Жұй Юньвэнь – Мин әулетінің екінші императоры (1398-1402). Өмірбаяны, билікке келуі, әкесі мен тағы тағылымдары туралы ақпарат. Мин Хуэйцзун императоры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мин әулетінің екінші императоры (1398–1402)
Мин әулетінің императоры
2nd emperor of the Ming dynasty (r. 1398–1402)
the Ming dynasty emperor
Цзяньвэнь императоры (5 желтоқсан 1377 – ?), жеке аты Чжу Юньвэнь (朱允炆), сондай-ақ ғибадатхана атымен Мин императоры Хуйцзун (c=明惠宗) және қайтыс болғаннан кейін император Хуй Мин (c=明惠帝) ретінде белгілі, Мин әулетінің екінші императоры, 1398 жылдан 1402 жылға дейін билік жүргізді. Чжу Юньвэньнің әкесі – Чжу Бяо, Мин әулетінің негізін қалаушы Хунгу императорының үлкен ұлы және тақ мұрагері. Чжу Бяо 1392 жылы 37 жасында қайтыс болды, содан кейін Хунгу императоры Чжу Юньвэнді өзінің мұрагері етіп тағайындады. Ол 1398 жылғы маусымда Хунгу императорының өлімінен кейін таққа отырды. Император ретінде ол өзін конфуций білімі бар шенеуніктермен қоршады, олар бірден Хунгу реформаларын қайта қарауға кірісті. Бірақ ең маңызды өзгеріс – Хунгу императорының ұлдары, яғни ханзадаларды шектеу немесе жою әрекеті болды, олар бұрынғы үкіметтің басты қолдаушылары еді. Цзяньвэнь императоры өзінің інілерінің күшінен қорқып, олардың ықпалын шектеуге тырысты. Ең қауіпті інілерінің бірі – Чжу Ди, Ян ханзадасы, Пекин аймағын басқаруға тағайындалды және моңғолдармен шекараны күзетуге жауапты болды. Император інісінің ізбасарларын тұтқындауға бұйрық бергенде, Чжу Ди оған қарсы қастандық жасады. 1399 жылы Чжу Ди императорды жемқор сарай шенеуніктерден қорғау сылтауымен көтеріліс жасады. Бұл тәртіпсіздікті жою мақсатымен жүргізілген Цзиннань жорысы деп аталатын азамат соғысын тудырды. 1402 жылы Чжу Ди Нанкин астанасын басып алды, император сарайы толығымен өртенді. Император, оның императрицасы, анасы және үлкен ұлы өртте қаза тапты деп есептеледі. Бірақ олардың денелері табылған жоқ, соның салдарынан император аман қалды және будда монастыріне тығылған деген әңгімелер тарады. Нанкинды басып алғаннан кейін Чжу Ди Юнле императоры ретінде таққа отырды. Ол Цзяньвэнь императорының реформаларын жойды және өзінің алдыңғысын заңсыз деп жариялады, оған ғибадатхана немесе қайтыс болғаннан кейін берілетін есім бермеді, сондай-ақ Цзяньвэнь дәуірін жойды, Хунгу дәуірін 1398 жылдан 1402 жылға дейін ұзартты.
The Jianwen Emperor (5 December 1377 – ? ), personal name Zhu Yunwen (朱允炆), also known by his temple name as the Emperor Huizong of Ming (c=明惠宗) and by his posthumous name as the Emperor Hui of Ming (c=明惠帝), was the second emperor of the Ming dynasty, reigned from 1398 to 1402. Zhu Yunwen's father was Zhu Biao, the eldest son and crown prince of the Hongwu Emperor, the founder of the Ming dynasty. Zhu Biao died at the age of 37 in 1392, after which the Hongwu Emperor named Zhu Yunwen as his successor. He ascended the throne after the Hongwu Emperor's death in June 1398. As emperor, he surrounded himself with Confucian educated officials who immediately began revising Hongwu's reforms. However, the most significant change was the attempt to limit or eliminate the princes, who were the sons of the Hongwu Emperor and had been the main support of the previous government. Fearing the potential power of his uncles, the Jianwen Emperor attempted to restrict their influence. One of the most dangerous uncles was Zhu Di, Prince of Yan, who was put in charge of the Beijing region and was responsible for guarding the border with the Mongols. When the emperor ordered the imprisonment of his uncle's followers, Zhu Di plotted against him. In 1399, Zhu Di rebelled under the pretext of protecting the emperor from corrupt court officials. This sparked a civil war known as the Jingnan campaign, which aimed to eliminate disorder. In 1402, Zhu Di captured the capital of Nanjing and the imperial palace was burned to the ground. It is believed that the emperor, along with his empress, mother, and eldest son, perished in the fire. However, their bodies were never found, leading to rumors of the emperor's survival and refuge in a Buddhist monastery. After conquering Nanjing, Zhu Di ascended to the throne as the Yongle Emperor. He abolished the reforms implemented by the Jianwen Emperor and declared his predecessor illegitimate—thus, he did not grant him a temple or posthumous name and abolished the era of Jianwen, extending the era of Hongwu from 1398 to 1402.
