Даунинг Стрит жариялаması: Солтүстік Ирландия бейбіт процесінің бір бөлігі
Downing Street Declaration
Даунинг Стрит декларациясы: Солтүстік Ирландия бейбіт процесіндегі маңызды кезең. Ұлыбритания мен Ирландия басшыларының 1993 жылғы келісімі, халықтың өзіндік шешімі мен келісім негізіндегі бейбіт шешімді көздейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ирландияның бейбіт процесінің бөлігі
Part of the Northern Ireland Peace Process
Даунинг-стрит декларациясы – 1993 жылғы 15 желтоқсанда Ұлыбританияның премьер-министрі Джон Мейджор және Ирландияның таоисі (ағылш. премьер-министрі) Альберт Рейнольдс 10 Даунинг-стрит мекенжайындағы британ премьер-министрінің кеңсесінде жасаған бірлескен декларация. Декларацияда Ирландия халқының өзін-өзі анықтау құқығы расталды, сондай-ақ Солтүстік Ирландия халқының көпшілігі қолдау көрсеткен жағдайда ғана Ұлыбританиядан Ирландия Республикасына беріледі делінген. Бұл декларацияда, «Ирландия өлшемі» деп аталатын болашақ перспективаның бір бөлігі ретінде, Ирландия аралының халқының Солтүстік және Оңтүстік арасындағы мәселелерді өзара келісіммен шешуге толық құқығы бар деген принцип те қамтылды. Бұл мәлімдеме, кейіннен Ұлы жұма келісімінің маңызды тармағына айналып, республикашылдардың келіссөздер арқылы шешім табуға деген көзқарасын өзгертуге ықпал етті. Бірлескен декларацияда сонымен қатар үкіметтер бейбіт конституциялық шешім табуға міндеттелді және жарымәскери ұйымдармен (мысалы, Синн Фэйн) байланысты партиялар зорлық-зомбылықтан бас тартқан жағдайда келіссөздерге қатыса алатынына уәде берді.
The Downing Street Declaration was a joint declaration issued on 15 December 1993 by the Prime Minister of the United Kingdom, John Major, and the Irish Taoiseach (English: Prime Minister), Albert Reynolds, at the British Prime Minister's office in 10 Downing Street. The declaration affirmed both the right of the people of Ireland to self determination, and that Northern Ireland would be transferred to the Republic of Ireland from the United Kingdom only if a majority of its population was in favour of such a move. It also included, as part of the prospective of the so called "Irish dimension", the principle of consent that the people of the island of Ireland had the exclusive right to solve the issues between North and South by mutual consent. The latter statement, which later would become one of the points of the Good Friday Agreement, was key to produce a positive change of attitude by the republicans towards a negotiated settlement. The joint declaration also pledged the governments to seek a peaceful constitutional settlement, and promised that parties linked with paramilitaries (such as Sinn Féin) could take part in the talks, so long as they abandoned violence.
Маңыздылығы
Даунинг-стрит декларациясы республикашылар мен лоялистерге саяси айырмашылықтарды "тек бейбіт саяси жолмен келісіп шешуге болатынын" көрсетті. "Қамтитын келісім ешбір ұстаным мен принципті бұзбас" деген пікірге қарамастан, декларация тарихы барлық тараптың келісімінің Солтүстік Ирландия бейбіт процесінің қажетті негізі екенін көрсетті. Декларация, Синн Фэйн президенті Джерри Адамс пен американдық конгрессмен Брюс Моррисонның кездесуінен кейін, Адамс пен Джон Хьюм жасаған бірлескен мәлімдемеден соң, Уақытша Ирландия Республикалық армиясы 1994 жылдың 31 тамызында атысты тоқтату туралы жариялауға жеткілікті деп санады, ал 13 қазанда Біріккен лоялистік әскери қолбасшылығы да атысты тоқтату туралы мәлімдеме жасады. Бұл атысты тоқтату Синн Фейннің "демократиялық процеске" қатысуына жол ашты. Шындығында, Декларацияда референдумда кімге дауыс беруге рұқсат етілетіні, яғни Ирландия аралының халқына қатысты "шекаралық мәселе" қарастырылды. Сондықтан өзін-өзі анықтау идеясы Ирландия аралының халқының Ирландия аралының халқы үшін қабылдаған кез келген конституциялық шешіміне заңдылық берді. Осы мәселелер Ұлы Жұма келісімі бойынша келіссөздер басталған кезде жалпы қабылданғандықтан, 1998 жылғы бейбіт келісімге елеулі кедергі келтірмеді.
