Кіріспе

Өзгермелі әмбебап өмірді сақтандыру (жиі VUL деп қысқартылады) – ақшалай құнды жинақтайтын өмірді сақтандыру түрі. VUL-да ақшалай құнды инвестициялық қорларға ұқсас түрлі бөлек шоттарға инвестициялауға болады, ал қолжетімді бөлек шоттардың қайсысын таңдау – келісімшарт иесінің құқығы. Атауындағы "өзгермелі" бөлігі осы шоттардың құндылығының өзгеру мүмкіндігін көрсетеді, себебі олар акциялар және/немесе облигациялар нарықтарына инвестицияланады. "Әмбебап" бөлігі иесіне сыйлықақы төлемдерін жасаудағы икемділікті білдіреді. Сыйлықақылар белгілі бір айда төленбеуден бастап, өмірді сақтандыру бойынша ішкі кірістер кодексінде белгіленген максималды шекке дейін өзгеруі мүмкін. Бұл икемділік, әдетте, тұрақты сыйлықақы төлемдері бар толық өмірді сақтандырудан өзгеше, полис жоғалмайынша төленбеген сыйлықақыларға қатысты (бірақ автоматты сыйлықақы несиесін пайдалануға немесе толық өмірді сақтандыру сыйлықақысын төлеу үшін дивидендтерді беруге болады). Өзгермелі әмбебап өмірді сақтандыру – тұрақты өмірді сақтандырудың бір түрі, себебі егер сақтандырылған адам қайтыс болса, полистегі сақтандыру шығындарын төлеуге жеткілікті ақшалай құнды болған жағдайда, өлім жәрдемақы төленеді. Көптеген, тіпті барлық VUL полистері толық өмірді сақтандырудан айырмашылығы, еншілес жасқа (ақшалай құны өлім жәрдемақы сомасына тең болатын жас) ие болмайды. Бұл VUL-дің толық өмірге қарағанда маңызды артықшылығы. Типикалық толық өмірді сақтандыру полисінде өлім жәрдемақысы полисте көрсетілген номиналды сомамен шектеледі, ал еншілес жасқа жеткенде тек сома төленеді. Осылайша, қайтыс болған жағдайда немесе еншілес жасқа жеткенде сақтандыру компаниясы жылдар бойы жинақталған ақшалай құнды сақтайды. Дегенмен, кейбір толық өмірді сақтандыру полистері дивидендтерді полиске қосымша ақшалай құнды және өлім жәрдемақысын арттыратын "қосымша төлемдерді" сатып алуға пайдалануға мүмкіндік беретін шарттарды ұсынады. Егер бөлек шоттарда жасалған инвестициялар сақтандыру компаниясының жалпы есебінен жоғары нәтиже көрсетсе, толық өмірге тән тұрақты табыстан гөрі жоғары табысқа қол жеткізуге болады. VUL полисіндегі бөлек шоттардағы жоғары табыс деңгейі, еншілес жас болмауы және үнемі өсетін өлім жәрдемақысының комбинациясы, сыйлықақы ретінде төленген сомасы бірдей толық өмірді сақтандыру полисінен гөрі иесіне немесе алушыға жоғары құн әкелуі мүмкін.