Ерте өмір
Чжу Юнвэнь 1377 жылдың 5 желтоқсанында Чжу Бяо мен оның әйелі Льюдің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Чжу Бяо – Мин әулетінің негізін қалаушы және алғашқы императоры Хунгу императорының үлкен ұлы. Императорлық титул алғаннан кейін Хунгу өзінің үлкен ұлын таққа мұрагер етіп тағайындады. 1382 жылы ағасы қайтыс болған соң Чжу Юнвэнь Чжу Бяоның үлкен ұлы атанды. Ол императордың ұнатуына ие болған, есейген және тура сөйлейтін бала ретінде сипатталды. 1392 жылдың мамыр айында Чжу Бяо бірнеше ай ауырғаннан кейін отыз жеті жасында қайтыс болды. Ең үлкен бала ретінде Чжу Юнвэнь 1392 жылдың 28 қыркүйегінде жаңа ханзада болып тағайындалды. Ол келесі алты жылды болашақ регенттік қызметіне мұқият дайындалуға жұмсады. Әкесі сияқты, Чжу Юнвэньнің де денсаулығы мықты болмады және ол ғылыми ізденістерді ұнатты. Ол әдепті мінезімен және конфуцийлік құндылықтарды сақтауымен белгілі болды. Алайда, Хунгу императоры немересінің билік ете алу қабілетіне күмәнданды, өйткені оның қажетті қатайлық қасиеттері жетіспейді деп ойлады. Бұл 1390 жылдардың бірінші жартысындағы қауіпті генералдарды тазалау себебі болуы мүмкін.
Zhu Yunwen was born on 5 December 1377, the second son of Zhu Biao and his wife Lady Lü. Zhu Biao was the eldest son of the Hongwu Emperor, the founder and first emperor of the Ming dynasty. Upon assuming the imperial title, the Hongwu Emperor named his eldest son as his heir to the throne. In 1382, after the death of his elder brother, Zhu Yunwen became the eldest son of Zhu Biao. He was described as a mature and direct child who was well liked by the emperor. In May 1392, Zhu Biao died at the age of thirty seven after several months of illness. As the eldest surviving son, Zhu Yunwen was named the new crown prince on 28 September 1392. He spent the next six years carefully preparing for his future role as regent. Like his father, Zhu Yunwen was not physically fit and preferred scholarly pursuits. He was known for his polite demeanor and adherence to Confucian values. However, the Hongwu Emperor had doubts about his grandson's ability to rule, as he believed him to lack the necessary toughness. This may have been the reason for the purges of potentially dangerous generals in the first half of the 1390s.
Кiру
Хунгу императоры 1398 жылдың 24 маусымында қайтыс болды. Алты күн өткен соң, 1398 жылдың 30 маусымында Чжу Юнвэн таққа отырды. Оның адал мінезі мен конфуцийлік қағидаларды ұстануы Хунгудың саясатының қаталдығын анық сезінуге мүмкіндік берді. Осының салдарынан ол саяси жағдайға маңызды өзгерістер енгізуге тырысты. Оның билеу кезеңінің атауы "Дзианвен" ("әдептілікті орнату") деген мағынаны білдіреді және оның әкесі мен ізашары Хунгу императорының билеу кезеңінің атауы болған "Хонгву" ("үлкен соғыс") атауынан күрт өзгешеленді. Ол шебер әскербасыларға немесе императорлық отбасының мүшелеріне емес, конфуцийші ғалымдарға кеңес сұрады. Оның ең жақын кеңесшілері Хуан Цычен, Цы Тай және Фан Сяору болды, олардың барлығы идеалистік реформаторлар еді. Дегенмен, олардың елді басқаруда тәжірибесі жетіспеді.
The Hongwu Emperor died on 24 June 1398. Just six days later, on 30 June 1398, Zhu Yunwen took the throne. His gentle nature and adherence to Confucian principles made him acutely aware of the harshness of Hongwu's policies. As a result, he sought to bring about significant changes in the political landscape. The era name of his reign, "Jianwen", means "establishing civility" and represented a sharp change in tone from "Hongwu" ("vastly martial"), the era name of the reign of his grandfather and predecessor, the Hongwu Emperor. Instead of relying on accomplished generals or members of the imperial family, he turned to Confucian scholars for guidance. His closest advisors were Huang Zicheng, Qi Tai, and Fang Xiaoru, all of whom were idealistic reformers. However, they lacked practical experience in governing the country.
