Кіріспе

Шарлотта асуы (көбінесе Шарлотта асуы деп қате аталады) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы қарлы таулардағы қарлы курорт және ауыл. Асу Костюшко ұлттық паркінде орналасқан, онда Костюшко жолы Кенгуру қырқасын кесіп өтеді. Шарлотта асуы – Австралиядағы ең биік тау – Костюшко тауына ең жақын ауыл. Шарлотта асуының ауылы Кенгуру қырқасының басында, асудың оңтүстік-шығысында орналасқан. Бұл Австралияның ең көне қар курорттарының бірі. Австралиядағы ең суық жер болып табылады, рекордтық ең төмен температурасы –23,0 °C (9 °F), ал қысқы температурасы көбінесе –10 °C (14 °F) төмен түседі. Асу мен ауыл 1881 жылы Костюшко тауына көтерілген алғашқы еуропалық әйел Шарлотта Адамстың құрметіне аталған. Шарлотта асуы Австралияның ең биік альпілік аймақтарына қолжетімділік қамтамасыз етеді және бұрын Костюшко тауына жеке көлікпен бару үшін тоқтау орны болған, бірақ қазіргі таңда қоғамдық жол асуда аяқталады. Альпілік аймақ болғандықтан, ол температураның күрт өзгеруіне ұшырайды және экологиялық тұрғыдан сезімтал аймақ ретінде танылған.

Тарих

Қарлы таулар аймағында аборигендердің шамамен жиырма мың жылдан бері қоныстанғандығы айтылады. Жаз айларында биік таулы аймақтарда тайпалар арасында кең ауқымды жиындар өткізіліп, бірлесіп Bogong мотылымен той жасаған. Бұл дәстүр 1865 жылға дейін сақталған. Аймақты еуропалықтар алғаш рет 1835 жылы зерттеді, ал 1840 жылы Эдмунд Стшелецкий Косцюшко тауына шығып, оны польшалық патриоттың құрметіне атады. Жаз айларында қарлы тауларды мал жаюға пайдаланған биік таулы малшылар да олардың қатарына қосылды. Банжо Патерсонның "Қарлы өзеннен келген адам" атты танымал өлеңі осы кезеңді еске түсіреді. Мал өсірушілердің мұрасы – тауларда шашыраңқы орналасқан үйлер. Шарлотта асуының өзі 1881 жылы Австралияның ең биік шыңы – Косцюшко тауына алғаш көтерілген еуропалық әйел Шарлотта Адамстың есімімен аталады. 1967 жылы бұл аймақ Косцюшко ұлттық паркі болып құрылып, 1997 жылы Косцюшко ұлттық паркі деп қайта аталды. Тарихи Косцюшко шалесі Шарлотта асуындағы алғашқы ғимарат болды және 1930 жылдың 10 мамырында ашылды. Шарлотта асуындағы шале Австралияда үкімет салған бірнеше таулы аймақтағы жатақханалардың бірі еді және сол кездегі сәнді өмір салтын ұсынды. 1938 жылдың тамызында шале өртеніп, келесі жылы жазда оның орнына жаңасы салынды. Шале бүгінге дейін ауылдағы ең ірі және маңызды ғимарат болып табылады және қыс айларында ауылдың орталық нүктесі саналады. Австралияда шаңғы спорты алты он жыл бұрын Солтүстік Қарлы таулардағы Киандрада басталған, бірақ 1930 жылы Шарлотта асуында салынған алғашқы Косцюшко шалесі Австралияның ең биік жеріне салыстырмалы түрде ыңғайлы қол жеткізуді қамтамасыз етті. 1760 метр биіктікте орналасқан Шарлотта асуы Австралиядағы шаңғы курорттарының арасында ең биік орналасқан ауылдық база болып табылады және қыс айларында тек қар көлігі арқылы ғана қол жеткізуге болады. Шарлотта асуына баруға ниеттенген шаңғышылардың санының артуы 1939 жылы Смиггин ойысында кафе ашуға себеп болды, онда жылқымен тартылатын шаналар шаңғышыларды Косцюшко шалесіне дейін жеткізетін. Бірақ осы аймақтың дамуына ықпал еткен маңызды фактор 1949 жылдан бастап салына бастаған үлкен Сноу-Маунтинс су электр стансасы болды, ол шаңғы индустриясының кең ауқымды дамуына және жақын маңдағы Тредбо мен Перишердің Австралиядағы жетекші курорттар ретінде құрылуына әкелді. Косцюско Альпілік клубы 1952 жылы осы жерде өзінің жеке үйін салған алғашқы шаңғы клубы болды, одан бұрын шаледе орналасқан. Ұзақ өтпей басқа клубтар да өз үйлерін салды. Осы кезеңде Шарлотта асуынан әрі, Косцюшко тауының жанында да шаңғы трассалары құрылды, бірақ олардың бар екендігі қазір көбіне еске түсірілмейді. Австралия Альпілік клубы 1950 жылы Чарльз Антон құрды, мақсаты – Австралия Альпісінде шаңғы туризмі үшін үйлер желісін құру. Косцюшко тауының жанындағы "Артқы елде" үйлер салынды, соның ішінде 1953 жылғы маусымда ашылған Кунама үйі. 1954 жылы сол жердегі Норткотт тауында арқанмен тартатын көтергіш орнатылды. Бұл жер жылдамдықпен шаңғы тебуге өте қолайлы болды, бірақ 1956 жылы қар көшкіні кезінде үй қирады, соның салдарынан бір адам қаза тапты. 1964 жылы Австралияда "Әлемдегі ең ұзын креслолы лифт" пайда болды, ол шаңғышыларды Тредбо аңғарынан Шарлотта асуына тасымалдауға арналған, бірақ техникалық қиындықтар көп ұзамай оны жабуға мәжбүр етті. Көптеген жылдар бойы Шарлотта асуы Косцюшко тауына қоғамдық көлікпен баратын жолдағы тоқтау орны болды, бірақ қазір Косцюшко жолы Шарлотта асуында аяқталады. Қоршаған ортаны қорғау мақсатында 1982 жылдан бері Косцюшко тауына апаратын соңғы 9 шақырымдық жол жабық. Шаледен басқа, ауылда 12 сауда және клубтық үйлер бар, олар 607 қонаққа қызмет көрсете алады.