ЖЖЖ-ны қамтамасыз етушілерді реттеу

Жеке шоттар бағалы қағаздар болғандықтан, VUL ұсынатын өкіл өзінің қызмет ететін елдің немесе провинцияның бағалы қағаздар туралы ережелеріне сәйкес жұмыс істеуі тиіс. Ал олар өмірді сақтандыру полистері болғандықтан, VUL-ді тек өздері жұмыс істейтін аймақтарда өмірді сақтандыруды сатуға тиісті лицензиясы бар өкілдер ғана сата алады. Сақтандыру полисін ұсынатын сақтандыру компаниясы да «сақтандырушы» ретінде лицензияланған болуы тиіс. Бұл екітара реттеу тұтынушыларды қорғауға көмектеседі, олар реттеуші SRO (өзін-өзі реттеу ұйымы) немесе провинциялық бағалы қағаздар комиссиясы тізімдеген кез келген провайдердің құқық бұзушылықтары туралы мәліметтерді тексеруге мүмкіндік алады. АҚШ. VUL-ді АҚШ-та тек өздерінің жұмыс істейтін штаттарында «өндірушілердің» өмірді сақтандыру лицензиясына ие өкілдер ғана сата алады. Сақтандыру полисін ұсынатын сақтандыру компаниясы да «сақтандырушы» ретінде штаттық лицензияға ие болуы тиіс. Жеке шоттар бағалы қағаздар болғандықтан, өкіл АҚШ-тың SRO, Қаржы индустриясын реттеуші орган (FINRA) тіркеген брокер/дилер арқылы жұмыс істеуі және өзі FINRA-да тіркелуі тиіс. (FINRA-да онлайн деректер қоры бар, оны инвестор кез келген брокердің немесе брокер/дилердің құқық бұзушылықтары мен реттеу шараларын іздеуге пайдалана алады.) Өкілдің бағалы қағаздар тіркеуі оның штаттық сақтандыру лицензиясында «Өзгермелі» деп, мысалы, «Өмір және өзгермелі өнімдерге қабілетті» ретінде көрсетіледі. (Нақты сөздер штаттан штатқа өзгеше болуы мүмкін.) Канада. VUL, өмірді сақтандыру полисі ретінде, Канадада тек өмірді сақтандыру лицензиясы бар және өзінің провинциялық юрисдикциясындағы сақтандыру реттеушісінде тіркелген өкілдер ғана сата алады. Өкілдер өз провинциясының өмірді сақтандыру ережелерін сақтауы керек (әдетте, провинциялық «Сақтандыру туралы заң»). Сонымен қатар, VUL өмірді сақтандыру полисі болғандықтан, провайдерлер Қаржы институттарының Басқарушысы (OSFI) белгілеген ұлттық өмірді сақтандыру ережелерін («Сақтандыру компаниялары туралы заң») сақтауы керек. Қазіргі уақытта VUL Канадада бағалы қағаздар деп есептелмейтіндіктен, олар әдеттегі бағалы қағаздар өнімдеріне қарағанда азырақ реттеуге жатады. Канадада жалпы өмір және өзгермелі жалпы өмір арасында нақты айырмашылық жоқ.

Қолданылуы

Айнымалы әмбебап өмірді сақтандыру АҚШ-тың ішкі кіріс кодексінде арнайы салықтық жеңілдіктерге ие. Өмірді сақтандыру шартындағы ақшалай құн, егер ол өмірді сақтандырудың анықтамасына сәйкес келсе және полис қолданыста болса, ағымдағы табыс салығын төлемей инвестициялық кіріс табуға мүмкіндік береді. Салықтан босатылған инвестициялық кірістер полис ішіндегі сақтандыру шығындарын өтеуге жұмсалуы мүмкін. Толық ақпарат үшін "Салықтық жеңілдіктер" бөлімін қараңыз. Өмірді сақтандыру теориясының бірінде, қажеттіліктерге негізделген талдауда, өмірді сақтандыру тек адамның мүлкі оның тәуелділерінің кіріс және капиталдық қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз болған жағдайда ғана қажет. Айнымалы әмбебап өмірді сақтандырудың бір түрінде, сатып алынған сақтандыру құны қайтыс болған жағдайда төленетін сома мен ақшалай құнның арасындағы айырмаға негізделеді (сақтандырушының тұрғысынан тәуекелге ұшыраған таза сома ретінде анықталады). Сондықтан, ақшалай құнның жинақталуы қаншама жоғары болса, тәуекелге ұшыраған таза сома соншама төмен болады және сатып алынған сақтандыру көлемі де соншама азаяды. Айнымалы әмбебап өмірді сақтандырудың тағы бір мақсаты – салыстырмалы түрде жоғары кірісі бар адамдардың жыл сайын балаларына VUL полисіне ақша салу үшін сыйлық салығынан босатылған сомада ақша беруі. Көптеген жағдайларда, АҚШ-та мұралық салыққа ұшырайтын кірісі бар адамдар ақшаларын сақтап қалу үшін балаларына ақша аударады. Бұл көбінесе VUL полисі арқылы жасалады, себебі ол салықты кейінге жылдыруға мүмкіндік береді (басқа альтернатива тек білім беру шотындағы (IRA немесе 529 жоспары) оқу ақысы ғана), тұрақты өмірді сақтандыруды қамтамасыз етеді және көбінесе полис бойынша қарыз алып, салық төлемей қолжеткізуге болады.