Реформалар
Цзяньвэнь императорының тұсында әкімшіліктің азаматтық бөлігі күштірек ықпалға ие болды, ал әскери қолбасшылар мен императордың інілері биліктері азайды. Сонымен қатар, азаматтық әкімшіліктің басшысы – «канцлер» (c=丞相, chengxiang) лауазымы ішінара қайта жаңғырды. Бұл 1380 жылы Орталық хатшылық жойылғаннан кейін болды, ол Мин әкімшілігінде министрліктер мен басқа да азаматтық кеңселердің жұмысын үйлестіретін орталық кеңсе қалдырмады. Осыдан кейін барлық кеңселер тікелей императордың бақылауында болды. Цзяньвэнь императоры Хуан Цзичэн, Ци Тай және Фан Сяоруға үкіметке жетекшілік етуді сеніп тапсырды, олармен саясатты талқылап, министрліктер арқылы оның іске асырылуын қадағалады. Олар канцлердің міндеттерін атқарғанмен, ресми атақ алған жоқ. Бұл реформа империяның басқаруына пайдалы болды, бірақ Хунъу императорының жарлығына қайшы келді, ол канцлерлік лауазымын кез келген нысанда қайта жаңғыртуға қатаң тыйым салды. Министрлер екінші дәрежеден бірінші дәрежеге көтеріліп, ең жоғары дәрежедегі генералдармен (әскери комиссарлармен) теңестірілді. Департаменттер мен министрліктердегі қызметкерлердің саны өзгертілді, ал Ханлин академиясы мен Ұлттық университеттің мәртебесі мен лауазымдары артты. Сондай-ақ, академияның ханзадаларды тәрбиелеудегі ықпалы күшейтілді. Чжоу әулетінің үлгісімен, лауазымдардың өкілеттіктері мен атауларына бірқатар өзгерістер енгізілді. Бірақ Цзяньвэнь императорының құлатылуынан кейін оның реформалары династияның негізін қалаушының қағидаларынан ауытқуы үшін сынға ұшырады және кейіннен жойылды. Ол ханзада кезінде Хунъу императорының кейбір заңдарын мен мәлімдемелерін тым қатал деп сынаған. Таққа отырғаннан кейін ол осы заңдарды жойды, бірақ оның орнын басып алған Юнлэ императоры оларды кейіннен қайта қалпына келтірді. Сонымен қатар, император бұрынғы дәуірдегі әділетсіз салық жүйесін, әсіресе Цзяннань аймағындағы, атап айтқанда Сучжоу және Сунцзян префектураларындағы артық салықтарды жойды. 1400 жылы Цзяннаньдағы салықтар көбірек ұнатулы деңгейге дейін төмендетілді. Келесі жылы даосизм және буддизм дін қызметкерлеріне берілген салық жеңілдіктері шектелді, және олар белгілі бір мөлшерден артық жерді мұқтаждарға тарату үшін тапсыруға міндетті болды. Дегенмен, үкімет құлағанға дейін осы өзгерістерді толыққанды жүзеге асыруға уақыт жетпеген сияқты. Осыған қарамастан, буддалық қауымдастықта Юнлэге қолдау көрсетуге айтарлықтай көңіл бөлді.
During the reign of the Jianwen Emperor, the civilian part of the administration gained more influence, while the military commanders and the emperor's uncles saw a decrease in their power. Additionally, there was a partial revival of the position of "Chancellor" (c=丞相, chengxiang), the head of the civil administration. This came after the Central Secretariat was abolished in 1380, leaving no central office in the Ming administration to coordinate the work of ministries and other civil offices. Instead, all of these offices were directly under the emperor's control. The Jianwen Emperor relied on Huang Zicheng, Qi Tai, and Fang Xiaoru to lead the government, discussing policies with them and overseeing their implementation by the ministries. Although they effectively acted as chancellors, they did not hold the official title. This reform proved beneficial for the administration of the empire, but it went against the edict of the Hongwu Emperor, which strictly prohibited the restoration of the chancellery in any form. The ministers were elevated from the second rank to the first in the hierarchy of rank classes, placing them on equal footing with the highest ranking generals (the military commissioners). The number of departments and ministry officials was altered, and the status and number of positions in the Hanlin Academy and the National University were increased. He also strengthened the academy's influence in educating princes. A series of changes were made to the powers and titles of offices, following the patterns of the Zhou dynasty. However, after the Jianwen Emperor's overthrow, his reforms were criticized for deviating from the principles of the dynasty's founder and were subsequently repealed. As crown prince, he criticized some of the laws and statements of the previous emperor, the Hongwu Emperor, as being too harsh. After taking the throne, he cancelled these laws, but his successor, the Yongle Emperor, later restored them. Additionally, the emperor abolished the unfair tax system of the previous era, particularly the excessive taxes imposed on Jiangnan, specifically Suzhou and Songjiang prefectures. In 1400, taxes in Jiangnan were reduced to a more reasonable level. The following year, the tax exemptions for Taoist and Buddhist clergy were limited, and they were required to hand over land exceeding a certain amount to be distributed to the needy. However, it seems that the government did not have enough time to fully implement these changes before its fall. Despite this, there was still a noticeable shift towards supporting Yongle among the Buddhist community.
