Үнді поэзиясы мен музыкасы: Сугама Сангита жанры

Кіріспе

Сугама Сангита – үнді музыка жанры, Bhavageethe-нің бір түрі. Бұл жанрда каннада тіліндегі өлеңдер музыкаға қойылады. Ол 20 ғасырдың ортасында П. Калинга Раоның еңбектері арқылы танымал болды. Майсур Анаттасвами және С. Асват 1960 және 1970 жылдары осы жанрды одан әрі дамытты.

Шығуы мен дамуы

Бхавагеттің нақты қашан пайда болғаны белгісіз, бірақ 1920-30 жылдары өлеңдерге ән жазуға көптеген тырысыстар жасалды. 1950 жылдары ол нақтырақ пішінге ие болды және өте талантты музыкант П. Калинга Рао осы өнерді таратуға зор үлес қосты. Ол көптеген белгілі Наводая ақындарының өлеңдеріне ән жазып, «Барлық Үндістан радиосында» және қоғамдық жиындарда өнер көрсетті. Оның «Удаяваагали Намма Челуву Каннада Наду», «Яару Хитавару Нинаге», «Анатадим Дигантадим», «Барайя Беладингале», «Брахма Нинге Жодиштейни» сияқты шығармаларын орындауы арқылы бұл өнер түрі танымал бола бастады. Ол Сугама Сангетаның негізін қалады, сондықтан осы форманың әкесі саналады. 60-шы және 70-ші жылдары осы салаға көптеген жаңа музыканттар үлес қосты. Оңтүстік Карнатакадағы Х. Р. Лилавати, Падмачаран, Х. К. Нараяна және Солтүстік Карнатакадағы Балаппа Хуккери Карнатакадағы осы өнерді танымал етуде маңызды рөл атқарды. Олар өздерінің шығармалары арқылы да осы салаға үлес қосты. Осы саладағы келесі ірі тұлға – Майсур Анаттасвами. Осы уақытқа дейін көптеген композициялар болғанымен, олар музыкалық тұрғыдан классикалық музыканың бір бөлігі болып қала берді. Анаттасвами ғана қалыптан тыс ойлай білді. Ол классикалық музыканың шектерін ғана емес, Бхавагеттіге оның өзіндік ерекшеліктерін қосуға да үлес қосты. Сол кезде аспаптар да өзгеріске ұшырағандықтан, оркестрлеуге бірқатар өзгерістер енгізді. Сол кезде Бхавагетті өте танымал болды, кәсіпкерлер оны кассета түрінде шығара бастады. Осылайша «Нитиотсава» Бхавагеттің алғашқы альбомы болды. Оның танымал альбомдарының қатарында «Нитхоцава», «Бхава Сангама», «Минчу», «Ратхана Падагалу» бар. 70-ші жылдары тағы бір жас және талантты музыкант пайда болды: С. Асват. Оның үлкен таланты мен көрегендігі лирикалық және музыкалық динамиканы үйлестіруде теңдессіз болды. Оның әнді орындау тәсілі, лирикалық мәнге және сөздің күшіне баса назар аударуы ерекше еді. Ол сонымен қатар өнерге бірқатар өзгерістер енгізді. Оның шығармаларында драмалық элементтер, виртуалды бейнелеу және басқа да жаңалықтар көптеп кездеседі. Ол Шишунала Шарифтің өлеңдерін бүкіл Карнатака бойынша танымал етуге үлес қосты. Оның танымал альбомдары: «Миссуру Маллиге», «Шишунала Шариф Сахебара Гетегалу», «Чайтра», «Кандаве Сатья» және т.б. П. Калинга Рао, Майсур Анаттасвами және С. Асват Сугама Сангетаның үштігі саналады. 70-ші жылдардың ортасынан 90-шы жылдардың ортасына дейінгі кезең алтын ғасыр болды, өйткені осы кезеңде Анаттасвами мен Асваттың мансабы өрге жетуімен қатар, өнер жанры дербес дамып, тәжірибелер арқылы өз теорияларын қалыптастырды. Ал коммерциялық сұраныс артуы мен одан кейінгі өнердің бұрмалануы осы кезде басталған жоқ.

