Кіріспе
Жазбаша жұмыстар көбінесе автордың жеке пікірін көрсетеді. Эссе – бұл автордың жеке ой-пікіріне негізделген жазба, бірақ оның анықтамасы шамалы, хат, мақала, баяндама, памфлет және әңгіме сияқты ұғымдармен қабаттасады. Эсселер ресми және бейресми болып бөлінеді: ресми эсселерге «маңызды мақсат, қадір-қасиет, логикалық құрылым, көлем» тән, ал бейресми эсселерге «жекелік (өзін-өзі ашу, жеке талғамдар мен тәжірибелер, сенімділік), юмор, әдемі стиль, еркін құрылым, тақырыптың ерекшелігі немесе жаңалығы» және т.б. сипаттамалар жатады. Эсселер әдеби сын, саяси манифест, ғылыми дәлелдер, күнделікті өмірдегі бақылаулар, естеліктер мен автордың ойлары ретінде жиі қолданылады. Көбінесе қазіргі заманғы эсселер прозада жазылады, бірақ өлең түріндегі туындылар да эссе деп аталады (мысалы, Александр Поуптың «Сын туралы эссесі» және «Адам туралы эссесі»). Эссенің қысқалығымен сипатталғанымен, Джон Локктың «Адамның таным туралы эссесі» және Томас Мальтустың «Халық санының принципі туралы эссесі» сияқты ауқымды еңбектер оған қарсы мысалдар болып табылады. Кейбір елдерде (мысалы, АҚШ және Канадада) эсселер формалды білім берудің маңызды бөлігіне айналды. Орта мектеп оқушыларына жазу дағдыларын жақсарту үшін құрылымдалған эссе форматтары оқытылады; университеттер үміткерлерді іріктеу үшін түсу эсселерін жиі пайдаланады, ал гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарда эсселер студенттердің қорытынды емтихандардағы жетістіктерін бағалау құралы ретінде қолданылады. «Эссе» түсінігі жазудан басқа да медиаға тарады. Фильмдік эссе – деректі фильмдер стилін қолданатын және тақырыптың немесе идеяның дамуына баса назар аударатын фильм. Фотоэссе – бір-бірімен байланысты фотосуреттер сериясы, оларға қосымша мәтін немесе суреттер болуы мүмкін.
selfref=y
An essay is, generally, a piece of writing that gives the author's own argument, but the definition is vague, overlapping with those of a letter, a paper, an article, a pamphlet, and a short story. Essays have been sub classified as formal and informal: formal essays are characterized by "serious purpose, dignity, logical organization, length," whereas the informal essay is characterized by "the personal element (self revelation, individual tastes and experiences, confidential manner), humor, graceful style, rambling structure, unconventionality or novelty of theme," etc. Essays are commonly used as literary criticism, political manifestos, learned arguments, observations of daily life, recollections, and reflections of the author. Almost all modern essays are written in prose, but works in verse have been dubbed essays (e. g., Alexander Pope's An Essay on Criticism and An Essay on Man). While brevity usually defines an essay, voluminous works like John Locke's An Essay Concerning Human Understanding and Thomas Malthus's An Essay on the Principle of Population are counterexamples. In some countries (e. g., the United States and Canada), essays have become a major part of formal education. Secondary students are taught structured essay formats to improve their writing skills; admission essays are often used by universities in selecting applicants, and in the humanities and social sciences essays are often used as a way of assessing the performance of students during final exams. The concept of an "essay" has been extended to other media beyond writing. A film essay is a movie that often incorporates documentary filmmaking styles and focuses more on the evolution of a theme or idea. A photographic essay covers a topic with a linked series of photographs that may have accompanying text or captions.
Монтень
Монтеньдің "әрекеттері" оның жазбаларын жинау әдетінен туындады. Әсіресе Плутархтың еңбектерінен шабыттанған Монтень, Жак Амиоттың француз тіліне аударған "Ахлақи еңбектерінен" (Œuvres Morales) кейін 1572 жылы эсселерін жазуға кірісті; алғашқы басылымы, "Эссе" деп аталып, 1580 жылы екі томдық болып жарық көрді. Өмірінің соңына дейін ол бұрын жарық көрген эсселерді қайта жөндеумен және жаңаларын жазумен айналысты. Үшінші том авторы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді; олардың 100-ден астам мысалы қазіргі эссе жанрының алғашқы үлгісі деп кеңінен мойындалады.
