Жоғарғы Соты «заңдық процедураны» былай түсіндірді: «заң шығару билігіне кез келген процесті қабылдауға рұқсат етілмейді». Тиісті процесс туралы бап заң шығарушы, сондай-ақ атқарушы және сот билігін шектейді және Конгресске өз еркімен кез келген процесті «заңдық процедура» деп жариялауға мүмкіндік бермейді. «Маңызды тиісті процесс» термині 1930 жылдардағы құқықтық оқулықтарда таңдалған тиісті процесс істерін жіктеу ретінде қалыптаса бастады және 1950 жылға қарай Жоғарғы Сот шешімдерінде екі рет айтылды. SDP-ге процедуралар мен олардың салдарына ғана емес, нақты нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған бостандыққа негізделген тиісті процесс шағымдары жатады; мұндай жағдайларда Жоғарғы Сот конституциялық негізделген «бостандықты» мойындайды, бұл ретте аталған «бостандықты» шектеуге тырысатын заңдар күшін жояды немесе олардың қолданылу аясын шектейді. Бұл құқықтардың мәні әрқашан айқын болмайды, сондай-ақ Жоғарғы Соттың мұндай жарияланбаған құқықтарды қорғау өкілеттігі де айқын емес. Олардың кейбіреулерінің тарихы ұзақ, немесе «американдық қоғамда терең тамырланған». Соттар негізінен Локнер дәуіріндегі (1897-1937 жж.) тәсілден бас тартты, онда маңызды тиісті процесс келісім-шарт бостандығын қорғау үшін ең төменгі жалақы мен еңбек заңдарын жою үшін қолданылды. Содан бері Жоғарғы Сот Конституцияның тікелей мәтінінде көрсетілмеген көптеген басқа да бостандықтар Конституциямен қорғалады деп шешті. Егер бұл құқықтар федералды соттардың маңызды тиісті процесс доктринасымен қорғалмаса, олар басқа жолдармен де қорғалуы мүмкін; мысалы, олардың кейбіреулері штаттық немесе федералды конституциялардың басқа ережелерімен қорғалуы мүмкін, ал басқалары заң шығарушы органдармен қорғалуы мүмкін. Сот 14-ші түзету бойынша маңызды тиісті процеске қатысты үш түрлі құқыққа назар аударады, бұл АҚШ Carolene Products Co. ісінде, 4-ші ескертпеде айтылған. Бұл үш түрлі құқық:
Құқықтар туралы заңға енгізілген алғашқы сегіз түзету (мысалы, Сегізінші түзету);
саяси процеске шектеулер (мысалы, дауыс беру, қауымдасу және сөз бостандығы); және
«ерекше және оқшауланған азшылықтардың» құқықтары. U. S. V. Carolene Products Co. (1938) қараңыз. Сот әдетте алдымен құқық Америка тарихы мен дәстүрінде терең тамырланған ба деп қарастыра отырып, негізгі құқықтың бар-жоғын тексереді. Егер құқық негізгі құқық болмаса, сот рационалды негіздік тестті қолданады: егер құқықтың бұзылуы заңды мемлекеттік мақсатқа ақылға қонымды түрде байланысты болса, онда заң жарамды деп танылады. Егер сот бұзылған құқықтың негізгі құқық екенін анықтаса, қатаң тексеру жүргізіледі. Бұл тест құқық бұзушылық арқылы мемлекеттік мүддеге қол жеткізілетіндігіне және заңның аталған мемлекеттік мүддеге қатысты тар мақсатта жасалған-болмағанына қатысты. Конституцияда тікелей айтылмаған жеке өмірге қатысты мәселе Griswold v. Connecticut (1965) ісінде қаралды, онда Сот некедегі ерлі-зайыптыларға контрацепция құралдарын қылмыстық түрде тыйым салу федералдық, сот арқылы орындалатын жеке өмірге қатысты құқықтарды бұзады деп тапты. Контрацепция алу құқығы Соттың кейбір түзетулердің «көлеңкесінде» немесе көлеңкелі жиектерінде табылды, олар жеке өмірге қатысты белгілі бір құқықтарға сілтеме жасайды. Грисвольдтың көлеңкеге негізделген негіздемесі кейіннен жоққа шығарылды; Жоғарғы Сот қазір әртүрлі жарияланбаған жеке өмірге қатысты құқықтардың негізі ретінде Тиісті процесс туралы бапты қолданады. Бұл ешқашан көпшілік пікір болмаса да, кейбіреулер Тоғызыншы түзетуді (жарияланбаған құқықтарды қарастыратын) сот арқылы орындалатын негізгі құқықтардың көзі ретінде қолдануға болады деп, оның ішінде жеке өмірге жалпы құқық ретінде, Грисвольд ісі бойынша келіскен судья Голдберг талқылағандай.

