Кіріспе

Британдық автомобиль дизайнері (1946 жылы туған)
автомобиль дизайнері

Иэн Гордон Мюррей (18 маусым 1946 жылы туған) – Оңтүстік Африкадан шыққан британдық дизайнер, Brabham және McLaren командалары үшін Formula One жарыс машиналарын, сондай-ақ McLaren F1 жоғары өнімділіктегі автомобильдерін жасаған. Gordon Murray Design және Gordon Murray Automotive компанияларының негізін қалаушы және бас директоры, ол кейіннен көптеген спорттық автомобильдер мен түрлі басқа да автомобильдерді жобалап, құрастырды.

Ерте өмір

Шотланд иммигранттарының ұлы Мюррей Оңтүстік Африканың Дурбан қаласында туып өсті. Оның әкесі мотоциклмен жарысқан, кейін жарыс машиналарын дайындаған. Мюррей Натал техникалық колледжінде, қазіргі Дурбан технологиялық университетінде машина жасау мамандығын оқыды. 1967 және 1968 жылдары Оңтүстік Африка ұлттық класында өзі жасаған IGM Ford көлігімен жарысқа қатысты.

Брэбхам: 1969-1986 жылдар

Мюррей 1969 жылы Lotus Cars компаниясында жұмыс табу ниетімен Англияға көшті. Бірақ Мюррейге Brabham командасының дизайнері Рон Тауранакпен кездейсоқ кездескеннен кейін Brabham-да жұмыс ұсынылды. Берни Экклстоун Brabham командасын басқарған кезде Мюррейді бас дизайнер болып тағайындады. Онда Мюррей көптеген Гран-при машиналарын жасады, олардың кейбіреулері Әлем чемпионатын жеңіп алды. Бұл жобалардың ішінде "Брабамның желдеткіш машинасы" деп белгілі BT46B, сондай-ақ Әлем чемпионатында жеңіс одны алған BT49 және BT52 машиналары бар. Мюррей инновациялық дизайнға деген беделділігімен танымал болды, бұл жаңашылдық көзқарас автомобильдердің идеялары мен егжей-тегжейлеріне ғана емес, жарыс стратегиясына да қатысты. 1973 және 1985 жылдар аралығында Мюррейдің Brabham машиналары 22 Гран-приде жеңіске жетті, 1975 және 1981 жылдары Конструкторлар чемпионатында екінші орынды иеленді және 1981 және 1983 жылдары Нельсон Пикеге жүргізушілер чемпионатының жеңісін сыйлады. 1986 жылғы F1 маусымы үшін Мюррей радикалды және жоғары амбициялық, төмендетілген Brabham BT55 машинасының дизайнын жасады, қозғалтқышты бұрышпен орнату және пилотты жатып отыру позыциясына қою арқылы машинаның биіктігін төмендетті. Алайда, машина сәтті болмады, маусымдағы он алты жарыстың тек жетісін ғана аяқтады.

Макларен: 1987-1991 жылдар

1986 жылы Мюррей Рон Деннистен Макларенге техникалық директор ретінде қосылу туралы ұсыныс алды, бұл қызмет бұрын Джон Барнардқа тиесілі болған. Мюррей Brabham тәжірибесімен және BT55 төменгі сызықты концепциясымен Стив Николс басқаратын Макларен дизайн командасына келді, ол 1988 жылғы маусымға арналған MP4/4 машинасының жобасын жасады. Бұл Honda турбо қозғалтқышымен жабдықталған машина маусымның 16 Гран-присінің 15-інде жеңіске жетті және Айртон Сенаға оның алғашқы Жүргізушілер Чемпионатын сыйлады. Конструкторлар Чемпионатында Маклареннің 199 ұпайы сол кездегі рекордты көрсеткіш болды. Мюррей сондай-ақ жетекші дизайнер Нил Оатлимен бірге табиғи сорулы 1989 жылғы MP4/5 және 1990 жылғы MP4/5B машиналарының дизайнын қадағалады. MP4/5 және MP4/5B екі жыл қатарына Жүргізушілер және Конструкторлар Чемпионаттарында жеңіске жетті. 1988–1991 жылдар аралығында Макларен командасы төрт рет қатарынан Конструкторлар және Жүргізушілер Чемпионаттарын жеңіп алды: Ален Прост 1989 жылы Жүргізушілер Чемпионатын жеңіп алды, ал Сенна 1990 және 1991 жылдары тағы да Жүргізушілер Чемпионатын жеңіп алды.

McLaren автокөліктері

1991 жылдан 2004 жылға дейін Мюррей McLaren Cars командасының жекелеген бөлімін, McLaren F1 сияқты жолға арналған суперкарларды жасау үшін басқарды.