Князьдер билігінің азаюы
Цзяньвэнь үкіметі императордың ағаларының, Хунгу императорының ұлдарының ықпалын азайтуды мақсат етті. Осы ағаларға ханзада (c=王, wang) атағы берілді және оларға әкелері айтарлықтай кіріс пен жеңілдіктер берді. Олар түрлі провинцияларда орналасқан және 3000-нан 15000-ға дейін жеке күзетшілері болды. Олардың кейбіреулері тіпті 1390 жылдары Мин әскерлерін басқарды, әсіресе солтүстік шекарада. Олардың ең күштісі және үлкені Хунгу императорының төртінші ұлы Чжу Ди болды. «Жергілікті феодалдарды қысқарту» (c=削藩, xuefan) саясатын Ци Тай және, ең бастысы, Хуан Цзичэн қолдады. Ол бұрынғы династиялық тәжірибелерге, мысалы, Хань әулеті кезінде болған Жеті мемлекет көтерілісіне сілтеме жасады. Хандықтың билігі тікелей жойылды немесе нақты және күмәнді қылмыстар үшін олардың өкілеттіктері шектелді. Үкімет ханзадалардың қоғамдық өмірге қатысуына тыйым салды, бұл Хунгу императорының заңдарына қайшы келді. Онда олар үкіметтік әскерлердің басында тақтың тірегі болуы керек делінген. Жаңа тәртіптің алғашқы құрбаны Кайфенгте орналасқан Чжоу ханзадасы Чжу Су, Чжу Дидің жақын досы болды. 1398 жылдың күзінде император оны атағынан айырып, Юньнаньға жер аударды. 1399 жылдың ақпанында Дай ханзадасы Чжу Гуй (1374–1446) Датонда үй қамауына алынды. Сян ханзадасы Чжу Бай (c=朱柏; 1371–1399) 1399 жылдың 1 маусымында Цзиньчжоудағы сарайына өрт қойып, өзінің және отбасының өмірін құрбан етті. Келесі екі айда, маусым және шілде айларында Цзиньчжоуда орналасқан Ци ханзадасы Чжу Фу (c=朱榑; 1364–1428) және Юньнаньда орналасқан Мин ханзадасы Чжу Пян (; 1379–1400) де тақтан алынды. Үкімет шараларының басты нысаны және ең қауіпті қарсыласы Чжу Ди болды. Ол Пекинде тұрды және моңғолдарға қарсы жорықтар кезінде өзін қабілетті әскери қолбасшы және белсенді басшы ретінде көрсетті. Алайда, 1392 жылдан бері, оны мұрагерлікке тағайындамағандықтан, ол өзін әділетсіздікке ұшыраған деп есептейді. Ханзадалар жаңа императордың және оның үкіметінің әрекеттерін жеке қауіп ретінде және Хунгу императорының заңдарын бұзу ретінде қарастырды. Осы заңдарға императордың өзі де бағынуға міндетті болған.