By the middle of the 19th century, "due process of law" was interpreted by the U. S. Supreme Court to mean that "it was not left to the legislative power to enact any process which might be devised. The due process article is a restraint on the legislative as well as on the executive and judicial powers of the government, and cannot be so construed as to leave Congress free to make any process 'due process of law' by its mere will." The term "substantive due process" began to take form in 1930s legal casebooks as a categorical distinction of selected due process cases, and by 1950 had been mentioned twice in Supreme Court opinions. SDP involves liberty based due process challenges which seek certain outcomes instead of merely contesting procedures and their effects; in such cases, the Supreme Court recognizes a constitutionally based "liberty" which then renders laws seeking to limit said "liberty" either unenforceable or limited in scope. Just what those rights are is not always clear, nor is the Supreme Court's authority to enforce such unenumerated rights clear. Some of those rights have long histories or "are deeply rooted" in American society. The courts have largely abandoned the Lochner era approach (c. 1897 1937) when substantive due process was used to strike down minimum wage and labor laws in order to protect freedom of contract. Since then, the Supreme Court has decided that numerous other freedoms that do not appear in the plain text of the Constitution are nevertheless protected by the Constitution. If these rights were not protected by the federal courts' doctrine of substantive due process, they could nevertheless be protected in other ways; for example, it is possible that some of these rights could be protected by other provisions of the state or federal constitutions, and alternatively they could be protected by legislatures. The Court focuses on three types of rights under substantive due process in the Fourteenth Amendment, which originated in United States v. Carolene Products Co., , footnote 4. Those three types of rights are:
the first eight amendments in the Bill of Rights (e. g., the Eighth Amendment);
restrictions on the political process (e. g., the rights of voting, association, and free speech); and
the rights of "discrete and insular minorities". See U. S. V. Carolene Products Co. (1938). The Court usually looks first to see if there is a fundamental right, by examining if the right can be found deeply rooted in American history and traditions. Where the right is not a fundamental right, the court applies a rational basis test: if the violation of the right can be rationally related to a legitimate government purpose, then the law is held valid. If the court establishes that the right being violated is a fundamental right, it applies strict scrutiny. This test inquires into whether there is a compelling state interest being furthered by the violation of the right, and whether the law in question is narrowly tailored to address the state interest. Privacy, which is not explicitly mentioned in the Constitution, was at issue in Griswold v. Connecticut (1965), wherein the Court held that criminal prohibition of contraceptive devices for married couples violated federal, judicially enforceable privacy rights. The right to contraceptives was found in what the Court called the "penumbras", or shadowy edges, of certain amendments that arguably refer to certain privacy rights. The penumbra based rationale of Griswold has since been discarded; the Supreme Court now uses the Due Process Clause as a basis for various unenumerated privacy rights. Although it has never been the majority view, some have argued that the Ninth Amendment (addressing unenumerated rights) could be used as a source of fundamental judicially enforceable rights, including a general right to privacy, as discussed by Justice Goldberg concurring in Griswold.

