Кіріспе

Адамдардың әлеуметтік әлемді қабылдау және оған ден қою жолы. Социологияда, habitus (/hæbɪt/) – адамдардың жеке әдеттері, біліктері және мінез-құлқы арқылы өмір сүретін әлеуметтік ортаны қабылдау және оған жауап беру тәсілі.

Әдеби сын

Бұл термин әдебиет сын-тәжірибесінде де қабылданып, Бурдье қолданған нұсқасына бейімделген. Мысалы, Джо Моранның «Жұлдызды авторлар: Америкадағы әдеби даңқ» еңбегінде авторлық тұлғаларды зерттеуі, авторлардың өздерінің даңқы мен мәртебесіне байланысты қалыптасқан мінез-құлқының қалай дамытылатынын талқылауда бұл термин қолданылады, бұл олардың жазуларында көрініс береді.

Әдебиет теориясында қолдану

Бурдьедің хабитус принципі әдебиет теориясындағы структурализм тұжырымдамасымен байланысты. Питер Барри түсіндіреді: "әдебиетке құрылымдық көзқарас бойынша жекелеген әдеби шығармаларды түсіндіруден үнемі алшақтау және оларды қамтитын үлкен құрылымдарды түсінуге ұмтылу" (2009, 39 б.). Сондықтан жекелеген әдеби шығарманы қалыптастыратын үлкен, ықпалды факторларды түсінуге күшті қажеттілік бар. Бурдье түсіндіргендей, хабитус – бұл құрылымдалған құрылымдар, ерекше және айрықша тәжірибелердің тудыратын принциптері – жұмысшы не жейді, әсіресе ол қалай жейді, қандай спортпен айналысады және оны қалай жасайды, оның саяси көзқарастары мен оларды білдіру жолы өнеркәсіп иесінің тиісті әрекеттерінен жүйелі түрде өзгешеленеді. Хабитус сондай-ақ құрылымдық құрылымдар, әртүрлі жіктеу схемалары, жіктеу принциптері, көру мен бөлудің әртүрлі принциптері, әртүрлі талғамдар. Хабитус әртүрлі айырмашылықтар жасайды; олар жақсы мен жаманды, дұрыс пен бұрысты, ерекшеленетін мен қарапайымды және т.б. ажыратады, бірақ олар бірдей емес. Мысалы, бір мінез-құлық немесе тіпті бір заттың өзі бір адамға ерекше, екіншісіне мақтанғақ, үшіншісіне арзан немесе көз тартарлық болып көрінуі мүмкін. (Бурдье, 1996)

Осының нәтижесінде, хабитус әдебиет теориясында жекелеген теориялар мен әдеби шығармаларға ықпал ететін үлкен, сыртқы құрылымдарды түсіну үшін қолданылуы мүмкін.

Денелік әдеті

Body habitus (немесе "bodily habitus") – бұл дене бітімінің медициналық термині және эндоморфты (салыстырмалы түрде қысқа бойлы және денелі), эктоморфты (салыстырмалы түрде ұзын және жіңішке) немесе мезоморфты (бұлшықетті пропорциялармен) деп жіктеледі. Осы контексте, habitus бұрын адамның физикалық және конституциялық ерекшеліктері ретінде түсіндірілген, әсіресе белгілі бір ауруға дамуға бейімділігімен байланысты. Мысалы, "Марфаноид дене бітімі".