Келісімшарттың ерекшеліктері

Келісімшарт иесіне полис шегіндегі инвестицияларды таңдау мүмкіндігін беру арқылы сақтандырылған тұлға инвестициялық тәуекелді өз мойнына алады, ал оның орнына инвестициялардың жоғарырақ болуы мүмкін табысын иеленеді. Егер инвестициядан түсетін табыс өте төмен болса, бұл полистің тоқтауына (жарамды полис ретінде күшін жоюына) әкелуі мүмкін. Мұндай жағдайды болдырмау үшін көптеген сақтандыру компаниялары белгілі бір жасқа дейін, егер белгілі бір минималды сыйлы төленсе, өлім кезінде төленетін кепілдік берілген соманы ұсынады.

Артық жеңілдіктер

VUL полистері берілген өлім жәрдемақысы үшін төленетін сыйлықақы мөлшерін таңдауда үлкен икемділікке ие. Ең төменгі сыйлықақы мөлшеріне ең алдымен сақтандырушы ұсынатын келісімшарт ерекшеліктері әсер етеді. Өлім жәрдемақысын сақтап қалу үшін, осы белгіленген сыйлықақы деңгейі әр ай сайын төленуі керек. Полистің күшінде болуын қамтамасыз ету үшін, әдетте, полистегі ақшалай құн мөлшері ай сайынғы сақтандыру құнын төлеуге жеткілікті болса, сыйлықақы төлеудің қажеті жоқ. Сыйлықақының ең жоғары мөлшері өмірді сақтандыру кодексімен анықталады. Салық кодексінің 7702-бабы берілген өлім жәрдемақысы үшін рұқсат етілген ақшалай құн мөлшеріне және төленетін сыйлықақыға (бір жыл ішінде және белгілі бір кезеңдерде) шектеулер қояды. Ақшалай құнның өсуі тұрғысынан ең тиімді полис – ең төменгі өлім жәрдемақысы үшін ең жоғары сыйлықақы төленген полис болып табылады. Бұл жағдайда сақтандыру шығындары ақшалай құнның өсуіне ең аз кері әсер етеді. Шегіне келсек, өмірді сақтандыру компоненті жоқ, толығымен ақшалай құннан тұратын полис болуы мүмкін. Егер ол өмірді сақтандыру полисі ретінде салықтық жеңілдіктер алса, онда бұл тамаша салық қорғанышы, таза инвестициялық табыс және сақтандыру шығындары болмайды. Шындығында, 1986 жылы айнымалы универсалды өмірді сақтандыру полистері қолжетімді болған кезде, келісімшарт иелері өз полистеріне үлкен инвестициялар жасап, ерекше салықтық жеңілдіктер алды. Бұл практиканы тоқтату үшін, бірақ өмірді сақтандыруды сатып алуға ынталандыру мақсатында, IRS берілген өлім жәрдемақысы үшін рұқсат етілген сыйлықақыларға қатысты нұсқаулықтарды әзірледі.