Белгісіздігі үшін бос

Соттар, әдетте, қарапайым азаматтың түсінуі үшін тым бұлыңғыр заңдар азаматтарды заңмен қорғалуға деген құқықтарынан айырады деп шешім қабылдаған. Егер орташа адам заңның кімге қатысты екенін, қандай әрекеттерге тыйым салынғанын немесе қандай жаза қолданылуы мүмкін екенін анықтай алмаса, соттар осы заңды бұлыңғырлыққа байланысты күшін жойған деп таба алады. Coates v. Cincinnati ісіне қараңыз, онда "жалықтыратын" деген сөздің заңмен алдын ала ескерту беруге жеткіліксіздігі анықталды.

Құқықтар жарғысының енгізілуі

Инкорпорация – бұл құқықтық доктрина, арқылы Құқықтар Жарғысының толық немесе ішінара он төртінші түзетудің әділ сот процесі туралы ережесі арқылы штаттарға қолданылады. Инкорпорацияның негізі – Конституцияның басқа жерлерінде тізілген маңызды құқықтарға қатысты маңызды әділ сот процесі және Конституцияның басқа жерлерінде тізілген рәсімдік құқықтарға қатысты рәсімдік әділ сот процесі болып табылады. Инкорпорация 1897 жылы мүлікті алып қою ісімен басталды, Gitlow v. New York (1925) ісімен жалғасты, ол Бірінші түзетуге қатысты іс болды және 1940 және 1950 жылдары үдеді. Әділ Хьюго Блэк Құқықтар Жарғысының барлық бөлігін бір-бірлеп инкорпорациялауды жақтады. Алайда, Феликс Франкфуртер, кейіннен Джон М. Харлан қосылды, федералды соттар Құқықтар Жарғысының тек "реттелген бостандық схемасының негізіне" жататын бөлімдерін ғана қолдануы керек деп ойлады. 1960 жылдардағы Уоррен соты осы соңғы бағытты ұстанды, бірақ қазірдің өзінде Құқықтар Жарғысының барлық бөлігі дерлік штаттарға қарсы бір-бірлеп инкорпорацияланды. Соңғы инкорпорация – Сегізінші түзетудегі аса жоғары айыппұлдар туралы ереже; қараңыз Timbs v. Indiana, 586 U.S. (2019). Құқықтар Жарғысының кепілдіктерін штаттарға қолданудағы инкорпорация доктринасының рөлі Конституция мәтінінде нақты кепілденбеген жаңа маңызды құқықтарды анықтау үшін әділ сот процесін қолданумен бірдей маңызды. Екі жағдайда да, басты сұрақ – талап етілген құқықтың "маңыздылығы", сондықтан барлық ұсынылған "жаңа" конституциялық құқықтар сот тарапынан мойындалмайды, сондай-ақ Құқықтар Жарғысының барлық ережелері штаттарға қарсы күшіне енуге жеткілікті маңызды деп табылмайды. Әділ Блэк сияқты кейбір адамдар он төртінші түзетутегі Артықшылықтар немесе Иммунитеттер туралы ереже инкорпорация доктринасы үшін қолайлы мәтіндік негіз болар еді деп мәлімдеді. Сот осы бағытты ұстанбады, және кейбіреулер 1873 жылғы Slaughter-House ісінде Артықшылықтар мен Иммунитеттер туралы ережеге қатысты қарастырылған тәсілді себеп ретінде көрсетеді. Slaughter-House соты Құқықтар Жарғысын штаттарға қолдануға тікелей кедергі келтірмесе де, бұл бап Slaughter-House ісінен кейін соттың шешімдерінде көбінесе қолданылмады, ал инкорпорация басталғанда, ол әділ сот процесі шеңберінде жүзеге асырылды. Әділ Блэктің көзқарасын бөлісетін Ахил Амар сияқты ғалымдар он төртінші түзетутің авторлары, мысалы сенатор Джейкоб Ховард және конгрессмен Джон Бингем, он төртінші түзетудегі Әділ сот процесі туралы ережені келесі себептермен қосты: "Бесінші түзетудің құқықтарын инкорпорациялау арқылы Артықшылықтар немесе Иммунитеттер туралы ереже штаттарды "азаматтарды" әділ сот процесінен айыруға кедергі келтірмек. Бингем, Ховард және олардың серіктері шетелдіктерге мемлекеттік әділ сот процесінің артықшылықтарын тарату арқылы одан да әрі жүгіруді қалады". Жоғарғы Сот үнемі бесінші түзетудегі әділ сот процесі он төртінші түзетудегі әділ сот процесімен бірдей мағынаны білдіреді деп шешім шығарды, сондықтан бұрынғысының бастапқы мағынасы соңғысының инкорпорация доктринасына қатысты. Құқықтар Жарғысы 1789 жылы Конгресс тарапынан штаттарға ұсылған кезде, әртүрлі маңызды және рәсімдік құқықтар "бір-біріне жақындығына қарай жіктелді", Джеймс Мэдисон айтқандай, "бір акті ретінде қабылданатын немесе қабылдамауға болатын" штаттарға ұсынылудың орнына. Роджер Шерман 1789 жылы әр түзетуді "штаттар жеке-жеке қабылдауы мүмкін екенін және заң шығарушы органдардың үштен екісі қабылдаған кез келген түзету Конституцияның бөлігі бола алатынын" түсіндірді. Осылайша, штаттар алтыншы түзетуді қабылдамауға құқылы болды, мысалы, тиісті сот процесі туралы ережелерді қоса алғанда, барлық басқа түзетулерді ратификациялаған кезде; бұл жағдайда алтыншы түзетудегі құқықтар федералды үкіметке қарсы инкорпорацияланбас еді. Басқа түзетулердің мазмұнын "әділ сот процесіне" инкорпорациялау доктринасы 1925 жылы Gitlow ісімен басталғанда жаңалық болды және бұл доктрина бүгінге дейін даулы болып қала береді.

