Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қарабұқ 1930 жылдары Түркияның темір және болат индустриясының орталығы ретінде салынған, сондықтан ауаның ластануының зиянды әсерлеріне бейім. Қарабұқ Арач және Соғанлы өзендерінің құйылысынан пайда болған Филиос өзенінің жанында орналасқан.
Karabük was built in the 1930s as the seat of the iron and steel industry of Turkey, and thus is prone to the hazardous effects of air pollution. Karabük lies in a location near Filyos River formed by the merge of Araç and Soğanlı rivers.
Атауы
Оның атауының шығу тегі туралы белгілі жазбалар жоқ; түрік тілінде kara "қара" және bük "бұта" немесе "қара жиде бұтасы" ("доңғалақ") дегенді білдіреді. Осылайша, "Карабюк" атауы "қара бұта" дегенді білдіреді.
There are no known records of the origin of its name; in Turkish kara means "black" and bük means "bush" or "blackberry bush" ("bramble"). So Karabük means "blackbush".
Тарих
Қарабұқ Амасра мен Орталық Анатолия арасындағы маңызды сауда жолы бойында орналасқан. Қаланың тарихы Түрік Республикасының алғашқы жылдарына дейін жетеді, ол Сафранболудың Оулебели ауылында 13 үйден тұратын шағын бөлімше болып құрылған. Анкара-Зонгулдақ бағытында кішкентай теміржол станциясы да болған. Қала елдің өнеркәсіптік дамуымен бірге өркендеген. Республиканың алғашқы болат зауыттарының бірі 1939 жылы осы жерде салынды, одан кейін ол қарқынды өсіп, Оулебели ауылын құрамына қосты. 1941 жылы Қарабұқ Сафранболу ауданында муниципалитетке, содан кейін қалашыққа айналды. 1953 жылы аудан орталығына, ал 1995 жылы провинция орталығына дейін өсті. Адрианополис (қазіргі Эскипазар) – Рим империясының 4 ғасырындағы ежелгі қаласы, Қарабұқтан шамамен 30 км (жолмен 68 км) қашықтықта орналасқан. Мұнда көптеген фонтандар, шіркеулер және рим ванналары бар. Көп бөлігі жақында ғана қазылған болса да, жылдар бойы жалғасқан заңсыз қазба жұмыстары Эскипазардың маңызды туристік орталыққа айналу мүмкіндігіне нұқсан келтірді.
Karabük is situated on an important trade route between Amasra on the coast and central Anatolia. The history of the city goes back to the early years of the Turkish Republic, when it was a small sub village formed by 13 houses in the Öğlebeli village of Safranbolu. There was also a small train station on the Ankara–Zonguldak route. The town started to develop with the industrialization of the country. One of the first steel factories of the Republic was built here in 1939, after which it grew rapidly and incorporated Öğlebeli village as a quarter. Karabük became a municipality and then a township in the Safranbolu district in 1941. It became a district center in 1953 and a provincial center in 1995. Hadrianapolis (now Eskipazar), is an ancient city from the Roman Empire of the 4th century, located about 30km (68km by road) from Karabük. There are many fountains, churches, and Roman baths. Although most of it is recently excavated, illegal excavations which have been going on for many years and have damaged Eskipazar's chances of becoming a major tourist attraction.
Климат
Қарабұқтың ылғалды субтропикалық климаты (Köppen: Cfa) немесе салыстырмалы түрде жылы теңіздік климаты (Trewartha: Do) бар, онда ыстық, ылғалды жаздар және суық, жаңбырлы қыстар болады.
Karabük has a humid subtropical climate (Köppen: Cfa) or a relatively warm oceanic climate (Trewartha: Do) with hot, humid summers and chilly, wet winters.
Экономика
Қарабұқтың доломит пен әк тастың өзіндік қоры бар, ал көмір мен марганец Зонгулдақтан, темір кені Дивригиден тасымалданады. Бұл Қарабүктe әртүрлі, бірақ қарапайым өнеркәсіптің дамуына жағдай жасайды, оған кокс зауыты, домна пештері, құйма зауыты және құбыр өндіріс орны кіреді. Күкірт қышқылы мен фосфаттар шығаратын химиялық зауыттар да бар. Жақын маңда Зонгулдақ көмір кені орналасқан. Түркиядағы ірі болат өндірушілердің бірі – Кардемир (Қарабүк темір және болат зауыты) Қарабүктe орналасқан.
Karabük has its own resources of dolomite and limestone, while coal and manganese is brought from Zonguldak and iron ore from Divriği. This allows a varied, yet basic industry in Karabük, including a coking plant, blast furnaces, a foundry and tube works. There are also chemical plants that produce sulfuric acid and phosphates. Nearby are the Zonguldak coal fields. One of the major steel producers in Turkey, namely Kardemir (Karabük Iron and Steel Works), is located in Karabük.