Ең жоғары сыйлықақылар

Стандартты талап екі еселі болды: өлім төлеміне белгілі бір сомадан артық ақшалай құнын анықтау және берілген өлім төлемі үшін ең жоғары сыйлықақыны анықтау. Егер ең жоғары сыйлықақыдан асып кетсе, полис өмірді сақтандыру шартының барлық артықшылықтарына ие болмайды және оның орнына өзгертілген ендоумент немесе МЭК (Modified Endowment Contract) деп аталады. МЭК әлі де салықтан босатылған инвестициялық кіріс пен салықтан босатылған өлім төлемін алады, бірақ МЭК-тегі ақшалай құндылықты алу «LIFO» (Last-In, First-Out) әдісімен жүзеге асырылады, онда кіріс бірінші кезекте алынып, қалыпты табыс ретінде салық салынады. Егер шарттағы ақшалай құн өлім төлемінің белгіленген пайызын асып кетсе, полис енді өмірді сақтандыру ретінде танылмайды және барлық инвестициялық кіріс белгіленген пайыздан асып кеткен жылы дереу салық салынады. Мұны болдырмау үшін шарттарда өлім төлемі бастапқы өлім төлемінен немесе IRS (Internal Revenue Service) нұсқауларына сәйкес келетін сомадан жоғарырақ мөлшерде анықталады. Ең жоғары ақшалай құн өлім төлемінің белгілі бір пайызы ретінде анықталады. Бұл көрсеткіш жас сақтандырылғандар үшін шамамен 30%-дан бастап, 100 жасқа толғандар үшін 0%-ға дейін төмендейді. Ең жоғары сыйлықақылар IRS нұсқауларымен белгіленеді, яғни, сатып алу немесе өлім төлемінің ұлғаюы сияқты жағдайларда, 6%-дық мөлшерлемемен өсірілген және полис шартындағы сақтандырудың кепілдік берілген ең жоғары шығындарын пайдаланып, 100 жасқа толған кезде полис ендоументке (ақшалай құн өлім төлеміне тең болады) айналады. Жеті жылдық кезеңде тең мөлшерде төленбеген сыйлықақылар үшін нақты ережелер түзетіледі. Ең жоғары сыйлықақы (жеті жылдық сыйлықақыдан жоғары) бір жыл ішінде толығымен төленіп, өлім төлемі ұлғайтылмаса, қосымша сыйлықақы төлеуге болмайды. Егер 7 жылдық деңгейдегі бағдарлық сыйлықақыдан асып кетсе, полис МЭК болады. Әрі қысылтаяқтығы, жеті жылдық МЭК сыйлықақы деңгейін 7 жыл бойы жыл сайын VUL (Variable Universal Life) полисіне төлеуге болмайды және МЭК мәртебесінен қашып кетуге болады. Іс жүзінде МЭК сыйлықақы деңгейін МЭК емес мәртебеге қол жеткізуді қаласа, шамамен 4 жыл бойы ғана төлеуге болады, ал қосымша сыйлықақы төлеуге болмайды. Полистің қолданыста болған әр жылы төлейтін ең жоғары сыйлықақы ретінде тағы бір сыйлықақы қарастырылған. Бұл сыйлықақы әртүрлі сақтандырушылардан әртүрлі атаулармен аталады, мысалы, бірі оны бағдарлық ең жоғары сыйлықақы деп атайды. Бұл полистің тиімді пайдалануын қамтамасыз ететін сыйлықақы.

Инвестициялық таңдау

Қол жетімді таңдаулардың саны мен түрі компаниядан компанияға және саясаттан саясатқа қарай өзгереді. Қазіргі буын VUL полистерінде сақтандырылғанның қолма-қол ақшаны қайтару құнын бөлуге арналған көптеген қосалқы шоттар бар. Бұл жаңа полистер көбінесе активтер кластарының және басқару стильдерінің толық спектрін қамтитын 50-ден астам бөлек шоттарды ұсынады. Бөлек шоттар сақтандырылғандардың мүддесі үшін басқарылатын траст ретінде құрылған, және олар өмірді сақтандыру компаниясының "жалпы шотынан" "бөлек" сақталғандықтан осылай аталады. Олар өзара қорларға ұқсас, бірақ әртүрлі реттеу талаптарына жатады.