Incorporation is the legal doctrine by which the Bill of Rights, either in full or in part, is applied to the states through the Fourteenth Amendment's due process clause. The basis for incorporation is substantive due process regarding substantive rights enumerated elsewhere in the Constitution, and procedural due process regarding procedural rights enumerated elsewhere in the Constitution. Incorporation started in 1897 with a takings case, continued with Gitlow v. New York (1925), which was a First Amendment case, and accelerated in the 1940s and 1950s. Justice Hugo Black famously favored the jot for jot incorporation of the entire Bill of Rights. Justice Felix Frankfurter, however—joined later by Justice John M. Harlan—felt that the federal courts should only apply those sections of the Bill of Rights that were "fundamental to a scheme of ordered liberty". It was the latter course that the Warren Court of the 1960s took, although almost all of the Bill of Rights has now been incorporated jot for jot against the states. The latest Incorporation is the Excessive Fines Clause of the Eighth Amendment; see Timbs v. Indiana, 586 U. S. (2019). The role of the incorporation doctrine in applying the guarantees of the Bill of Rights to the states is just as notable as the use of due process to define new fundamental rights that are not explicitly guaranteed by the Constitution's text. In both cases, the question has been whether the right asserted is "fundamental", so that, just as not all proposed "new" constitutional rights are afforded judicial recognition, not all provisions of the Bill of Rights have been deemed sufficiently fundamental to warrant enforcement against the states. Some people, such as Justice Black, have argued that the Privileges or Immunities Clause of the Fourteenth Amendment would be a more appropriate textual source for the incorporation doctrine. The Court has not taken that course, and some point to the treatment given to the Privileges or Immunities Clause in the 1873 Slaughter House Cases as a reason why. Although the Slaughter House Court did not expressly preclude application of the Bill of Rights to the states, the clause largely ceased to be invoked in opinions of the Court following the Slaughter House Cases, and when incorporation did begin, it was under the rubric of due process. Scholars who share Justice Black's view, such as Akhil Amar, argue that the Framers of the Fourteenth Amendment, like Senator Jacob Howard and Congressman John Bingham, included a Due Process Clause in the Fourteenth Amendment for the following reason: "By incorporating the rights of the Fifth Amendment, the privileges or immunities clause would have prevented states from depriving 'citizens' of due process. Bingham, Howard, and company wanted to go even further by extending the benefits of state due process to aliens." The Supreme Court has consistently held that Fifth Amendment due process means substantially the same as Fourteenth Amendment due process, and therefore the original meaning of the former is relevant to the incorporation doctrine of the latter. When the Bill of Rights was originally proposed by Congress in 1789 to the states, various substantive and procedural rights were "classed according to their affinity to each other" instead of being submitted to the states "as a single act to be adopted or rejected in the gross", as James Madison put it. Roger Sherman explained in 1789 that each amendment "may be passed upon distinctly by the States, and any one that is adopted by three fourths of the legislatures may become a part of the Constitution". Thus, the states were allowed to reject the Sixth Amendment, for example, while ratifying all of the other amendments including the Due Process Clause; in that case, the rights in the Sixth Amendment would not have been incorporated against the federal government. The doctrine of incorporating the content of other amendments into "due process" was thus an innovation, when it began in 1925 with the Gitlow case, and this doctrine remains controversial today.

