1913 жылғы Avro 504: Бірінші дүниежүзілік соғыстың көп мақсатылы ұшағы

Кіріспе

1913 жылғы көп мақсатты әскери ұшақтар отбасы.

Avro 504 – Бірінші дүниежүзілік соғыста Avro ұшақ компаниясы және басқа компаниялар лицензиясы бойынша жасалған екі қанатты ұшақ. Соғыс жылдары 8970 данасы өндірілді және өндіріс шамамен 20 жылға созылды.

Жобалау және әзірлеу

1913 жылдың 18 қыркүйегінде Бруклендтен Фред "Фредди" Рейнем алғаш ұшырған, жеті цилиндрлі Gnome Lambda ротациялық қозғалтқышымен жабдықталған Avro 504 – бұл оқу және жеке ұшу үшін арналған, алдыңғы Avro 500 ұшағының жетілдірілген нұсқасы. Бұл толығымен ағаштан жасалған, екі қанатты, тіктөртбұрышты фюзеляжға ие ұшақ болды.

Пайдалану тарихы

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Корольдік ұшу корпусы (RFC) мен Корольдік әскери-әуе қызметі (RNAS) аз ғана ұшақ сатып алып, соғыс басталғанда Францияға жеткізді. RFC ұшақтарының бірі 1914 жылғы 22 тамызда немістердің атып түсірген алғашқы британдық ұшағы болды. Ұшқышы – 2-дәрежелі лейтенант Винсент Вотерфолл, ал навигаторы – лейтенант Чарльз Джордж Гордон Бейли (екеуі де 5-ші эскадрилья RFC-нің құрамында). RNAS Фридрихшафендегі Цеппелин зауыдарын бомбалау үшін арнайы топ құру мақсатымен төрт 504 ұшағын пайдаланды. Үшеуі 1914 жылғы 21 қарашада Солтүстік-Шығыс Франциядағы Белфорт қаласынан әрқайсысы төрт бомбамен ұшып шықты. Бір ұшақ атып түсірілгенімен, шабуыл сәтті аяқталды, әуе кемелеріне бірнеше тікелей соққы беріліп, сутегі өндіретін зауыт қиратылды. Алдыңғы қатардағы ұшақ ретінде көп ұзамай ескірген ол, жаттығу ұшағы ретінде өзінің толық құнын көрсетті, соғыс кезінде мыңдаған данасы жасалды, ең көп өндірілген түрлері 504J және модификацияланған қозғалтқыш тасымалдағыштарымен жабдықталған, қозғалтқыш тапшылығын шешуге арналған 504K болды. 1918 жылдың соңына дейін 8340 Avro 504 ұшағы жасалды. 1917–1918 жылдардың қысында RFC-нің жерді қорғау эскадрильяларын жабдықтау үшін 504J және 504K ұшақтарын пайдалану туралы шешім қабылданды. Бұл ұшақтар бір орынды түрге айналдырылып, қанат үстінде орналасқан Foster тірегіндегі Lewis мылтығымен қаруланды, ал қуаты Gnome немесе Le Rhône қозғалтқыштарымен қамтамасыз етілді. 274 модернизацияланған Avro 504J және K ұшағы 1918 жылы сегіз қорғау эскадрильясына берілді, ал 226 ұшақ Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда әлі де жауынгерлік ұшақ ретінде қолданылды. Соғыс аяқталғаннан кейін, RAF-тің стандартты жаттығу ұшағы ретінде қызметін жалғастырған кезде, көптеген артық ұшақтар азаматтық және әскери мақсаттар үшін сатылды. Ұлыбританияда 300-ден астам 504K азаматтық тіркелімге енгізілді. Олар оқу, ойын-сауыққа арналған ұшулар, баннерлерді сүйреу және тіпті акробатикалық көрсетулер үшін пайдаланылды (Солтүстік Америкада Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Curtiss JN 4s және Standard J 1s ұшақтарымен ұқсас роль атқарды); азаматтық 504 ұшақтары 1930 жылдардың ортасына дейін көптеп ұшып жүрді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған Совет Одағының жаңадан құрылған әуе қызметі 1920 жылдардың басында U 1 ретінде бастапқы оқу үшін түпнұсқа Avro 504 ұшақтарын және олардың Avrushka ("Кішкентай Avro") көшірмесін пайдаланды, көбінесе Gnome Monosoupape роторлық қозғалтқышының советтік көшірмелерімен жабдықталған. 504 ұшағының советтік нұсқасы авиация тарихындағы ең көп өндірілген бипланға, Polikarpov Po 2 ұшағына (алғашқыда U 2 деп аталған) айналды, ол совет қызметінде 1920 жылдардың соңына дейін, ал кейін басқа елдерде де қолданылды. Қытайға сатылған Avro 504 ұшақтары оқу нұсқалары болғанымен, олар ұшқыштар арасындағы шайқастарға қатысып, ұшқыштар қол гранаталарын және модификацияланған миномет снарядтарын тастап, бомба тасушы ретінде әрекет етті. 1925 жылы Avro компаниясы жаңа шассимен жабдықталған, жетілдірілген және қайта жобаланған радиалды қозғалтқышты 504N ұшағын жасады. Екі прототипті сынақтан өткізгеннен кейін, біреуі Bristol Lucifer, екіншісі Armstrong Siddeley Lynx қозғалтқыштарымен жабдықталған, RAF Lynx қозғалтқышымен жабдықталған ұшақты таңдап, 504K-нің орнын алмастырды. 1925 жылдан 1932 жылға дейін 592 ұшақ жасалып, RAF-тің бес ұшу оқу мектебімен жабдықталды, сонымен қатар байланыс ұшағы ретінде де пайдаланылды. 504N сондай-ақ Бельгия, Бразилия, Чили, Дания, Грекия, Сиам және Оңтүстік Африка қарулы күштеріне экспортталды, лицензиялық өндіріс Данияда, Бельгияда, Канадада, Сиамда және Жапонияда жүргізілді. RAF 504N ұшақтары 1933 жылы Avro Tutor ұшағымен ауыстырылды, ал азаматтық мақсатта қолданылатын шағын саны 1940 жылға дейін сақталды, онда жеті ұшақ RAF қызметіне қайта енгізіліп, нысаналарды көрсету және планерлерді сүйреу үшін пайдаланылды. 504 ұшағы британдықтардың жердегі әскерлерді шабуылдаған алғашқы ұшағы және Германияға бомба тастаған алғашқы британдық ұшағы болды. Бұл сонымен қатар жаудың әуеге қарсы артиллериясымен атылып түсірілген алғашқы одақтас ұшағы болды және көптеген болашақ ұшқыштардың, соның ішінде Билли Бишоптың алғашқы ұшағы болды. 504 ұшағын дөңгелектердің арасындағы бір ғана сырғанақтан, RAF-те "тіс тістегіш" деп аталатындықтан оңай тануға болады.