Еуропа
Монтень философиясы Францияда бағаланып, көшіріліп жүрсе, оның жақын шәкірттерінің ешқайсысы эссе жазуға тырыспады. Бірақ Монтень өзінің отбасы (Эйкем желісі) ағылшын тегінен тараған деп ойлаған, ағылшын халқын өзінің "туысқандары" деп атаған және оны Англияда, әсіресе Фрэнсис Бэкон ерте оқыған. 1597 жылы (Монтень қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң, оның алғашқы он очергін қамтитын) және 1612, 1625 жылдары кітап түрінде жарияланған Бэконның эсселері ағылшын тіліндегі өздерін эссе деп атаған алғашқы еңбектер болды. Оксфорд ағылшын сөздігіне сәйкес, Бен Джонсон алғаш рет 1609 жылы эссеші сөзін қолданды. Басқа ағылшын эссешілерінің ішінде сол кезде танымал болған 1600 және 1617 жылдары эссе жариялаған сэр Уильям Корнуоллис, Роберт Бертон (1577–1641) және сэр Томас Браун (1605–1682) болды. Италияда Балдассаре Кастильоне Il Cortigiano атты эссесінде сарай әдептері туралы жазды. XVII ғасырда испан иезуиті Балтасар Грасиан даналық тақырыбында жазған. Англияда Ағарту дәуірінде эсселер оқырмандарды өз ұстанымдарына көндіруге тырысқан полемикашылардың сүйікті құралы болды; олар Джозеф Аддисон, Ричард Стил және Сэмюэл Джонсонның еңбектерінде көрініс тапқандай, мерзімді әдебиеттің дамуында да маңызды рөл атқарды. Аддисон мен Стил өздерінің еңбектері үшін Tatler журналын (Стил 1709 жылы құрған) және оның мұрагерлерін пайдаланды және олар Англиядағы он сегізінші ғасырдың ең әйгілі эссешілері болды. Джонсонның эсселері 1750 жылдары түрлі ұқсас басылымдарда жарияланды. Журналдарға назар аударғаннан кейін, термин «мақала» дегенге ұқсас мағынаға ие болды, бірақ мазмұны міндетті түрде қатаң анықтамаға сәйкес келе бермейді. Екінші жағынан, Локктың «Адам ақылы туралы эссесі» техникалық мағынада эссе немесе эсселер жинағы емес, бірақ ол философтың жүргізген зерттеуінің тәжірибелік және сынақ сипатын көрсетеді. 18-19 ғасырларда Эдмунд Берк пен Сэмюэл Тейлор Колридж көпшілікке арналған эсселер жазды. XIX ғасырдың басында ағылшын тіліндегі ұлы эссешілердің саны көбейді. Уильям Хазлитт, Чарльз Лэмб, Ли Хант және Томас Де Квинси әртүрлі тақырыптар бойынша көптеген эсселер жазды, бұрынғы нәзік стильді қайта жаңғыртты. Томас Карлайлдың эсселері өте ықпалды болды, оның оқырмандарының бірі Ральф Уолдо Эмерсон да көрнекті эссеші болды. Осы ғасырдың соңында Роберт Луис Стивенсон да бұл жанрдың әдеби деңгейін көтерді. XX ғасырда Т. С. Элиот сияқты бірқатар эссешілер өнер мен мәдениеттегі жаңа ағымдарды эсселер арқылы түсіндіруге тырысты. Вирджиния Вулф, Эдмунд Уилсон және Чарльз дю Бос әдеби сынға арналған эсселер жазды.
Пішіндері мен стильдері
Бұл бөлім эссе жазудың түрлі формалары мен стильдерін сипаттайды. Оларды университет студенттері мен кәсіби эссешілер сияқты көптеген авторлар пайдаланады.
Себеп-салдар
"Себеп-салдар" эссесінің ерекшеліктері – себептен салдарға байланыстыратын себептік тізбектер, сақтықпен таңдалған тіл және хронологиялық немесе маңыздылық бойынша реттелуі. Осы риторикалық тәсілді қолданатын автор тақырыпты қарастыруы, мақсатын анықтауы, аудиториясын ескеруі, түрлі себептер мен салдарды сыни тұрғысынан ойлауы, тезистің негізгі ойын анықтауы, мазмұнды құрылымдауы, тілді таңдауы және қорытынды жасауы тиіс.
Жіктеу және бөлу
Классификация – бұл объектілерді үлкен бірлікке жіктеу, ал бөлу – үлкен бірлікті кішірек бөліктерге тарату.