The Jianwen government aimed to reduce the influence of the emperor's uncles, the sons of the Hongwu Emperor. These uncles were granted the title of prince (c=王, wang) and were given significant income and privileges by their father. They were stationed in various provinces and had their own personal guards, which could range from 3,000 to 15,000 men. Some of them even led the Ming armies in the 1390s, particularly on the northern border. The most powerful and eldest among them was Zhu Di, who was the fourth son of the Hongwu Emperor. The policy of "reducing the feudatories" (c=削藩, xuefan) was supported by Qi Tai and, most notably, by Huang Zicheng, who cited past dynastic experiences, such as the Rebellion of the Seven States during the Han dynasty. Princedoms were either directly suppressed or had their powers limited for both real and perceived offenses. The government forbade the princes from participating in public life, in direct contradiction to the laws of the late Hongwu Emperor, which stated that they were to be the backbone of the throne at the head of the government's armies. The first victim of the new order was Zhu Su, the Prince of Zhou based in Kaifeng, and a close friend of Zhu Di. In the fall of 1398, the emperor stripped him of his title and exiled him to Yunnan. In February 1399, Zhu Gui (1374–1446), the Prince of Dai, was placed under house arrest in Datong. Zhu Bai (c=朱柏; 1371–1399), the Prince of Xiang, set fire to his palace in Jingzhou on 1 June 1399, taking his own life and that of his family. In the following two months, in June and July, Zhu Fu (c=朱榑; 1364–1428), the Prince of Qi based in Jingzhou, and Zhu Pian (; 1379–1400), the Prince of Min based in Yunnan, were also stripped of their titles. The main long term target of the government's measures and the most dangerous opponent was Zhu Di. He was based in Beijing and had shown himself to be a capable military leader and energetic administrator during campaigns against the Mongols. However, since 1392, when he was not named as a successor, he has considered himself unjustly neglected. The princes saw the efforts of the new emperor and his government as a personal threat and a violation of the laws of the Hongwu Emperor, which everyone, including the emperor, was obliged to obey.
Чжу Димен қақтығыс
Үкімет Жу Диге сақтықпен қарады, бұл оған күш жинап, дайындық жасауға мүмкіндік берді. Дегенмен, Нанкин үкіметі Чжу Дидің билігін жүйелі түрде шектеді. Мысалы, оның 15 мың сарбаздан тұратын жеке күзетші жасағы Пекиннен тысқары жерге ауыстырылды, ал Чжу Диге жақын орналасқан солтүстік-шығыстағы генералдар императордың жақтастарымен біртіндеп алмастырылды. 1399 жылдың маусым айында император Хунгу императорының жерленуінен бері Нанкинде амалсыз ұсталып тұрған Чжу Дидің ұлдарына Пекинге оралуға рұқсат берді. Бұл оқиға Чжу Дидің шектеулерін жойғандай болды, ал оның көтерілісіне тікелей себеп оның екі төменгі лауазымды шенеунігінің «ұлттық қауіпсіздікке қатерлі әрекеттері» үшін тұтқындалуы болды. Пекиннің провинциялық саяхатшыларының қолдауымен Чжу Ди Пекин маңындағы аудандар мен округтерді басып алып, бұл соғысты тәртіпсіздікті жою жорығы (Жиннан жорығы) деп атады. Ол 1399 жылдың тамызы мен желтоқсанында сотқа жіберген хаттарында және жария мәлімдемесінде бүлігін ақтады. Ол өзінің әрекеттерін ішкі саяси тәртіпсіздік пен шатастықты жоюға, Хунгу императорының әміршілердің міндеттерін белгілейтін жарғылары мен заңдарын қорғауға және қайтыс болған әкесіне құрмет көрсетуге тырысумен түсіндірді. Ол император мен оның министрлерін әміршілерді негізсіз көтеріліс дайындап жатыр деп айыптау арқылы қудалауда айыптады. Ол өзінің іс-қимылын өзін-өзі қорғаудың орынды әрекеті ретінде көрсетті. Сондай-ақ, ол таққа мүдделі емес екенін, бірақ династияның негізін қалаушының аман қалған ең үлкен ұлы ретінде императордың қылмысты кеңесшілері мен министрлері бұзған заң мен заңдылықты қалпына келтіруге міндетті екенін мәлімдеді.
The government was cautious towards Zhu Di, which gave him the opportunity to prepare and gather forces. However, the Nanjing government had been systematically limiting Zhu Di's power. For instance, his personal guard of 15,000 men was transferred outside of Beijing, and the generals serving in the northeast, close to Zhu Di, were gradually replaced by followers of the emperor. In June 1399, the emperor finally permitted Zhu Di's sons, who had been effectively held as hostages in Nanjing since the Hongwu Emperor's funeral, to return to Beijing. This event seemed to remove Zhu Di's inhibitions, and the immediate pretext for his rebellion was the arrest of two of his lower officials for "subversive activity". With the support of Beijing's provincial dignitaries, Zhu Di responded by occupying the districts and prefectures around Beijing, calling the war a campaign to clear away disorders (Jingnan campaign). He justified his rebellion in letters sent to the court in August and December 1399, as well as in a public statement. He justified his actions by claiming that he was trying to end internal political disorder and confusion, defend the Hongwu Emperor's statutes and laws defining the duties of princes, and honor his deceased father. He accused the emperor and his ministers of persecuting the princes, who were falsely accused of preparing an uprising. He presented his actions as a reasonable act of self defense. He also stated that he had no interest in the throne, but as the eldest surviving son of the deceased founder of the dynasty, he felt obligated to restore the law and legality that had been subverted by the emperor's criminal advisers and ministers.
