Кіріспе

Британдық философ (1950 жылы туған)

Колин МакГинн (1950 жылдың 10 наурызында туған) – британдық философ. Ол Лондон университетінің колледжінде, Оксфорд университетінде, Ратгерс университетінде және Майами университетінде оқытушы және профессор қызметтерін атқарған.

Ерте өмір және білім

МакГинн Англияның Дарем графтығындағы Батыс Хартлпул қаласында дүниеге келген. Оның бірнеше туыстары, оның ішінде екі әкесі де кенші болған. Оның әкесі Жозеф мектепті тастап, кенші болып жұмыс істеді, бірақ кешкі мектепте оқып, құрылыс менеджері болды. МакГинн үш баланың үлкені, барлығы ұлдар. Ол үш жасқа толғанда, отбасы Кент штатындағы Гиллингхем қаласына көшті, ал сегіз жылдан кейін Ланкаширдегі Блэкпул қаласына көшті. 11 жастағы емтиханды өтпегендіктен, ол Кенттегі техникалық мектепке, содан кейін Блэкпулдағы орта мектепке барып оқыды, бірақ O деңгейінде жақсы нәтиже көрсеткендіктен, жергілікті гимназияға ауысты. 1968 жылы Манчестер университетінде психология мамандығы бойынша оқуға түсті, 1971 жылы бірінші санаттағы диплом алды, ал 1972 жылы психология бойынша магистр дәрежесін алды. 1974 жылы ол БФил дәрежесін алды, Айерс пен П. Ф. Строусонның жетекшілігімен Дональд Дэвидсонның семантикасы тақырыбында диссертация қорғады.

Посттар

МакГинн 11 жыл бойы Лондон университетінде оқытты, бастапқыда философиядан лектор (1974–84), кейін оқырман (1984–85) болып жұмыс істеді. 1985 жылы ол Оксфорд университетінде психикалық философия бойынша Уайльд оқырманы лауазымын Герет Эванстың орнына иеленді және 1990 жылға дейін осы қызметте болды. Ол қонақ профессор ретінде Калифорния университетінде (Лос-Анджелес, 1979), Билефельд университетінде (1982), Оңтүстік Калифорния университетінде (1983), Ратгерс университетінде (1984), Хельсинки университетінде (1986), Нью-Йорк қалалық университетінде (1988) және Принстон университетінде (1992) жұмыс істеді. 1990 жылы ол Джерри Фодормен бірге Ратгерс университетінің философия кафедрасына толық профессор ретінде қабылданды.

Жыныстық асырау туралы шағым

МакГинн 2013 жылдың қаңтарында Майами университетіндегі лауазымынан кетті, бұл күнтізбелік жылдың соңында күшіне енді, бір аспирант оны мәтіндік хабарламалар мен электрондық пошта арқылы жыныстық қысым көрсеткеніне шағымданғаннан кейін. Бұл құжаттар кейін жарияланды және оларда МакГинннің студентпен жыныстық қатынасқа түсуге деген ниеті туралы нақты мәліметтер бар. Ол өзінің кінәлі екенін жоққа шығарды. 2014 жылдың сәуір айында Энн Оливариус, студенттің өкілі, университет істі дұрыс қарастырмағаны туралы Тең жұмыс мүмкіндігі комиссиясына шағым түсірді. Ол 2015 жылдың қазан айында университет, МакГинн және Майами университетінің тағы бір философия профессоры Эдвард Эрвинге қарсы сотқа шағым берді. Шағымда МакГинн жыныстық қысым көрсету, дене күші қолдану және жала жабу, ал Эрвин жала жабумен айыпталды. Онда университет 1972 жылғы Білім беру туралы түзетулердің IX тарауын бұзғаны (ол әйелдердің білім алуға тең мүмкіндікке ие болуын талап етеді) – студенттің шағымын тиісті түрде тергемеу немесе оны жазалаудан қорғамау, соның ішінде МакГинннің отставкасы күшіне енгенге дейін блогындағы әрекеттері арқылы қорғамау туралы айтылды. МакГинннің адвокаты Эндрю Берман МакГинннің бұл талапты жоққа шығарғанын мәлімдеді. Оқиға академиялық ортада, әсіресе академиялық философияда сексизмнің қаншалықты кең таралғандығы және студенттер мен оқытушыларға қысым мен оған қатысты шағымдардың әсері туралы пікірталас тудырды. 2014 жылы Шығыс Каролина университеті МакГиннге қонақ профессорлық қызмет ұсынды, бірақ университет басшылығы кейіннен ұсынысты қайтарып алды. МакГинн Шығыс Каролинаның шешімін жыныстық қысым көрсету туралы айыптаулармен байланыстырды.