Гордон Мюррейдің дизайны

2007 жылдың шілдесінде Гордон Мюррей Дизайн консалтингтік компаниясы құрылды және болашақ жеңіл, экономикалық суперкар жобасы туралы айта отырып, өзінің T.25 (Type 25) прототиптік қалалық машинасының алғашқы мәліметтерін жариялады. T25, Smart Fortwo-дан кіші болады. 2008 жылдың 17 қарашасында Гордон Мюррей, Autocar журналының жылдық марапаттау салтанатында T.25 машинасының өндіріс процесі үшін «Жыл идеясы» атағын жеңіп алды. 2009 жылдың қарашасында Гордон Мюррей Дизайн және Zytek Automotive компаниялары T.27 электр қуатымен жұмыс істейтін нұсқасын жасау жоспарларын жариялады. Бұл автомобиль Мюррейдің компаниясы мен қуат жүйесін құрастыруға жауапты британдық технологиялық Zytek компаниясы арасындағы серіктестіктің нәтижесі болды. Мюррейдің автомобиль өнеркәсібіндегі 50 жылдық қызметін тойлауға арналған «Бір Формула» атты шара өтті. Мюррейдің F1 дизайндарының барлығы, McLaren F1 жол автомобильдері және оның жеке автомобиль коллекциясының үлгілерімен бірге, Мюррей жылдар бойы жинаған жүздеген рок-топтарының футболкалары қойылды. «Бір Формула – 50 жылдық автомобиль дизайны» кітабы Мюррейдің дизайндарын егжей-тегжейлі сипаттайды. 2020 жылдың 4 тамызында Мюррей 2022 жылы шығатын T.50 спорттық машинасын жариялады, ол McLaren F1 машинасының «логикалық жалғасы» болып табылады және Brabham BT46B машинасының «желдеткіш автомобиль» тұжырымдамасын қамтиды. 2022 жылдың 27 қаңтарында Гордон Мюррей Автомотив компаниясы T.33 суперкарын жариялады. T.50 машинасының қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ болашақта үш автомобильге пайдаланылатын жаңа платформада салынған екі орындық «күнделікті» супер автомобиль.

Басқа жобалар

1981 жылы Мюррей Midas Cars көлігін жақсартуға қатысты. Мюррей Rocket көлігін жеке өзі жобалады. Бұл 1 литрлік мотоцикл қозғалтқышымен жұмыс істейтін, өте жеңіл, ашық кабиналы роудстер, сыртқы түрі 60-шы жылдардағы Гран-при машинасына ұқсас. Бір орындық көлік сияқты көрінетін бұл көлікке жүргізушімен қатар жолаушы да отыра алатын, екінші орындық алынып тағылатын қақпақтың астында орналасқан. Rocket-ті Light Car Company компаниясының бұрынғы жарыс жүргізушісі Крис Крафт құрастырды. 2016 жылдың қыркүйегінде Мюррейдің британдық Global Vehicle Trust (GVT) қайырымдылық қоры үшін төмен бағадағы OX жүк көлігін әзірлеуге тағайындалғаны жарияланды. GVT, OX Delivers компаниясын құрды, ол бұл жобаны дамытарлықтап, дамып келе жатқан нарықтарда соңғы тапсырыс беруді ыңғайлырақ және сенімдірек етуді мақсат етті. Мюррей төрт тәжірибелік прототип жасады: XP1, XP2, XP3 және XP4. XP2, XP3 және XP4 OX Delivers компаниясына тиесілі, ал көліктердің бірі толығымен электрлік жүк көлігіне айналдырылды. OX кейіннен бастапқы дизайнды электр көлігі ретінде пайдалануға бейімдеп, тағы 2 электрлік жүк көлігін жасады. XP1 Мюррейдің жеке коллекциясында сақталады. 2015 жылдан бастап Мюррей TVR компаниясымен бірлесіп, болашақ TVR модельдерін жобалады, ал 2017 жылы TVR Griffith көлігі шығарылды.

Құрметтер

Оның ана университеті, Дурбан технология университеті, Гордон Мюррейді 2002 жылы құрметті профессор етіп тағайындады және 2011 жылы құрметті докторлық дәрежесін берді. 2019 жылғы Жаңа жылдық наградалар тізімінде Мюррей автоспортқа қосқан қызметі үшін CBE орденімен марапатталды. 2022 жылы Мюррей «жарыс және жол машиналарын жобалауға үздіксіз инновациялық көзқарасы үшін» FIA президентінің инновациялық медалін алды.