Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шветт (немесе Шветт/Одер) – Германияның солтүстік-шығысындағы Бранденбург штатындағы қала. "Große kreisangehörige Stadt" (ірі округқа қарасты қала) ресми мәртебесіне ие болғандықтан, ол Польшамен шекараны құрайтын Одер өзенінің жанында орналасқан Укермарк округінің ең ірі қаласы болып табылады.
Schwedt (or Schwedt/Oder; ) is a town in Brandenburg, in northeastern Germany. With the official status of a Große kreisangehörige Stadt (major district town), it is the largest town of the Uckermark district, located near the river Oder, which forms the border with Poland.
Шолу
Бұрын аграрлық қала болған Шведт қазірде Германиядағы ең ірі мұнай өңдеу зауыттарының біріне (PCK Raffinerie GmbH) ие, ол 1958 жылы салынды және Ресейдің «Дружба» құбыр желісіне қосылған. Өңдеу зауыты процесте жылына 20 миллион текше метр су пайдаланады. Шведт қаласының жанында ірі қағаз фабрикасы (UPM) орналасқан. Көптеген өнеркәсіп орындары 1960-1970 жылдары коммунистік үкімет кезінде шалғайдағы аймақтарда құрылды. Шведтке көшіп келген жұмысшылар үшін үлкен тұрғын үйлер салынды. Қаланың пәтерлерінің 9%-ы осы кезеңде салынған жинақталған бетон үйлер (Plattenbau) құрайды. Германияның бірігуінен кейін және еркін нарық экономикасына көшуге байланысты көптеген жұмыс орындары жойылды, нәтижесінде 1990 жылдан бері Шведт халқының төрттен бірі кеміп қалды. Соңғы онжылдықтарда Шведт қалалық құлдыраумен күресу үшін Plattenbau тұрғын үйлерін бұзуда үлгілі қала болып табылады.
The formerly agrarian town today has one of the largest oil refineries (PCK Raffinerie GmbH) in Germany, established in 1958 and connected to the Russian Druzhba pipeline network. The refinery uses 20 million cubic meters of water per year for the process. A large paper factory (UPM) is located near Schwedt. Most industries were located in the remote area during communist rule in the 1960s and 1970s. Large residential areas were built for the workers moving to Schwedt. About 9% of the town's flats are in prefab concrete buildings (Plattenbau) dating from the era. As many jobs were lost after German reunification and the return to market economy, Schwedt has lost a quarter of its population since 1990. In recent decades, Schwedt became a model town for the demolition of Plattenbau housing to combat urban decay.
География
Шведт тарихи Укермарк аймағының шығысында, Одерден Хавел өзеніне дейін созылып жатқан жерде орналасқан. Ол Германия-Польша шекарасының бойындағы Одер өзенінің батыс жағындағы саңғарда жатыр, бұл аймақ 1995 жылы Төменгі Одер өзені Ұлттық паркі табиғи қорығы деп жарияланды. Өзен арқылы және шекарадан оңтүстік-шығысқа қарай Польшаның Чойна қаласы орналасқан. Ең жақын неміс қалалары – Ангермунде (шамамен батысқа қарай) және Гарц (Одер өзені бойымен төмен қарай).
Schwedt is situated in the east of the historic Uckermark region stretching from the Oder to the Havel River. It is situated on a sandur at the western edge of the Oder floodplain running along the German Polish border, which in 1995 was declared as the Lower Oder Valley National Park nature reserve. Across the river and the border, about to the southeast, is the Polish town of Chojna. The nearest German towns are Angermünde (about to the west) and Gartz ( down the Oder).
Жергілікті округтер
1974 жылғы қалалық реформада Шветтке көршілес Хайнерсдорф ауылы қосылды, одан кейін 1993 жылы Блюменгаген, Гатов және Куноу, 1998 жылы Куммеров, 2001 жылы Кривен және Цюттен, 2002 жылы Стенделл, 2003 жылы бұрынғы Виерраден қаласы, 2021 жылдың қаңтарында Шенеберг және 2022 жылдың сәуірінде Беркхольц-Мейенбург, Марк-Ландин және Пасов қосылды. Шветт Германияның ауданы бойынша ең ірі 10 қаласының қатарында (2023 жылдың қараша айы бойынша 9-орында).
In a 1974 municipal reform, the neighbouring village of Heinersdorf was incorporated into Schwedt, followed by Blumenhagen, Gatow and Kunow in 1993, by Kummerow in 1998, by Criewen and Zützen in 2001, Stendell in 2002, the former town Vierraden in 2003, Schöneberg in January 2021 and Berkholz Meyenburg, Mark Landin and Passow in April 2022. With Schwedt is among the 10 largest German municipalities by area (9th as of Nov. 2023).
