Ренессанс композиторы: Филипп Вердело және Италия мадригалінің бастауы

Кіріспе

Филипп Верделот (1480 – 1485, 1530 – 1540 жылдары) – француз композиторы, өмірінің көп бөлігін Италияда өткізген. Ол итальяндық мадригалдың негізін қалаушысы деп есептеледі және сөзсіз, оның алғашқы және ең шығармашыл композиторларының бірі болды; сонымен қатар, ол Флоренция қаласын Джироламо Савонароланың жақтастарынан Медичилер қайта алғаннан кейінгі кезеңдегі музыкалық өмірде маңызды рөл атқарды.

Өмір

Верделот Франциядағы Лес-Лог қаласында дүниеге келген. Оның ерте өмірінің мәліметтері шамалы. Ол Италияға ерте келген болуы мүмкін, 16 ғасырдың алғашқы он-екі жылын Солтүстік Италияның бірнеше қалаларында өткізген, олардың арасында Венеция да болған. Көптеген музыка зерттеушілері 1511 жылғы суретті, Вазари сипаттаған, бірақ анықталмаған, Верделотты итальяндық әншімен бірге Венецияда бейнелейтін сурет деп санайды. Верделот 1523 жылдан 1525 жылға дейін Флоренциядағы Сан-Джованни баптистериумінің капелла шебері болғандығы белгілі; сонымен қатар, ол 1523 жылдан 1527 жылға дейін соборда да жұмыс істеген сияқты. 1526 жылы ол Никколо Макиавеллимен бірлесіп, Макиавеллидің әйгілі циникалық комедиясы «Ла Мандрагола» қойылымын дайындады. Пьеса 1518 жылы жазылған болса да, 1526 жылғы Флоренциядағы қойылым Медичи папасы VII Климентке арналған. Медичилер Флоренциядан қуған Макиавелли де, Верделот та көбінесе Флоренция Республикасының жағында болды, бірақ екі тарапты да риза қылмай тырысты. Верделот Макиавеллидің пьесасы үшін жазған бірнеше шығармалары, «канцона» деп аталғанымен, ең алғашқы мадригалдар саналады. Флоренция Республикасын қолдаумен қатар, Верделот шейіт болған реформатор Жироламо Савонароланың да жақтасы болған. Бұл оның бірнеше шығармаларынан көрінеді: оның «In te domine speravi» шығармасы, күйеуге жанып өлмес бұрын, сол адамның соңғы жазған нәрсесінің тақырыбы болған псалмға негізделген; және монахпен ең тығыз байланысты әнді пайдалану, «Ecce quam bonum», оның соңғы күресі кезінде оның ізбасарларын біріктірген ән, және Верделоттың «Letamini in domino» мотетіндегі ішкі дауыстарда пайда болады. Верделот Флоренция қоршауында (1529–1530) немесе қаланы шарпыған бір мезгілдегі обада қаза тапқан болуы мүмкін, себебі 1530 жылдан кейін оның тірі екендігіне нақты дәлел жоқ. Ол қоршау кезінде болған деген пікір, сол кезде жазылған «Congregati sunt inimici nostri» мотетінің мәліметтеріне сүйенеді. Бұл шығармада Екклесиаст кітабынан алынған мәтіндер «Da pacem Domine» бейбітшілік антифонымен біріктірілген, ол кантус фирмус ретінде қолданылады.

Verdelot was born in Les Loges, Seine et Marne, France. Details of his early life are obscure. He probably came to Italy at an early age, spending the first decade or two of the 16th century at some cities in northern Italy, most likely including Venice. A painting of 1511, described by Vasari but never positively identified, is believed by many musicologists to show Verdelot in Venice with an Italian singer. Verdelot is known to have been maestro di cappella at the Baptisterium San Giovanni in Florence from 1523 to 1525; and he seems also to have been employed at the Cathedral there, from 1523 until 1527. In 1526 he collaborated with Niccolò Machiavelli on a production of Machiavelli's famous cynical comedy La Mandragola. While the play was written in 1518, the 1526 performance in Florence was dedicated to the Medici pope, Clement VII. Both Machiavelli, expelled from Florence by the Medici, and Verdelot, generally sided with the Florentine Republic against the Medici, but attempted to play the delicate political game of pleasing both sides. The several pieces which Verdelot wrote for Machiavelli's play, while called canzone, are considered to be the earliest madrigals. In addition to siding with the Florentine Republic, Verdelot was most likely a supporter of martyred reformer Girolamo Savonarola. This is shown by several of his works: his setting of In te domine speravi, based on the psalm which was the subject of that man's last writing before he was burned at the stake; and the use of the tune most closely associated with the monk, Ecce quam bonum, the song which unified his followers during his final conflict, and which appears in the inner voices in Verdelot's motet Letamini in domino. Verdelot may have been killed in the siege of Florence (1529–1530) or in the simultaneous plague that ravaged the city, since there is no definite evidence that he was alive after 1530. That he was there during the siege has been considered likely on the evidence of one of his motets, composed around that time, Congregati sunt inimici nostri. In this work, texts from Ecclesiasticus are woven together with the Antiphon for Peace, "Da pacem Domine", which is used as a cantus firmus.

Анықтамалар және қосымша оқу

Густав Риз, "Ренессанс дәуіріндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954. Патрик Мейси, "Бонфайр әндері: Савонароланың музыкалық мұрасы". Оксфорд, Clarendon Press, 1998. Бейкердің музыканттардың биографиялық сөздігі, 8-ші басылым. Николас Слонимский редакциялаған. Нью-Йорк, Schirmer Books, 1993. Х. Колин Слим/Стефано Ла Виа: "Филипп Верделот", Grove Music Online, L. Macy редакторында (28 шілде, 2006 ж. қол жеткізілді), (абоненттік қол жетімділік). Сьюзан МакКлари, "Модальдық субъектілер: Итальяндық мадригалда өзін-өзі қалыптастыру", 38–56 беттер. Беркли, Калифорния университетінің баспасы, 2004.