Салыстыру және салыстыру
Салыстыру және қарама-қайшылық эсселері салыстыру негізімен, салыстыру нүктелерімен және аналогиялармен сипатталады. Олар объектілер бойынша (топтау) немесе нүктелер бойынша (реттік) топтастырылуы мүмкін. Салыстыру екі немесе одан көп ұқсас объектілердің ортақ белгілерін, ал қарама-қайшылық – екі немесе одан көп объектілердің айырмашылықтарын көрсетеді. Салыстыру және қарама-қайшылық эссесін жазғанда, авторлар мақсатын анықтауы, аудиториясын ескеруі, салыстыру негізін және нүктелерін қарастыруы, тезисін құрастыруы, салыстыруды ұйымдастырып дамытуы және қорытынды жасауы қажет. Салыстыру мен қарама-қайшылық мәнділігін күшейту үшін реттеледі.
Түсіндірме
Экспозициялық эссе – оқырманға бір тақырыпты ақпараттандыру, сипаттау немесе түсіндіру үшін маңызды фактілерді пайдаланатын жазба түрі. Көбінесе үшінші тұлғада жазылады, яғни "ол", "олар" деген сөздер қолданылады. Экспозициялық эсселер ресми тілде біреу немесе бір нәрсе туралы талқылау үшін қолданылады. Мысалдарға медициналық немесе биологиялық жағдай, әлеуметтік немесе технологиялық процестер, сондай-ақ белгілі бір тұлғаның өмірі мен мінез-құлқы жатады. Экспозициялық эссе жазу процесі әдетте келесі қадамдардан тұрады: ойларды ұйымдастыру (миға шабуыл жасау), тақырыпты зерттеу, тезис жазу, кіріспе бөлімін жазу, эссенің негізгі бөлігін жазу және қорытынды жасау. Мұндай эсселер көбінесе SAT және басқа да стандартты емтиханның бөлігі ретінде, сондай-ақ жоғары сынып оқушылары мен колледж студенттеріне үй тапсырмасы ретінде беріледі.
Сипаттамалық
Суреттеуші жазу сезімдерге тікелей әсер ететін ерекше мәліметтермен және оқырманның эмоциялық, физикалық немесе зиялық сезімталдығына үндеу жасайтын мәліметтермен ерекшеленеді. Мақсатын анықтау, аудиторияны ескеру, басым әсерді қалыптастыру, суреттеу тілін қолдану және суреттемені ұйымдастыру – суреттеуді қолданғанда назарда ұстауға тиіс риторикалық қадамдар. Суреттеме әдетте кеңістік бойынша құрылады, бірақ хронологиялық немесе маңыздылығы бойынша да реттеле алады. Суреттеменің негізгі фокусы – оқиғаның орны. Суреттеу, негізгі әсерге жету үшін денотаттық тіл, коннотаттық тіл, көркем тіл, метафора және теңеу сияқты құралдарды пайдаланады. Бір университет эссе нұсқаулығында былай делінген: "Суреттеуші жазу оқиғаны не болғанын, немесе басқа автор талқылаған нәрсені баяндайды; ол тақырыпты сипаттайды". Лирикалық эсселер – суреттеу эсселерінің маңызды түрі болып табылады.
Диалектика
Философияда кеңінен қолданылатын эсселердің диалектикалық түрінде автор тезис пен дәлел келтіреді, содан кейін өзінің дәлеліне қарсылық білдіреді (қарсы дәлелмен), бірақ соңында қарсы дәлелді жаңа және түпкілікті дәлелмен жоққа шығарады. Бұл форма кең көрініс ұсыну арқасында пайдалы, сонымен қатар кейбір адамдар айта алатын әлсіз жақтарды болдырмайды. Осы типті кейде этикалық мақала деп атайды.
Мысалдар
Мысал келтіру эссесі жалпылама тұжырымдамамен және анекдоттарды қоса алғанда, маңызды, көрнекті және сенімді мысалдармен ерекшеленеді. Эссе жазғанда авторлар өз тақырыбын, мақсатын, аудиториясын ескеруі, нақты мысалдарды анықтауы және барлық бөліктерді үйлестіре білуі керек.