Соғыстың барысы
Соғыс басталғанда Чжу Дидің 100 мың сарбазы болды және ол тек Пекиннің маңына ғана билік ете алды. Нанкин үкіметінің әскері үш есе көп сарбаздан тұрды және әлдеқайда көп ресурстары болды. Дегенмен, үкіметтің басымдығы көрінетіндей айқын емес еді. Чжу Ди – Мин әскерінің элиталық бөлімдерін, оның ішінде көптеген моңғол атты әскерлерін басқарған, шешімді және өте қабілетті қолбасшы. Ал императорлық партияның қолбасшыларының шешімсіздігі мен нашар үйлесімдігі, сондай-ақ агрессивті тактиканы қолдаушылар мен келісімге келуді жақтаушылар арасындағы қайшылық көзқарастар оны әлсіретті. Соған қоса, император мен оның жақын министрлерінің әскери тәжірибесі болмады. 1399 жылдың тамызында император көтерілісті басу үшін Ген Бинвэньді әскер басшысы етіп тағайындады. Ген Бинвэнь 130 мың сарбазды Пекиннің оңтүстік-батысындағы Чжэндинге бастап барды, бірақ қыркүйек айының соңында Чжу Диден жеңіліп, императорлық әскер ауыр қатысуға ұшырады. 1399 жылдың қарашасында императорлық әскердің жаңа қолбасшысы Ли Цзинлун Чжу Дидің Пекиннен алыстағанын пайдаланып, қаланы қоршауға алды. Бірақ Чжу Ди тез қайтып оралып, императорлық әскерді шегінуге мәжбүр етті. 1400 жылы көтерілісшілердің көптеген шабуылдары мен үкімет әскерінің қарсы шабуылдары болды. Императорлық әскерлер сандық артықшылықтарын пайдалана алмады және қосымша әскерлерді жұмылдыра алмады, бұл Чжу Диге солтүстіктегі беделін нығайтуға мүмкіндік берді. Ли Цзинлунға наразы болған император оны қызметтен босатып, Шэн Юнды көтеріліске қарсы күштердің жаңа қолбасшысы етіп тағайындады. Нанкиндегі жақтастарының кеңесімен Чжу Ди 1400 жылдың күзінен бастап тозу соғысына көшті. Ол шағын шабуылдар арқылы Пекиннің оңтүстігінде және Шандунның батысында жаудың байланыс желілерін бұзды. 1401 жылдың қаңтарында үкімет әскері атыс қаруын және ракеталық қаруды қолданып, Шандунның Донгчан қаласында он мыңдаған көтерілісшілерді өлтірді. Пекинге қайтып келе жатқанда Чжу Ди шамадан тыс қауіп-қатерге тап болды. Ақпан айының соңында көтерілісшілер шабуылға шықты, ал сәуір және мамыр айларында үкіметтік әскерлерді жеңіп алды. Жауап ретінде император «бейбітшілік партиясының» басшылары Чжу Чанг пен Ли Цзинлунды жоғарылатты. Бірақ Чжу Ди олардың бейбіт келіссөздер туралы ұсынысын қабылдамады. Жаз бойы көтерілісшілер жаудың жабдықтау желілеріне шабуыл жасауды жалғастырды, ал Шандун мен оңтүстік Пекиндегі майдан алға-артқа жылжыды. 1402 жылдың қаңтарында Чжу Ди шабуылға шықты. Нанкин евнухтарының кеңесімен ол Үлкен канал бойындағы бекіністі қалалар арқылы емес, батысқа қарай жылжуды жөн көрді. Бұл стратегиялық шешім сәтті болды, себебі батыстағы үкіметтік күштер әлсіз болды, бұл көтерілісшілерге олардың желілерін бұзуға мүмкіндік берді. Үкімет көтерілісшілердің алға жылжуын тоқтату үшін генерал Сюй Хуидзуды солтүстікке жіберуге тырысқанына қарамастан, олар мұны істей алмады. Көтерілісшілер оңтүстікке қарай жорығын жалғастырды және наурыздың басында Чжилидің солтүстігіндегі Сючжоуды басып алды. Нәтижесінде үкімет Пекин мен Шандун провинцияларынан әскерін алып, Чжилиді қорғауға мәжбүр болды. 1402 жылдың сәуір мен маусым айларында көтерілісшілер әскері қатал шайқастарға қатысып, Сючжоудан Янцзы өзенінің жағалауына дейін алға жылды. Үкіметтік флоттың командирі көтерілісшілерге қосылып, Нанкинге апаратын жолды ашты. Елорданы қорғауға күш жинап жатқан император көтерілісшілерді тоқтата алмады. Хуандық жағдайды пайдаланып, үкіметтегі «бейбітшілік партиясының» мүшелері 1402 жылдың 13 шілдесінде Нанкиннің қақпаларын көтерілісшілерге ашты. Одан кейінгі қақтығыстарда император сарайы өртенді. Кейіннен кремация орнынан табылған үш дене император, император қызы және олардың үлкен ұлы екені анықталды. Цзяцзин дәуірінен (1522–1567) бастап Цзяньвэн императорына жанашырлық танытқан мемлекеттік емес тарихшылар өз жазбаларында оның буддалық монах ретінде жасырын өмір сүрген халық аңызын таратты. 