Әлемдік өмірдің өзгермелі тәуекелдері

Сақтандыру құны – ЖЖҚ үшін сақтандыру құны көбінесе мерзімдік тарифтерге негізделеді. Сақтандырылған адамның жасы ұлғайған сайын өлім-жітім қаупі артып, сақтандыру құны да өседі. Сақтандыру құнын дұрыс бақылап отырмаса, ол ақшалай төлемдерден асып, жинақтарды жоюы мүмкін. Бұл жағдай ұзаққа созылса, жинақтар таусылып, сақтандырылғанға сақтандыру құнын арттыру үшін ақшалай төлемдерді көбейту немесе полисті тоқтату мүмкіндігі беріледі. Полисті тоқтату жағдайында сақтандырылған ешқандай жинақсыз және сақтандырусыз немесе өте қымбат сақтандырумен қалады. Ақшалай төлемдер – ЖЖҚ-ны тиімді пайдалану үшін қажетті ақшалай қаражат көбінесе басқа сақтандыру полистеріне қарағанда әлдеқайда жоғары. Полистің жеткілікті қаржыландырылмауы оның күшін жоюына әкелуі мүмкін. Инвестициялық тәуекел – ЖЖҚ-дағы қосалқы шоттар акциялар мен облигацияларға инвестицияланатындықтан, инвестициялық тәуекелді сақтандыру компаниясы емес, сақтандырылған адам өз мойнына алады. Инвестициялық қордың табысы мен зияны негізінен қор нарығының жағдайына байланысты. Күрделілік – ЖЖҚ – күрделі өнім, сондықтан оны тиісінше пайдалануға (немесе сатуға) болады. VUL-дің күтілгендей жұмыс істеуі үшін дұрыс қаржыландыру, инвестициялау және жоспарлау қажет.

Әртүрлі әмбебап өмірдің жалпы қолданылуы

Бұл сақтандыру компаниялары әдетте ұсынатын мүмкіндіктер, бірақ VUL көбінесе сақтанушыға тізімдегі осы мүмкіндіктердің тек біреуін пайдалануға ғана рұқсат береді. Осы мүмкіндіктердің әрқайсысына басқа жолдармен де қол жеткізуге болады. Қаржылық қорғау – барлық өмірді сақтандыру бағдарламалары сияқты, VUL-ді ерте қайтыс болған жағдайда отбасын қорғау үшін де пайдалануға болады. Салықтық артықшылықтар – салықты кейінге шегеру мүмкіндігінің арқасында, VUL жоғары салықтық санаттағы адамдар үшін әсіресе тартымды салықтық артықшылықтар ұсынуы мүмкін. Оларды алу үшін полис жеткілікті қаржымен қамтамасыз етілуі керек (бірақ MEC емес), салықтық артықшылықтар сақтандыру құнына тең болуы тиіс. Бұл салықтық жеңілдіктерді білім беруді жоспарлау үшін де қолдануға болады – балалардың білімін қаржыландыруға көмектесу үшін, егер полис өте ерте басталатын болса. Сондай-ақ, VUL-ге ақша салу балалардың федералды қаржылық көмек алуға құқығын арттыруға көмектеседі, себебі федералды үкімет EFC (Күтілетін отбасылық үлес) есептегенде ақшалай құнды ескермейді. Зейнетақыны жоспарлау – салықтан босатылған полистік қарыз мүмкіндігінің арқасында, VUL зейнетке шыққанда салықтық артықшылықтармен табыс көзі ретінде де пайдаланылуы мүмкін, егер зейнетке шығу көрініс аймағында болмаса және полис өзгертілген қорландыру шарты болмаса. Бұл стратегияның жұмыс істеуі үшін полис дұрыс қаржыландырылуы керек. Көп мүлігі барлар (2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап немесе одан кейін қайтыс болғандар үшін жалпы активтері мен бұрынғы салық салынатын сыйлықтары 5 430 000 доллардан асып кеткен жағдайда декларация тапсыру қажет) кейде VUL-ді өмірді сақтандыру трастысын (кейде ILIT деп те аталады) құру арқылы мүліктік салықты азайту немесе болдырмау үшін өздерінің мұралық жоспарлау стратегиясының бір бөлігі ретінде пайдалана алады.