Таныс
Эссе жазушы бір оқырманмен тілдесіп, өзі туралы және нақты тақырыптар туралы жазса, онда ол таныс эссе жазады. Энн Фадиман «бұл жанрдың шарықталу кезеңі тоғызыншы ғасырдың басында болды» деп атап көрсетеді және оның ең көрнекті өкілі Чарльз Лэмб болды. Сондай-ақ, ол сындық эсселерде ақыл-ой жүрекке қарағанда басым, ал жеке эсселерде жүрек ақыл-ойдан басым болса, таныс эсселерде олардың екеуі де тең дәрежеде болады деп санайды.
Тарих (тезис)
Тарих эссесі, кейде диссертациялық эссе деп те аталады, бір немесе бірнеше тарихи оқиғаға қатысты пікір немесе тұжырымды сипаттайды және оны дәлелдермен, аргументтермен және сілтемелермен негіздейді. Мәтін оқырманға осы пікірдің не тұжырымның неліктен осылай екенін түсінікті етіп көрсетеді.
Жазба
Аңызға кері көшіру, алға көшіру және көбінесе кульминацияға қарай құрылатын ауысулар сияқты амалдар қолданылады. Аңыздың негізгісі – сюжет. Аңыз жазатын авторлар мақсатын анықтап, оқырманды ескере отырып, өз тұжырымын белгілеп, диалог пен аңыздың құрылымын жоспарлауы керек. Аңыз көбінесе уақыт бойынша ретпен баяндалады.
Аргументтілік
Аргументтік эссе – бір нақты тақырыпқа шоғырланған, пәннің объективті талдауын ұсынуға бағытталған сындық жазу жұмысы. Барлық сынның негізгі мақсаты – оң немесе теріс бағалауды білдіретін пікір айту. Сондықтан, сындық эссе зерттеу, талдау, берік ішкі логика және нақты құрылымды талап етеді. Оның құрылымы әдетте тақырыптың өзектілігі мен тезис жарияланымын қамтитын кіріспеден, негізгі тезиске байланысты аргументтер келтірілген абзастардан және қорытындыдан тұрады. Бұған қоса, аргументтік эсседе қарама-қарсы пікірлерді мойындап, сипаттап, сынға салатын қарсылық бөлімі болуы мүмкін. Аргументтік эсседегі әрбір аргумент сөйлеген мәселеге қатысты жеткілікті дәлелдермен негізделуі керек.
Процесс
Процесс эссесі бір нәрсені жасау немесе жою жолын түсіндіру үшін қолданылады. Ол көбінесе қадамдық процестерді көрсету үшін хронологиялық немесе сандық ретпен жазылады. Оның техникалық құжаттарға тән барлық қасиеттері бар, бірақ айырмашылығы – ол көбінесе сипаттамалық стильде жазылса, техникалық құжаттар көбінесе бұйрық стильде болады.
Экономикалық
Экономикалық эссе тезиспен немесе тақырыппен басталуы мүмкін. Ол повестволық және сипаттамалық бағыттарды қабылдауы мүмкін. Автор қажет деп ойласа, ол пікір талас эссесіне де айналуы мүмкін. Кіріспеден кейін автор айналысатын экономикалық мәселені толық ашып көрсетуге, оны талдауға, бағалауға және қорытынды жасауға барынша күш салуы керек. Егер эссе көбірек повестволық формада болса, автор экономикалық мәселенің әр қырын оқырманға анық түсінікті болатындай етіп баяндауы тиіс.
Жарық түсіретін
Ойыңқы эссе – жазушының нақты немесе ойша тудырылған оқиғаны, жағдайды, әрекеттесуді, ой шағылысын, естелік немесе бейнені сипаттап, автордың өміріндегі осы тақырыптың мағынасын жеке бағалап жазатын талдамалық туынды. Сондықтан, мұнда басты назар тек сипаттауға емес. Жазушы жағдайды ғана емес, оның жақсы тұстарын анықтау үшін, немесе тағы білім алу қажеттігін түсіну үшін, оқиғаны егжей-тегжейлі және сезімтал түрде қайта бағалайды, сондай-ақ осы оқиғаның автордың өміріне қатысын анықтай алады.
Басқа логикалық құрылымдар
Эсседегі логикалық даму мен ұйымдық құрылым түрлі болуы мүмкін. Эссе арқылы ойдың қалай жүргізілетінін түсіну, оның жалпы дәйектілігіне және әсерлі болуына зор ықпал етеді. Эсселер үшін бірнеше баламалы логикалық құрылымдар схемалар түрінде бейнеленген, оларды пікірді құру кезінде қолдану немесе бейімдеу оңай.