17 шілдеде Чжу Ди Хунгу императорының мұрагері ретінде император тағына отырды. Ол құлатылған немере інісінің заңдылығын жоққа шығарды, реформаларын тоқтатты және оларды тарихтан өшіруге тырысты. Цзяньвэн императорының кіші ұлы Чжу Вэньги және басқа туыстары өмірінің қалған бөлігін түрмеде өткізді. (Чжу Вэньги 1457 жылы император Инцзонгпен босатылды, ол өзі 1450 жылдан 1457 жылға дейін үй қамауында болды. Бірақ Чжу Вэньги бостандығын ұзақ уақытқа ие бола алмады, ол бірнеше күннен кейін қайтыс болды.) Көтерілісшілердің жеңіліске ұшыраған императордың жақтастары жазаланды, ал оның жақын кеңесшілері өлімге кесілді. Ёнлэ императоры адалдығымен және турашылдығымен танымал Фан Сяору оның жағына қосылып, жаңа үкіметке сенімділік әкелсін деген үмітпен болды, бірақ ол одан бас тартты. Жаза ретінде император оның туыстарын ғана емес, шәкірттерін де өлімге кесті. Тазарту, өлім жазалары, түрмеге жабу және жер аудару ондаған мың адамды қамтыды.
At the beginning of the war, Zhu Di had a force of 100,000 men and only controlled the immediate vicinity of Beijing. In contrast, the Nanjing government had three times the number of soldiers and significantly more resources. However, the government's superiority was not as clear cut as it seemed. Zhu Di was a decisive and exceptionally capable commander, leading elite units of the Ming armies that included a large number of Mongolian cavalry. On the other hand, the imperial party was weakened by the indecision and poor coordination of its commanders, as well as the conflicting views between those who supported aggressive tactics and those who favored a more conciliatory approach. Additionally, the emperor and his closest ministers lacked military experience. In August 1399, the emperor appointed Geng Bingwen as the commander of the troops tasked with suppressing the rebellion. Geng Bingwen led 130,000 troops to Zhengding, a city southwest of Beijing, but was ultimately defeated by Zhu Di in late September, resulting in heavy losses for the imperial army. In November 1399, the new commander of the imperial army, Li Jinglong, took advantage of Zhu Di's absence from Beijing and laid siege to the city. However, Zhu Di quickly returned and forced the imperial army to retreat. In the year 1400, there were numerous rebel attacks and government army counterattacks. The Imperial forces were unable to utilize their numerical advantage or mobilize additional troops, allowing Zhu Di to strengthen his position in the north. The emperor, who was dissatisfied with Li Jinglong, dismissed him and appointed Sheng Yong as the new commander of the anti rebellion forces. Following the advice of his supporters in Nanjing, Zhu Di focused on a war of attrition starting in the autumn of 1400. Through small raids, he disrupted the enemy's communications in southern Beijing and western Shandong. In January 1401, the government army used firearms and rocket weapons to kill tens of thousands of rebels at Dongchang in Shandong. During the retreat to Beijing, Zhu Di narrowly escaped capture. In late February, the rebels launched an attack, and in April and May, they were successful in crushing the government armies. In response, the emperor promoted Zhu Chang and Li Jinglong, who were leaders of the "peace party" at court. However, Zhu Di rejected their offer for peace negotiations. Throughout the summer, the insurgents continued to raid the enemy's supply lines, while the front in Shandong and southern Beijing moved back and forth. In January 1402, Zhu Di launched an offensive. On the advice of the Nanjing eunuchs, he chose to advance westward instead of through the fortified cities along the Grand Canal. This strategic decision proved successful as the government forces in the west were weaker, allowing the rebels to disrupt their lines. Despite the government's attempt to stop the rebel advance by sending General Xu Huizu to the north, they were unable to do so. The rebels continued their march south and by the beginning of March, they had captured Xuzhou in the north of Zhili. As a result, the government was forced to withdraw its troops from Beijing and Shandong provinces to defend Zhili. From April to June 1402, the rebel army engaged in fierce battles and successfully advanced from Xuzhou to the banks of the Yangtze River. The commander of the government fleet defected to the rebels, giving them an open road to Nanjing. The emperor, who was gathering forces to