The Downing Street Declaration demonstrated to republicans and loyalists that political differences can be "negotiated and resolved exclusively by peaceful political means". Contrary to the suggestion that an inclusive settlement "would compromise no position or principle", the history of the declaration had already shown that compromise on all sides was the indispensable foundation of the Northern Ireland peace process. The declaration, after a meeting between Sinn Féin President Gerry Adams and American congressman Bruce Morrison, which was followed by a joint statement issued by Adams and John Hume, was considered sufficient by the Provisional Irish Republican Army to announce a ceasefire on 31 August 1994 which was then followed on 13 October by an announcement of a ceasefire from the Combined Loyalist Military Command. This ceasefire allowed Sinn Fein to be admitted to the "democratic process". Indeed, the Declaration addressed the "boundary question" of who would be allowed to vote in a referendum, which it stated the people of the island of Ireland. Therefore, the idea of self determination gave legitimacy to any constitutional decision taken by the people of the island of Ireland for the people of the island of Ireland. Subsequently, this meant that these issues were generally accepted by the time the Good Friday Agreement negotiations began, and did not significantly stall the 1998 peace agreement.
Әкесі Алек Рид
Соңғы декларация Ирландия Республикасы мен Ұлыбритания үкіметтері арасындағы дипломатия мен келіссөздердің жемісі болғанымен, оның бастауы одан да күрделі, және оны Редемпторист діни қызметкері, отец Алек Ридтің еңбегіне байланыстыруға болады. Бірлескен декларация идеясы 1980-ші жылдардың аяғында Джон Хьюмнің SDLP және Fianna Fáil өкілдерін Джерри Адамс және басқа да Sinn Féin көшбасшыларымен диалогқа отырғызу арқылы жалпыұлттық фронт құру әрекеттерінен туындады. Рид британ үкіметінің ирланд халқының өзін-өзі анықтау құқығын мойындауы республикалық соғысты тоқтатуға жағдай жасайтынын айтты және британ үкіметін осындай мәлімдеме жасауға және "жаңа, тәуелсіз Ирландия" құруға жол беретін саясатты қабылдауға "ықпалдау" үшін Ирландиялық бейбітшілік конференциясын өткізуге шақырды.
Although the final declaration was a triumph of diplomacy and negotiation between the governments of the Republic of Ireland and the United Kingdom, its origins are more complex, and can be traced to the work of the Redemptorist priest, Father Alec Reid. The idea of a joint declaration emerged from his attempts to create a pan Nationalist front in the late 1980s by bringing John Hume's SDLP and members of Fianna Fáil into conversation with Gerry Adams and other Sinn Féin leaders. Reid argued that a declaration by the British government which recognised the right of the Irish people to self determination would enable a Republican ceasefire and he called for an Irish Peace Conference to 'persuade' the British government to make such a declaration and to adopt a policy that would allow for the creation of a 'new, independent Ireland'.
Хьюм-Адамс сөйлеген сөздері
Өзін-өзі анықтау және британ үкіметінің рөлі 1988 жылғы Хьюм-Адамс келіссөздерінің маңызды бөлігі болды. 26 беттік партияаралық диалогтың мәтінінде "өзін-өзі анықтау" термині кемінде 54 рет кездеседі. Шинн Фейн ирланд проблемасының түпкі себебін Ұлыбританияның "колониялық араласуына" байланыстырса, Хьюм британдықтардың енді Ирландияда болуын сақтауда жеке мүддесі қалмағанын, ал назар Ирландия ішіндегі бөліністерді, өзін-өзі анықтаудың қалай жүзеге асырылуы мәселесін шешуге аудару керектігін айтты. Ол біртұтас Ирландия үшін союзшыл халықтың келісімін алу және оларды көндіру қажеттігін жеткізді, бұл Шинн Фейн делегациясы "союзшыл ветосы" деп сипаттады. Хьюмнің бөлінген Ирландияға ұжымдық өзін-өзі анықтау құқығын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін ұсынысы – Солтүстік және Оңтүстік Ирландияда екі референдум өткізу болды. Бұл идея Даунинг-стрит декларациясында ғана емес, сондай-ақ кейіннен Ұлы жұма келісімінде де қамтылды. Бұл алғашқы идеялар мен талқылаулар Рид пен Мартин Мансергтің әңгімелері арқылы дамытылды, ал Мансергтің Ридтің ұсыныстарына берген түсіндірмесі ирланд халқының "сыртқы араласусыз өзін-өзі анықтау құқығын бірлесіп жүзеге асыруы" мен "Ирландияның екі бөлігінен де келісім алу" қажеттілігін қабылдастыруға жасалған алғашқы қадамдардың бірі болып табылады.