Академиялық
АҚШ және Ұлыбритания сияқты елдерде эсселер еркін жауап беру сұрақтары түрінде формалды білім берудің маңызды бөлігіне айналды. Бұл елдердегі орта мектеп оқушылары жазу дағдыларын жақсарту үшін құрылымдалған эссе форматтарын оқытады, ал университеттер үміткерлерді іріктеу кезінде эсселерді жиі пайдаланады (қараңыз, қабылдау эссесі). Орта және жоғары білім беруде эсселер материалды меңгеру және түсіну деңгейін бағалау үшін қолданылады. Студенттерден тақырыпты эссе түрінде түсіндіру, бағалау немесе пікір білдіру сұралады. Кейбір курстарда студенттер бірнеше апта немесе ай бойы бір немесе бірнеше эссе жазуы керек. Сонымен қатар, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар салаларында семестрдің ортасы мен соңындағы емтихандарда студенттерден екі-үш сағаттың ішінде қысқа эссе жазу талап етіледі. Бұл елдердегі академиялық эсселер, әдетте, көркем эсселерге қарағанда формальды болады. Олар автордың жеке пікірін білдіруге мүмкіндік береді, бірақ бұл логикалық және фактілерге негізделген түрде жасалады, ал бірінші жақтың қолданылуы көбінесе ұсынылмайды. Ұзақ академиялық эсселер (әдетте 2000-ден 5000 сөз аралығында) көбінесе дискурсивті болады. Олар кейде тақырып бойынша бұрын жазылғандардың қысқаша талдауынан басталады, бұл әдебиеттерді шолу деп аталады. Ұзын эсселерде эссе тақырыбындағы терминдер мен түсініктерді анықтайтын кіріспе бет болуы мүмкін. Көптеген академиялық мекемелер эсседегі маңызды фактілердің, цитаталардың және басқа да қолдаушы материалдардың барлығын мәтіннің соңындағы сілтемелер тізімінде немесе пайдаланған еңбектер тізімінде көрсетуді талап етеді. Бұл ғылыми дәстүр басқаларға (оқытушыларға немесе ғалымдарға) эсседегі аргументті негіздеу үшін автор қолданған фактілер мен цитаталардың негізін түсінуге көмектеседі. Сілтемелер тізімі оқырмандарға аргументтің дәлелділік деңгейін және дәлелдердің сапасын бағалауға да көмектеседі. Академиялық эссе студенттің ойларын ұйымдасқан түрде ұсыну қабілетін тексереді және олардың зихи қабілеттерін бағауға арналған. Университеттердің алдындағы мәселелердің бірі – кейбір жағдайларда студенттер өз жұмысы ретінде эссе фабрикасынан (немесе «қағаз фабрикасынан») сатып алынған эсселерді тапсыруы мүмкін. «Эссе фабрикасы» – университет және колледж студенттеріне алдын ала жазылған эсселерді сататын жасырын жазу қызметі. Плагиат – академиялық адалсыздық немесе академиялық алаяқтық түрі болғандықтан, университеттер мен колледждер күдік тудырған эсселерді плагиатты анықтау бағдарламалық жасақтамасын қолдана отырып, эсселерді белгілі фабрика эсселерінің деректер базасымен салыстырып, студенттерді олардың жұмысының мазмұны бойынша ауызша тексеру арқылы зерттей алады.
Журнал немесе газет
Эсселер көбінесе журналдарда, әсіресе The Atlantic және Harpers сияқты интеллектуалды бағыты бар журналдарда жарияланады. Журналдар мен газеттердегі эсселер формалар мен стильдер бөлімінде сипатталған эссе түрлерінің көптерін пайдаланады (мысалы, сипаттамалық эсселер, повествовательный эсселер және т.б.). Кейбір газеттер пікірлер бөлімінде де эсселерді жариялайды.