Климат

Шарлотта асуы -3 °C/27 °F изотермасы қолданылса, субполярлық мұхиттық климатқа (Köppen Cfc) және 0 °C/32 °F изотермасы қолданылса, субантарктикалық (Dfc) климатқа ие, бірақ жоғары шыңдарында тундралық климат (ET) басым. Австралияда (Антарктика аумақтарын есептемегенде) тіркелген ең төменгі температура осы жерде, 1994 жылғы 28 маусымда тіркелді. Жылдық орташа қарлы күндер саны 55,7, бұл Маккуори аралымен тең. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 2329,6 мм, оның шамамен жартысы мамыр мен қыркүйек аралығында қар түрінде жауады, алайда жағдайларға байланысты қар қаптамасы әдетте 2,5–3 м-ден аспайды. Шарлотта асуында қардың ресми тереңдігі тіркелмейді, бірақ жақын орналасқан Спенсерс сағасында (биктігі 1830 м) тіркеледі. Ондағы қардың максималды тереңдігі шамамен 2 метрге жетеді. Жазғы жаңбыр көбінесе найзағайлар түрінде болады, бұл аймақтың биіктігіне байланысты көп мөлшерде бұршақ жаууын қамтамасыз етеді, ал қатты бұршақ жауын-шашын әдетте жазда бірнеше рет болады. Жылдың кез келген уақытында қар жаууы мүмкін, тіпті жаздың ыстық кезінде де кейде бірнеше апта бойы жерде жатады. Күтпеген қар жауын аймаққа қызығушылық қосады, бірақ көбінесе ол өте ауыр дауылдармен байланысты болады, бұл да қатаң салдарларға әкелуі мүмкін. Мысалы, 1998 жылы Боксинг күні мен одан кейінгі күні жауған қар Сидней – Хобарт яхта жарысында адам өліміне себеп болды.

Косьюшко бас жотасының серуендеуі

Жаз айларында Шарлотта асуы Косьюшко тауының шыңына дейін жаяу саяхат жасауға және Бас жотаға қол жеткізуге ниеттенген жаяу жүргіншілер үшін база болып табылады. Тауға 18 км-лік Summit Walk немесе 22 км-лік мұздық Lakes Walk арқылы баруға болады. Шарлотта асуынан Косьюшкоға дейінгі жол 1976 жылы көлік қозғалысы үшін жабық тұрған ескі Саммит жолымен өтеді. Ол 4,5 км-де Сноу өзенін кесіп өтеді, содан кейін теңізшілер үйіне (6 км), Роусон асуына (8 км) және, соңында, Косьюшко тауының шыңына қарай біртіндеп көтеріледі. Шарлотта асуынан Көк көлге дейінгі жол Сноуи өзенін кесіп өтеді, содан кейін альпілік шөп далалары арқылы Хедли Тарн сарайынан Көк көл сарайына дейін көтеріледі.

Қол жеткізу

Жазда Жиндабайннен Косьюшко жолы арқылы кіру мүмкін. Бұл аймақ әрқашан барлық адамдар үшін оңай қол жетімді деп есептелмеген. 20-ғасырдың ортасында Шарлотта өтегішіндегі Шале туралы жергілікті саясаткер Джон Уэсли Сейферт оны снобократия ошағы деп айтқан. Ол бұл аймаққа автобус бағасын төмендету үшін көп сын айтып, нәтижесінде қарлы алқаптарды көптеген адамдарға қолжетімді етті.

Басқару және қызмет көрсету

Аймақ көптеген мемлекеттік заңнамалар мен экологиялық жоспарларға бағынады, және аймақтың экологиялық тұрғыдан сезімталдығының нәтижесінде, Австралиядағы ең қатаң реттелетін аймақтардың бірі болып табылады. Қоқыс жинау және канализацияны өңдеу сияқты қызметтер аймақтың жалға алушысының жауапкершілігінде. Курорттағы жеке қызметтерге шаңғы және сноуборд мектебі/нұсқаушылар, Pisten Bully сияқты қар үстіндегі көліктер және шаңғы күзету қызметі кіреді.