The exercise of self determination and the role of the British government had been a key component of the Hume Adams talks in 1988. In the 26 page record of their inter party dialogue the term 'self determination' appeared no fewer than 54 times. While Sinn Fein attributed the essence of the Irish problem to Britain's 'colonial interference', Hume argued that the British no longer had selfish interest in maintaining their presence in Ireland, and that the focus should instead be on resolving the divisions within Ireland itself over how self determination was exercised, by persuading and obtaining the consent of the Unionist population for a unified Ireland, something the Sinn Féin delegation described as a 'Unionist veto'. Hume's proposed solution that would enable a divided Ireland to exercise collective self determination was dual referenda in both the North and the South, a concept that would feature not only in the Downing Street Declaration, but later in the Good Friday Agreement. These early ideas and discussions were refined through Reid's dialogue with Martin Mansergh whose commentary on Reid's proposals represents one of the earliest attempts to reconcile the 'inalienable right' of the Irish people to 'the exercise in common of self determination without external intervention' with the practical need to seek the consent of 'both parts of Ireland'.
Алғашқы жобалар
1990 жылдың қарашасында Питер Бруктың Whitbread сөйлегі бастамаға жаңа күш сыйлады. Брук Хьюм ұсынғандай, "Британ үкіметінің Солтүстік Ирландияда ешқандай жеке мүддесі жоқ, стратегиялық немесе экономикалық" деп мәлімдеді, бұл сөздер соңғы декларацияға енгізілді. Бұл алғашқы жетістікке және республикалық айналадағы сақтықпен қарсы алынуына үміттенген Хьюм 1991 жылдың қазан айында Жалпы Декларацияның толық алғашқы нұсқасын жасады, ол Mallie және McKittrick (1996) еңбегінде жарияланды. 5-параграфта Taoiseach Ирландия халқының өзін-өзі анықтау құқығын іске асыру тек "Солтүстік Ирландия халқының келісімі мен құлықтарымен" ғана мүмкін екенін айтып, жауап берді. Соңғы параграф Ирландияның саяси болашағын талқылауға арналған тұрақты Ирландиялық бейбітшілік конвенциясын құру ниетін білдірді.
Peter Brooke's Whitbread speech in November 1990 gave new impetus to the initiative. Brooke stated publicly, as recommended by Hume, that the 'British Government has no selfish strategic or economic interest in Northern Ireland', wording that would be incorporated into the final declaration. Perhaps buoyed by this initial success and its cautious welcome in Republican circles, in October 1991, Hume went on to draft what is generally accepted to be the first full version of the Joint Declaration, published in Mallie and McKittrick (1996). In Paragraph 5, the Taoiseach reciprocated by affirming that the exercise of the self determination by the people of Ireland could only be achieved 'with the agreement and consent of the people of Northern Ireland'. The final paragraph indicated the intention to establish a permanent Irish Peace Convention to enable dialogue about Ireland's political future.