Ақыл-ой философиясы

МакГинн философиялық логика, метафизика және тіл философиясы туралы көп жазған, бірақ ең белгілісі – ақыл-ой философиясы саласындағы еңбектері. Ол әсіресе адам санасының сана мәселесін шеше алмайтыны туралы идеяны дамытумен танымал, бұл «жаңа мистериандық» деп аталады. Оның санаға арналған академиялық жарияланымдары, соның ішінде «The Character of Mind» (1982), «The Problem of Consciousness» (1991) және «Consciousness and Its Objects» (2004) кітаптарынан өзге, «The Mysterious Flame: Conscious Minds in a Material World» (1999) атты танымал кіріспесі де бар. Оуэн Фланаган 1991 жылы МакГинннің және Томас Нагельдің ұстанымдарын сипаттау үшін «жаңа мистериандар» терминін енгізді (аты Question Mark & the Mysterians тобынан алынған). МакГинн өзінің ұстанымын «Ақыл-дене мәселесін шеше аламыз ба?» («Mind», 1989) және «Сананың мәселесі» (1991) еңбектерінде, адам ақылының өзін толыққанды түсінуге қабілетсіз екендігін айта отырып, жеткізді. МакГинн когнитивтік жабылу идеясын былай деп түсіндірді:

М санасының түрі P қасиетіне (немесе Т теориясына) қатысты когнитивтік жабық болып саналады, егер және тек қана М санасының қолданылатын түсіну процедуралары P қасиетін (немесе Т теориясын) ұғынуға жеткізе алмаса. Түйсік білдіретін саналар әртүрлі болып келеді, әртүрлі күштермен, шектеулермен, бейімділіктермен және соқыр дақтармен жабдықталған, сондықтан кейбір қасиеттер (немесе теориялар) кейбір саналар үшін қолжетімді болса, енді біреулері үшін болмайды. Егеуқұйрықтың санасына жабық нәрсе маймылдың санасына ашық болуы мүмкін, ал бізге ашық нәрсе маймылға жабық болуы мүмкін. Бірақ мұндай жабылу, аталған бейнелеу қабілеттерінен тыс жатқан қасиеттердің шынайылығына кері әсер етпейді; белгілі бір түсіну және қабылдау санасынан қол жеткізе алмайтын қасиет одан кем емес. Адамдар сана тұжырымын ұғынса да, МакГинн оның себептік негізін түсіне алмаймыз деп санайды: сананы немесе миды тікелей зерттеу сананың механизмін тудыратын немесе қамтамасыз ететін қасиеттерді анықтай алмайды, немесе «техникалық феноменологияның сұр заттан қалай пайда болатынын» түсіндіре алмайды. Осылайша, сананың қиын мәселесіне оның жауабы – ол жауапқа біз жете алмаймыз. Жаңа, немесе эпистемологиялық мистериандық, ескі, немесе онтологиялық формадан өзгеше, атап айтқанда, сананың өзі құпия немесе табиғаттан тыс екендігінен. Жаңа мистериандар картезиандық дуалист емес. Ақыл-дене мәселесі – «біздің түйсік анатомиямыздың шекарасының сезіліп тұрғаны». МакГинн мұны экзистенциалдық натурализм деп сипаттайды.

Жануарлардың құқықтары

МакГинн жануарлар құқықтарын қолдайды және біздің адам емес жандарға қатысты қарым-қатынасымызды "терең және жүйелі түрде аморальды" деп атайды. Оның пікірінше, біз адам емес жандарды тек қана адамға қатысты қарастыру қатесін жасаймыз, себебі "түрлік солипсизм": фермер жануарларды тағам ретінде, үй жануарларын ұстаушы адамдар адамға серік ретінде, белсенділер адамдардың құрбандары ретінде, ал эволюциялық биологтар "гендік өмір сүру машиналарын" ретінде көреді. Бірақ "олардың өмір сүруі (esse) адамның қабылдауына (percipi) бағынбауы керек" – "Мүйізбұғы бізді дәл сол бұрыс солипсизммен қарайды, біз оған таңсатынымыз сияқты", - деп жазады МакГинн, "және әрине, біз оның көзқарасымен шектелуді қаламаймыз". Ол "жануарлардың өздеріне тән өмірі бар екенін мойындап, оларға деген қарым-қатынасымызды жақсартуымыз қажет" деп мәлімдейді.

Роман және мақалалар

МакГинн "London Review of Books" және "The New York Review of Books" журналдарына тұрақты түрде рецензиялар мен әңгімелер жазған, сондай-ақ "Nature", "The New York Times", "The Guardian", "The Wall Street Journal", "The Times" және "The Times Literary Supplement" басылымдарына мерзімімен жазды. Ол екі романның авторы: "The Space Trap" (1992) және "Bad Patches" (2012). Сонымен қатар, Роберт Лоуренс Кун жүргізген "Closer to Truth" бағдарламасының 11 эпизодында қатысып, сана, жеке басының ерекшелігі, ерік-еркіндігі және материализм тақырыптарын талқылады.