Тең қорғауға кері кіріктіру

Боллинг пен Шарп ісі бойынша Жоғарғы Сот: «Біздің американдық әділдік идеалынан туындайтын тең қорғаныс пен әділ сот процесінің ұғымдары өзара қарама-қайшы емес» деп шешті. Осылайша, Сот Бесінші түзетудегі әділ сот процесі туралы бапты тең қорғаныс элементін қамтитын етіп түсіндірді. Лоуренс пен Техас ісінде Жоғарғы Сот былай деп қосты: «Еркіндіктің мазмұнды кепілдігімен қорғалған мінез-құлыққа құрмет көрсету құқығымен бірге тең қарау және әділ сот процесі маңызды жағынан байланысты, және соңғы мәселе бойынша қабылданған шешім екі мүддеге де қызмет етеді».

Тексеру деңгейлері

Заң немесе басқа да мемлекеттік актілер жеке бас бостандығын бұзу ретінде теңдік бойынша сот қарауы шарты бойынша сынға алынғанда, қазіргі кезде соттар негізінен екі түрлі тексеруді қолданады. Бұл тексеру үкіметтік мүдделердің маңыздылығын және үкіметтің іске асыру әдісінің орындылығын жеке құқықтардың шектелуімен салыстырады. Егер үкіметтік әрекет негізгі құқықты бұзса, ең жоғары деңгейдегі тексеру – қатаң тексеру қолданылады. Қатаң тексеруден өту үшін заң немесе акт үкіметтің маңызды мүддесіне қызмет етуге қатаң бағытталған болуы керек. Егер мемлекеттік шектеу негізгі құқықты қамтымайтын жағдайда еркіндікті шектейтін болса, рационалды негіздегі тексеру қолданылады. Мұндай тексеруден өту үшін заңды үкіметтік мүдде жеткілікті. Сонымен қатар, аралық тексеру деп аталатын орта деңгейдегі тексеру де бар, бірақ ол негізінен теңдік бойынша істерде, теңдік бойынша сот қарауында қолданылады.

Емдеу жолдары

1967 жылы Сот (Chapman v. California) «Федералды түрде кепілденген құқықтарды штаттардың бұзуынан адамдарды қорғауға бағытталған, заңды түрде бекітілген шараларды әзірлеуді штаттардың қалауынша шеше алмаймыз» деп мәлімдеді.

Мемлекеттік конституциядағы тиісті іс жүргізу ережелері

1791 жылға дейін АҚШ-та ешбір штаттық немесе федералдық конституцияда «процестің заңдылығы» деген сөздер қолданылмаған, федералды Құқықтар Жарғысы ратификацияланғанша.

Нью-Йорк

Нью-Йоркте 1787 жылы заңмен бекітілген құқықтар туралы заң қабылданды, және ол төрт түрлі әділ сот ісін жүргізу шарттарын қамтыды. Александр Гамильтон сол Нью-Йорк құқықтар туралы заңның тіліне қатысты: "'Әділ сот ісін жүргізу' деген сөздердің нақты техникалық мағынасы бар, және олар тек сот процесі мен іс жүргізуге ғана қолданылады; оларды ешқашан заң шығарушы органның әрекетіне сілтеме жасауға болмайды".