Британдық-ирландтық келіссөздер
1991 жылдың желтоқсан айында британ үкіметі алғаш рет Хьюмнің жобасымен танысты. 1992 жылы Хьюм мен Адамс Декларацияның тағы бірнеше нұсқасын дайындап, оларды екі үкіметке де көрсетті. Бірақ бастама 1993 жылы Альберт Рейнольдстың қолдауымен күш алып, ол демалысын үзіп, 6 маусымдағы соңғы нұсқасын Сэр Робин Батлерге тапсырды. Мейджор премьер-министр болып тағайындалғанда Солтүстік Ирландия мәселесін «басты назарда» ұстауға уәде бергенімен, ол құпия келісім жобасына қатысқандығы, әсіресе Джон Хьюмнің Шинн Фейнмен жүргізген келіссөздерінен туған келісімге қатысқандығы белгілі болса, оның қорқынышы зор болды. Бастапқыда британдық шенеуніктер бірлескен мәтінді келіссөз жүргізуге келіспеді, бірақ бірнеше ұсыныс жасады. Бірақ уақыт өте келе, жобаны дайындау міндеті Шон О’Хуигинн мен Квентин Томасқа жүктелді. Британдық тарап ресми түрде жобалаудан бас тартса да, «мәтіндер мен сілтемелерді» ұсынуға дайын болды. 1993 жылдың қыркүйек-қараша айларында мәтін қалыптасып, Джим Молино, архиепископ Эймс және пастор Рой Магидің ұсыныстары енгізілді.
The British government was first shown Hume's draft in December 1991. In 1992 further versions of the Declaration were drafted by Hume and Adams and shown to both governments, but the initiative began to develop greater momentum in 1993 with Albert Reynolds lending his weight to it, interrupting his holiday to hand over the latest version to Sir Robin Butler on 6 June 1993. Major had vowed at the outset of his premiership to put Northern Ireland 'on the front burner', but he was terrified of the fall out of and Unionist reaction if it emerged that he had been involved in drafting a secret agreement, particularly one which had emerged from John Hume's talks with Sinn Féin. Initially British officials would not then negotiate a joint text, although they did provide some comments. As time went on, however, the responsibility for drafting was devolved to Seán Ó hUiginn and Quentin Thomas. While the British officially refrained from drafting, they were happy to supply 'texts and references'. During September to November, the text took shape and incorporated amendments from Jim Molyneaux, Archbishop Eames, and Reverend Roy Magee,
1993 жылдың қараша айының соңында мәтін дайын болғанда және келісімге келуге жақын тұрғанда, Робин Батлер мен Дэвид Блатхервик 26 қарашада Альберт Рейнольдсқа балама британдық жобаны ұсынды, себебі ағымдағы мәтін унионистерге қабылдаусыз болуі мүмкін деп қорқыпты. Рейнольдс бұл оқиғаға өте ашуланды, өйткені жылдар бойы атқарылған жұмыстар мен әрбір сөз тіркесі бойынша жүргізілген мұқият келіссөздердің нәтижесі жоққа шығарылғандай болды. Бұл оқиға 3 желтоқсандағы Англия-Ирландия саммитіне көлеңке түсірді, бірақ екі лидер де бастамадан бас тартқысы келмеді және «жетістікке жету үшін шұғыл жұмыс істеуді жалғастыруға» міндеттенді. Мәтінді жетілдіру міндеті тағы да Шон О’Хуигинн мен Квентин Томасқа тапсырылды, соңғы түзетулер 1993 жылдың 14 желтоқсанында жасалды. Мәтін 1993 жылдың 15 желтоқсанында Даунинг-стритте өткен тікелей эфирдегі баспасөз конференциясында жарияланды және келесі күні Солтүстік Ирландияның Мемлекеттік хатшысының қосымша хатымен бірге Солтүстік Ирландияда кеңінен таратылды.
With the text poised and agreement apparently close in late November 1993, the whole initiative was nearly derailed when Robin Butler and David Blatherwick handed Albert Reynolds an alternative British draft on 26 November 1993, on the basis that they feared the current text would be unacceptable to a Unionist audience. Reynolds was furious, feeling that years of work and painstaking negotiation over precise phrases had been undermined. The fallout of this incident overshadowed the Anglo Irish summit of 3 December, but neither leader wanted to walk away from the initiative, and committed themselves 'to continue working urgently for a successful outcome'. The task of refining the text was delegated once more to Seán Ó hUiginn and Quentin Thomas, with final amendments made on 14 December 1993. The text was broadcast from a live press conference in Downing Street on 15 December 1993 and widely distributed in Northern Ireland with an accompanying note from the Secretary of State for Northern Ireland the following day.