Small numbers of early aircraft were purchased by the Royal Flying Corps (RFC) and the Royal Naval Air Service (RNAS) prior to the start of the First World War, and were taken to France when the war started. One of the RFC aircraft was the first British aircraft to be shot down by the Germans, on 22 August 1914. The pilot was 2nd Lt. Vincent Waterfall and his navigator Lt Charles George Gordon Bayly (both of 5 Sqn RFC) The RNAS used four 504s to form a special flight to bomb the Zeppelin works at Friedrichshafen on the shores of Lake Constance. Three set out from Belfort in north eastern France on 21 November 1914, carrying four bombs each. While one aircraft was shot down, the raid was successful, with several direct hits on the airship sheds and the destruction of the hydrogen generating plant. Soon obsolete as a frontline aircraft, it came into its own as a trainer, with thousands being built during the war, with the major production types being the 504J and the mass production 504K, designed with modified engine bearers to accommodate a range of engines to cope with engine shortages. 8,340 Avro 504s had been produced by the end of 1918. In the winter of 1917–18 it was decided to use converted 504Js and 504Ks to equip Home Defence squadrons of the RFC, replacing ageing B. E.2cs, which had poor altitude performance. These aircraft were modified as single seaters, armed with a Lewis gun above the wing on a Foster mounting, and powered by Gnome or Le Rhône engines. 274 converted Avro 504Js and Ks were issued to eight home defence squadrons in 1918, with 226 still being used as fighters at the end of the First World War. Following the end of the war, while the type continued in service as the standard trainer of the RAF, large numbers of surplus aircraft were available for sale, both for civil and military use. More than 300 504Ks were placed on the civil register in Britain. Used for training, pleasure flying, banner towing and even barnstorming exhibitions (as was ongoing in North America following World War I with the similar role, surplus Curtiss JN 4s and Standard J 1s); civil 504s continued flying in large numbers until well into the 1930s. The embryonic air service of the Soviet Union, formed just after the First World War, used both original Avro 504s and their own Avrushka (" Little Avro") copy of it for primary training as the U 1 in the early 1920s, usually powered by Russian made copies of the Gnome Monosoupape rotary engine. This Russian version of the 504 was replaced by what would become the most produced biplane in all of aviation history, the Polikarpov Po 2, first known as the U 2; the type remained in Soviet service till the late 1920s, and much later elsewhere. Although Avro 504s sold to China were training versions, they participated in battles among warlords by acting as bombers with the pilot dropping hand grenades and modified mortar shells
The improved, redesigned and radial engined 504N with a new undercarriage was produced by Avro in 1925. After evaluation of two prototypes, one powered by the Bristol Lucifer and the other by the Armstrong Siddeley Lynx, the Lynx powered aircraft was selected by the RAF to replace the 504K. 592 were built between 1925 and 1932, equipping the RAF's five flying training schools, while also being used as communication aircraft. The 504N was also exported to the armed forces of Belgium, Brazil, Chile, Denmark, Greece, Siam and South Africa, with licensed production taking place in Denmark, Belgium, Canada, Siam and Japan. The RAF's 504Ns were finally replaced in 1933 by the Avro Tutor, with small numbers continuing in civilian use until 1940, when seven were impressed into RAF service, where they were used for target and glider towing. The 504 was the first British aeroplane to strafe troops on the ground as well as the first British aircraft to make a bombing raid over Germany. It was also the first Allied aeroplane to be downed by enemy anti aircraft fire and was the first aircraft flown by many future aces, including Billy Bishop. The 504 is easily recognisable because of the single skid between the wheels, referred to as the "toothpick" in the RAF.