Кіріспе
Ағылшын әдебиетін сынаудың бір түрі – Чикаго әдебиет сын мектебі 1930 жылдары Чикаго университетінде басталып, 1950 жылға дейін жалғасты. Аристотельдің сюжет, кейіпкер және жанр туралы ұғымдарына ерекше мән бергендіктен, бұл мектеп неоаристотелизм деп те аталады. Бұл, сол кезде кең таралған «Жаңа сын» әдебиет сынның түріне қарсы реакция болды, Чикаго сыншылары оны тым субъективті және ирония мен бейнелі тілге артық көңіл бөлгендігі үшін сынады. Олар толық объективтілікке және сынға берілетін дәлелдердің берік классикалық негізіне ұмтылды. «Жаңа сын» өкілдері тіл мен поэзиялық стильді ең маңызды деп есептесе, Чикаго мектебі мұндай нәрселерді поэзияның құрылыс материалы ғана деп қарады. Аристотель сияқты, олар тілдің күрделілігінен гөрі әдеби шығарманың жалпы құрылымын немесе формасын бағалады. Дегенмен, кейбір зерттеушілер Чикаго мектебін «Жаңа сын» қозғалысының бір бөлігі деп санайды.
The Chicago School of literary criticism was a form of criticism of English literature begun at the University of Chicago in the 1930s, which lasted until the 1950s. It was also called Neo Aristotelianism, due to its strong emphasis on Aristotle's concepts of plot, character and genre. It was partly a reaction to New Criticism, a then highly popular form of literary criticism, which the Chicago critics accused of being too subjective and placing too much importance on irony and figurative language. They aimed instead for total objectivity and a strong classical basis of evidence for criticism. The New Critics regarded the language and poetic diction as most important, but the Chicago School considered such things merely the building material of poetry. Like Aristotle, they valued the structure or form of a literary work as a whole, rather than the complexities of the language. Despite this, the Chicago School is considered by some to be a part of the New Criticism movement.
Басталуы
Рональд Салмон Крейн (1886–1967) Чикаго аристотелистерінің негізін қалаушы саналады. 1924 жылы Чикаго университетінде оқытуды бастады, 1925 жылы профессор атанды және 1935–1947 жылдары ағылшын тілі кафедрасын басқарды. 1935 жылы ол «Әдебиетті зерттеуде тарих пен сын» деген мақала жазды (English Journal 24 [1935]:645–67 журналында жарияланды), онда әдебиет сынын «әдеби туындыларды өнер туындылары ретінде талдау және бағалау арқылы жүйелі түрде қарастыру» деп анықтады. Крейнге университеттегі философия профессоры Ричард МакКеон үлкен әсер етті, ол Аристотельдің «көптүрлілік» идеясын баса көрсетті. Бұл идеяға сәйкес, әдебиетті, әсіресе поэзияны толыққанды түсіну үшін көптеген сын жүйелері қажет, ал философияда – әлемді түсіну үшін. Крейн былай деді: «Бір [сын формасын] таңдаудың жалғыз рационалды негізі – оның бізге қажетті әдебиетті түсіну мен бағалаудың ерекше түрін, кем дегенде, уақытша беруге артық мүмкіндігі».
Теория
Чикаго мектебінің (Аристотельдікіндей) мәселесі әрқашан сын теориясының мақсаты қандай екендігі, теория әдебиеттің мәні туралы қандай гипотезаларды қолданды (мысалы, ол тек сөздерден ғана тұра ма, әлде оны үлкен контексттің – дәуірдің немесе суретшінің өмірінің – бір бөлігі ретінде қарастыру керек пе), және сөздердің анықтамалары (трагедия немесе комедияның анықтамасы сияқты) болды. Чикаго мектебі басқа сын теорияларын жоққа шығармайтынын айтты. Дегенмен, ол өз теорияларының бастапқы гипотезалары мен анықтамалары туралы нақты немесе дәйекті емес болғандарды сынады. Сондықтан, осы теориялардың көптеген жақтастары Чикаго мектебі әдебиетке жалғыз дұрыс және тиімді көзқарас деп мәлімдегендігін ойлады. Осы себепті, кейбір сыншылар (соның ішінде В.К. Уимсат, оның "Чикаго сыншылары" атты мақаласы олардың еңбегіне сынды бағалау болып табылады) оларды екі жүзді деп санады, бірақ олар мұны қарсылықпен жоққа шығарды.
Мақсаты
Чикаго мектебінің көптеген идеялары сол кездегі президенті Роберт Мейнард Хатчинстің Чикаго университетіндегі бакалавриат білімін қайта ұйымдастыруынан туындаған деп саналады. Ол барлық студенттер үшін бастапқы көздерге және пәнаралық зерттеулерге ерекше мән берді. Крэйн және оның әріптестері ағылшын тілін оқытудың дұрыс пәні ретінде қорғауға мәжбүр болды, ал Чикаго мектебінің дамуына осы ағылшын тілін берік классикалық негізге қоюға жасалған қысым ықпал еткен болуы мүмкін. Чикаго мектебінің басқа да маңызды өкілдері – Норман Маклин, Эльдер Олсон, Уильям Риа Кист және Бернард Вайнберг. Осы бірінші буыннан кейін, теорияны одан әрі дамытқан ең маңызды сыншылар Уэйн С. Бут (Чикаго университетінде 1947-1950 жылдары және қайта 1962 жылдан 2005 жылы қайтыс болғанға дейін оқытты) және оның замандастары Ричард Л. Левин, Шелдон Сакс, Роберт Марш, Артур Хейзерман, Ральф В. Радер және Мортимер Дж. Адлер болды. Бут Чикаго мектебінде қалыптасқан жанрлардың қатаң жіктелуін жұмсарып, назарды поэзиядан риторикаға ауыстырды. Чикаго мектебі үшінші буын сыншыларының жұмысындағы Майкл Бордман, Барбара Фоули, Уолтер А. Дэвис, Дороти Хейл, Элизабет Лэнгланд, Джеймс Фелан, Питер Дж. Рабиновиц, Дэвид Х. Рихтер және Гарри Шоу сияқтылар оның маңыздылығын және икемділігін сақтап келеді.
Шығармалары
Чикаго мектебінің ең белгілі еңбектері: "Сыншылар мен сын" (Крейн, ред. Чикаго, 1952), "Сынның тілдері және поэзия құрылымы" (Крейн, Торонто, 1953) және "Көркем әдебиеттің риторикасы" (Бут. Чикаго, 1983).