Жұмыспен қамту
Кейбір жұмыс орындарына, әсіресе АҚШ-тағы мемлекеттік қызметке орналасу кезінде, белгілі бір кәсіптік саладағы тәжірибені егжей-тегжейлі сипаттайтын еңбек эсселері қажет. Білім, дағдылар және басқарушылық негізгі біліктіліктер деп аталатын эсселер, АҚШ федералдық үкімет лауазымдарына өтініш берген кезде талап етіледі. KSA, яғни "Білім, дағды және қабілеттер" – АҚШ-тағы федералдық үкімет жұмыс орындарына өтініш білдіргенде қажет болатын баяндамалық мәлімдемелер жиынтығы. KSA-лар түйіндемелермен бірге, бірнеше үміткер жұмысқа сай болған жағдайда, ең жақсы үміткерді анықтау үшін қолданылады. Әрбір бос жұмыс орны туралы хабарламада, лауазымды табысты атқару үшін қажетті білім, дағдылар және қабілеттер көрсетіледі. KSA – адамның мансаптық жолы мен білім алуы туралы қысқа және нақты эсселер, олар өтініш білдірілген лауазымның міндеттерін орындауға лайықты екенін көрсетеді. Басқарушылық негізгі біліктілік (ECQ) – АҚШ федералдық үкіметіндегі жоғары басқарушылық қызмет лауазымдарына өтініш білдіргенде қажет болатын баяндамалық мәлімдеме. KSA-ға ұқсас, ECQ-лар түйіндемелермен бірге, бірнеше үміткер жұмысқа сай болған жағдайда, ең жақсы үміткерді анықтау үшін қолданылады. Кадрлар басқармасы бес басқарушылық негізгі біліктілікті белгіледі, оларды жоғары басшылыққа үміткерлердің барлығы көрсетуі тиіс.
Фильм
Фильмдік эссе (сонымен қатар эссе фильм немесе кинематографиялық эссе) сюжеттен гөрі тақырыптың немесе идеяның дамуынан тұрады, немесе фильм эссе оқитын баяндаушыға кино көрнекі сүйемелдеу болып табылады. Басқаша айтқанда, эссе фильмін деректі фильмнің визуальдық негізі ретінде, кинорежиссердің қолтаңбасы (өмірбаяны емес) айқын көрінетін, өзін-өзі бейнелеу элементтерін қамтитын түсіндіру түрінде қарастыруға болады. Кино эссе көбінесе деректі, ойындық және тәжірибелік фильмдерді тон мен монтаж стилі арқылы біріктіреді. Жанр толыққанды анықталмаған, бірақ оған Дзига Вертов сияқты ерте совет кинорежиссерлерінің, сондай-ақ Крис Маркер, Майкл Мур (Roger & Me, Bowling for Columbine және Fahrenheit 9/11), Эррол Моррис (The Thin Blue Line), Морган Сперлок (Supersize Me) және Аньес Варда сияқты заманауи режиссерлердің үгіт-насихат туындылары кіруі мүмкін. Жан-Люк Годар өзінің жаңа жұмыстарын "фильмдік эсселер" деп сипаттайды. Жорж Мелиес және Бертольт Брехт – кинолық эссеге бастау берген екі режиссер. Мелиес 1902 жылы король Эдуард VII-нің тәж киюі туралы (1902 жылғы Эдуард VII-нің тәж киюі) қысқа фильм түсірді, онда нақты түсірілген кадрлар шараның қайта жандандырылған көріністерімен үйлеседі. Брехт – киномен тәжірибе жасаған және кейбір пьесаларына кинопроекцияларын енгізген драматург. Висконсин университетінің кинотеатрының сайты Грейдің ойларына сәйкес келеді; ол кино эссесін "сырлы және ишаратты" жанр деп атайды, ол "фильм жасаушыларды ойлы күйде ұстайды, көркем және деректі фильмдер арасындағы шекарада толғанады" және "жаңартылған, ойыншыл және ерекше" болады.
Музыка
Музыка әлемінде композитор Сэмюэл Барбер "Оркестрге арналған эсселер" жинағын жазды, онда тыңдаушының назарын музыканың формасы мен мазмұнына бағыттайды, ал емес, музыкадан тыс кез келген сюжетке немесе оқиғаға емес.
Фотография
Фотоэссе бір тақырыпты байланысты фотосуреттер тізбегімен аша беруге тырысады. Фотоэсселер таза фотосуреттерден бастап, суреттерге қосымша түсіндірмелер немесе шағын жазбалармен, тіпті толық мәтінді эсселерге бірнеше немесе көптеген суреттермен бірге жазылуы мүмкін. Фотоэсселер ретті түрде болуы мүмкін, яғни белгілі бір тәртіппен қаралуы тиіс – немесе олар ретсіз фотосуреттерден тұруы мүмкін, оларды бірден немесе көрермен қалауынша қарауға болады. Барлық фотоэсселер фотосуреттер жинағы болып табылады, бірақ барлық фотосуреттер жинағы фотоэссе болып табылмайды. Фотоэсселер көбінесе белгілі бір мәселеге тоқталады немесе жерлер мен оқиғалардың ерекшелігін бейнелеуге тырысады.