It is unclear when exactly Bhavageethe started but in 1920s and 30s there were many attempts to set tunes to poetry. By the 1950s it started taking a more defined shape and a highly talented musicianP. Kalinga Rao was instrumental in spreading this art form. He set tunes to the poems of many famous Navodaya poets, and gave performances on All India Radio as well as public gatherings. The art form started gaining popularity through his rendering of Udayavaagali Namma Cheluvu Kannada Naadu, Yaaru Hitavaru Ninage, Anathadim Digantadim, Baarayya Beladingale, Brahma Ninge Jodistheeni etc., He laid the foundation of Sugama Sangeetha and hence is considered to be the father of this form. The 60s and 70s saw many emerging musicians contributing to this field. H. R. Leelavathi, Padmacharan, H. K. Narayana in South Karnataka and Balappa Hukkeri in North Karnataka played a significant role in popularising the art across Karnataka. They also contributed to the field through their own compositions. The next major personality in the field was Mysore Ananthaswamy. Till then, though there were a lot of compositions, they remained as more or less a subset of classical music from the musical perspective. It was Ananthaswamy who could think out of the box. He not only crossed the barrier of classical music, but was instrumental in adding its own subtleties to Bhaavageethe. With instrumentation also taking different shape by that time, he introduced a number of changes to orchestration. By that time, Bhavageethe was quite popular and businessmen began to publish it in cassette form. With that, 'Nithyotsava' became the first Bhavageethe album to be released. There were a lot of popular albums to his credit. 'Nithyotsava', 'Bhava Sangama', 'Minchu', 'Rathnana Padagalu' to mention a few. Another young and dynamic talent emerged in the 70s: C. Aswath. Highly talented and a great visionary, his way of blending the lyrical and musical dynamics was hard to match. His way of rendering a song, with emphasis on lyrical dynamics and word power was distinctive. He also brought about a number of changes to the art. Dramatic elements, virtual picturization and other innovations could be observed in abundance in his compositions. He was instrumental in making Shishunala Sharif's poems popular across Karnataka. His popular albums are 'Mysooru Mallige', 'Shishunala Sharif Sahebara Geethegalu', 'Chaitra', 'Kannadave Satya' etc.,

P. Kalinga Rao, Mysore Ananthaswamy and C. Aswath are considered to be the trinity of Sugama Sangeetha. The mid 70s to mid 90s were probably the golden age since, in this period, the major exponents Ananthaswamy and Aswath were at the peak of their careers. The art form had matured enough to be considered an independent genre, and it started adding its own theories through experiments, while commercialisation due to increasing popularity and subsequent dilution of the art had not yet started.

Композиторлар

П. Калинга Рао, Майсур Анаттасвами, С. Асват, Х. К. Нараяна, Падмачаран, Х. Р. Лилавати, Баалаппа Хукери, Мадикери Нагендра, Раджу Анаттасвами, Н. С. Прасад, Б. К. Чандрашекар, Б. В. Шринивас, Сунита Анаттасвами, Жаяшри Арвинд, Правин Д. Рао, Правин Годхинди, М. Д. Паллави, Арчана Удупа, Чидамбара Каламанжи, Махеш Махадев, Упасана Мохан, Васанта Канакапур, Гартікере Раганна, Манжула Гурурадж, Шамала Джагирдхар.

Әншілер

П. Калинга Рао, Майсур Анаттасвами, С. Асват, Баалаппа Хуккерими, Бхимсен Жоши, Сулочана, Мадикери Нагендра, Ратнамала Пракаш, Манжула Гурурадж, М. К. Жаяшри, Х. К. Нараяна, Шимога Суббанна, Смт. Шаммала Жагирдар, Б. К. Сумитра, Кастури Шанкар, Раджу Анаттасвами, Б. Р. Чайя, Сунита Анаттасвами, Яшвант Халибанди, Нагара Шриниваса Удупа, Сангита Катти, М. Д. Паллави, Арчана Удупа, Путтур Нарасимха Найяк, Раджкумар, С. Джанаки, С. П. Баласубрамания, Приядаршини, Анита Анаттасвами, Махеш Махадев, Апарна Нарендра, Малати Шарма, Амербай Карнатаки, Сангита Катти.

Аранжировщиктер

Н. С. Прасад, С. П. Венкатеш, Л. Вайдянатан, Н. С. Мурали, Правин Д. Рао, Правин Годхинди, Ануру Анатакришна Шарма, Бали

Инструменталистер

Н. С. Прасад (мандолин), Правин Дут Стивен (клавиатура), Саадху Кокила (клавиатура), Шабир Ахмед (клавиатура), Кришна Удупа (клавиатура), Бали (ритмдік аспаптар), Венугопал Раджу (табла), Правин Д. Рао (табла және гармоника), Шринивас Ачар (классикалық және 12 струналы гитара), Арун Кумар (ритмдік аспаптар), Прамат Киран (ритмдік аспаптар), Н. С. Мурали (флейта), Правин Годхинди (флейта), Б. К. Чандрашекар (скрипка)

Сугама Сангетаның қазіргі жағдайы мен болашағы

Анаттасвами мен Асват дәуірінен кейін (2000-жылдар), бұл салаға елеулі және адал үлес қосушылардың саны азайып кетті. "Каннадаве Сатья" сияқты ерекше жағдайлар болғанымен, "Сугама Сангета" кең көрермендер қауымын таба алмады. Мүмкін, себебі сол кездегі қазақ поэзиясының деңгейі төмендеген болуы мүмкін. Бүгінгі күнге дейін Калинга Рао, Майсур Анаттасвами және С. Асваттың шығармалары болмаса, толыққанды "Сугама Сангета" концертін елестету қиын. "Карнатака Сугама Сангета Паришаттың" 11-ші жылдық "Геетотсава – 2014" Сугама Сангеет конференциясы 2014 жылдың 7-9 ақпаны аралығында Бангалор қаласының Басаванагуди ауданындағы Ұлттық колледж алаңында өтті.