Кіріспе

Киелі кітаптағы кейіпкер – Ахикамның ұлы, Яһуданың вавилондық губернаторы Гедалия (/ɡ//ɛ//d//ə/'/l//aɪ//.//ə/ немесе /ɡ//ᵻ/'/d//ɑː//l//i//ə/; גְּדַלְיָּה Gəḏalyyā). Киелі кітапта Гедалия Яһуд провинциясының губернаторы болған. Сондай-ақ, Киелі кітапта ол пайғамбар Еремияны құтқарып қалған Ахикамның ұлы екені де айтылған.

Аттар

Гедалия (/ɡ//ɛ//d//ə/'/l//aɪ//.//ə/ немесе /ɡ//ᵻ/'/d//ɑː//l//i//ə/; Gəḏalyyā немесе גְּדַלְיָהוּ Gəḏalyyāhū; сондай-ақ Гедалия, Гедалла, Гедалия немесе Гедалия деп жазылады) – "Ях ұлы болды" деген мағынаны білдіреді.

Өмірбаян

Гедалия – Ахиқамның (Иеремия пайғамбардың өмірін сақтап қалған) және Шафанның (кейбір ғалымдардың пікірінше, Есімдер кітабының негізгі бөлігі саналатын "Ұстаздар" кітабының табылуымен байланысты аталған) немересі еді. Бұл аймақ Яһуда патшалығы жеңіліске ұшырағаннан және Иерусалим қирағаннан кейін, бұрынғы патшалықтың аумағында құрылды. Оны Миспада орналасқан халдей сақшылары қолдады. Оның тағайындалғанын естіген яһудилер, айналағы елдерде паналағаннан кейін Яһудаға қайта оралды. Гедалия халықты егіншілік пен жүзімшілікпен айналысуға ынталандырып, қауіпсіздіктің негізін қалауға белсенді түрде кірісті. Жорық кезінде көрші елдерге қашқан көптеген адамдар қауымның қайта жандануы туралы жаңалықты естіп, Гедалияға Миспаға келді және ол оларды жылы қарсы алды.

Құрлық

Нетанияның ұлы Ысмағұл және онымен бірге болған он адам Гедалияны, оған қосылған көптеген яһудилерді және Набуходоносор Гедалиямен бірге қалдырған көптеген бабылдықтарды өлтірді (Еремия 41:2-3 (HE)). Қалған яһудалықтар Набуходоносордың кек алуынан қорқып, Мысырға қашып кетті. Бұл оқиға шамамен б.з.д. 582/1 жылы болған (Еремия 52:30 (HE)), б.з.д. 586 жылы Иерусалим мен Бірінші ғибадатхананың қиратылғаннан кейін шамамен төрт жыл бес ай өткен соң.

Гедалияның оразасы

Гедалияның қазасына аза тұту үшін, оның нәтижесінде Яһуда яһудилер мен яһуди билігінен толықтай айырылып, Бірінші ғибадатхананың қирауы аяқталғандықтан, яһуди ғалымдары Тишри айының үшінші күнін Гедалия оразасы деп белгіледі. Гедалияның қазасы, мүмкін, Тишри айының бірінші күні болғанмен, ораза Рош-хашанамен бірге келуі үшін үшінші күні ұсталады.