Көші-қон дәуірінен кейін аймақ Полабиялық славяндармен қоныстанды. 937 жылдан бастап, батыстағы славян украин тайпаларының жерлерін саксон маркграфы Героның әскерлері бағындырып, оларды өзінің кең Марка Геронисіне қосты, ал Одер өзенінің шығысындағы жерлерді Померания тайпалары, жаңа құрылған Польша герцогтығының билігінде ұстады. Саксон Солтүстік маркасы 983 жылғы Ұлы славян көтерілісінде жоғалды, және 1147 жылға дейін саксон графы Альберт Аю батыры Одер өзені бойындағы жерлерге қайтадан шабуыл жасады, олар жаңадан құрылған Бранденбург маркграфтығы мен Померания герцогтары арасында даулы болып қала берді. Шведт елді мекені алғаш рет 1265 жылғы құжатта еске алынған. Бранденбург-Померания қақтығысы барысында, Бранденбург маркграфы Людовик II Римдік 1354 жылы оны Померания герцогы Барним III-ке өткізді. 1434 жылы ол бірінші Гогенцоллерн маркграфы Фридрих I-нің қоршауына түсті, бірақ бұл сәтсіз аяқталды. 1481 жылы Тюрингияның Хонштейн графтары осы иеліктерді сатып алды; олар Шведтке, сондай-ақ көршілес Виерраденге қала құқығын берді және протестанттық реформацияны енгізді. Шведттің гүлденуі 1609 жылы Хонштейн графтарының жоғалуымен және апатты Отыз жылдық соғыспен аяқталды, сол кезде Штеттиннен Берлинге дейінгі жолмен орналасқан қала бірнеше рет тоналды. 1631 жылы Швеция королі Густав Адольф Померанияға қонғаннан кейін, Брайтенфельд шайқасына бара жатқанда осы жерде орналасты. Алты жылдан кейін швед фельдмаршалы Йохан Банер қала тұрғындары капитуляциялаудан бас тартқаннан кейін қаланы өртеп жіберді. Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Шведт шартына қол қойылды. 1815 жылдан 1945 жылға дейін Шведт Пруссияның Бранденбург провинциясының құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай екі айдан астам созылған қырғындар қаланың шамамен 85 пайызын, соның ішінде Шведт сарайын қиратты. 1945 жылдың 26 сәуірінде, нацистік Германияның соңғы жеңілісіне екі апта қалғанда, Кеңес әскері Шведтті басып алды. 1945 жылдан 1952 жылға дейін Шведт Бранденбург штатының, ал 1952 жылдан 1990 жылға дейін Шығыс Германияның Франкфурт округінің құрамына кірді. 1960 жылдары ГДР үкіметі тұрғын үйлерді кеңейтіп, адамдарды Шведтке көшіруге ынталандырды, бұл үрдіс Германияның қайта бірігуімен аяқталды. 1990 жылдан бері Шведт қайтадан Бранденбург штатының құрамына кіреді.
After the Migration Period, the area had been settled by Polabian Slavs. From 937 onwards the lands of the Slavic Ukrani tribes in the west were subdued by the Saxon forces of Margrave Gero and incorporated into his vast Marca Geronis, while the lands east of the Oder were held by Pomeranian tribes under sovereignty of the newly formed Duchy of Poland ruled by Duke Mieszko I. The Saxon Northern March was lost in the Great Slav Rising of 983, and not before 1147 the Saxon count Albert the Bear again invaded the lands on the Oder river, which remained disputed between the newly established Margraviate of Brandenburg and the Pomeranian dukes. The settlement of Schwedt was first mentioned in a 1265 deed. In the course of the Brandenburg–Pomeranian conflict, the Brandenburg margrave Louis II the Roman ceded it to Duke Barnim III of Pomerania in 1354. It was again besieged by the first Hohenzollern margrave Frederick I in 1434, but to no avail. In 1481 the Thuringian counts of Hohnstein acquired the estates; they granted town privileges to Schwedt as well as to neighbouring Vierraden and introduced the Protestant Reformation. The rise of Schwedt came to an end with the extinction of the Hohnstein counts in 1609 and the disastrous Thirty Years' War, when the town on the road from Stettin to Berlin was plundered several times. In 1631 King Gustavus Adolphus of Sweden, after landing in Pomerania, camped here on his way to the Battle of Breitenfeld. Six years later the Swedish field marshal Johan Banér set the town on fire, after its citizens refused to capitulate. During the Great Northern War, the Treaty of Schwedt was signed in the town. From 1815 to 1945, Schwedt was part of the Prussian Province of Brandenburg. Near the end of World War II, over two months of heavy fighting destroyed an estimated 85 percent of the town, including the Schwedt Castle. The Soviet Army occupied Schwedt on April 26, 1945, two weeks before the final defeat of Nazi Germany. From 1945 to 1952, Schwedt was part of the state of Brandenburg and from 1952 to 1990 of the Bezirk Frankfurt of East Germany. During the 1960s, the government of the DDR expanded housing and encouraged people to move to Schwedt, a trend that ended with German reunification. Since 1990, Schwedt is again part of the State of Brandenburg.