defend the capital, was unable to stop the rebels. Taking advantage of the chaos, members of the "peace party" in the government opened the gates of Nanjing to the rebels on 13 July 1402. In the ensuing clashes, the imperial palace was burned down. Three bodies found at the cremation site were later identified as those of the emperor, empress, and their eldest son. Beginning in the Jiajing era (1522–1567), non state historians who were sympathetic to the Jianwen Emperor propagated a folk legend in their writings that he lived in anonymity as a Buddhist monk. On 17 July, Zhu Di ascended the imperial throne as the successor of the Hongwu Emperor. He denied legitimacy to his overthrown nephew, canceled his reforms, and attempted to erase them from history. The Jianwen Emperor's younger son, Zhu Wengui, and other relatives spent the rest of their lives in prison. (Zhu Wengui was released in 1457 by Emperor Yingzong, who himself lived under house arrest from 1450 to 1457 out of compassion. However, Zhu Wengui did not enjoy his freedom for long; he died after a few days.) The followers of the deceased emperor were punished, and his closest advisers were executed. Although the Yongle Emperor hoped that Fang Xiaoru, known for his integrity and honesty, would join his side and bring confidence to the new government, he was resolutely rejected. As punishment, the emperor not only executed his relatives but also his pupils. The purges, executions, imprisonments, and exiles affected tens of thousands of people.
Мұра
Жеңіліс тапқан императордың естелігін жою үшін Цзяньвэнь дәуірі кейінге шегеріліп, Хунгу дәуірі 1399 жылдан 1402 жылға дейін ұзартылды. Оның үкіметінің көптеген ресми құжаттары жойылды, жеке жазбалары да жойылды. Тарихшылардың Цзяньвэнь императорына қатысты көзқарастары Юнле императорының билігінің заңдылығы туралы пікірлерімен тығыз байланысты болды. Хунгу императорының билігінің ресми тарихы, Тайдзу Силу (t=太祖實錄; Император Тайдзудың шынайы жазбалары, яғни Хунгу императоры) деп аталады, ол 1399 жылдан 1402 жылға дейін құрастырылды, бірақ 1402–1403 және 1411–1418 жылдары қайта жазылды. Юнле императорының тарихшылары Цзяньвэнь императорын билікке қызығушылық танытпаған, әлсіз және адалсыз билеуші ретінде бейнеледі, оның айналасында алдамашы және сатқын министрлер болды. Дегенмен, тарихтың кейінгі нұсқалары Цзяньвэнь императорын адал және мейірімді басшы ретінде көрсетеді, ол адал конфуцийшілдердің кеңесін тыңдап, өзінің алдыңғысының қатыгездіктерін түзетуге тырысты. Оның билігі 1595 жылдың қазан айында Ванли императорының шешімімен династияның ресми тарихына қайта енгізілді. Алайда, оған 1644 жылдың шілдесіне дейін храмдық есім берілмеді, сонда Чжу Юсон оған Хуйцзун (c=惠宗; 'Мейірімді Баба') және Император Ран (t=讓皇帝; 'Бас тарған Император', оның бас тарту туралы аңызға және буддалық монахтың жасырын өміріне байланысты) храмдық есімдерін берді. Бірақ Чжу Юсонды Цин заңды деп мойындамады және оның шешімдері күшін жойды. 1736 жылдың қыркүйегінде ғана Цзяньлунь императоры Цзяньвэнь императорына Император Гунмин Хуэй (t=恭閔惠皇帝) деген соңғы есімді берді.
In an attempt to erase the memory of the defeated emperor, the era of Jianwen was retroactively cancelled and the era of Hongwu was extended from 1399 to 1402. Many official documents from his government were destroyed, and private notes were also eliminated. Historians' views of the Jianwen Emperor were closely tied to their opinions of the legitimacy of the Yongle Emperor's rule. The official history of the Hongwu Emperor's reign, known as Taizu Silu (t=太祖實錄; Veritable Records of Emperor Taizu, i. e. the Hongwu Emperor), was compiled from 1399 to 1402, but was rewritten in 1402–1403 and again in 1411–1418. The Yongle Emperor's historians portrayed the Jianwen Emperor as a weak and immoral ruler who showed little interest in governing and was surrounded by corrupt and treacherous ministers. However, later versions of the history paint the Jianwen Emperor as an honest and benevolent leader who followed the advice of devoted Confucians and worked to correct the cruelties of his predecessor. His reign was restored to the official history of the dynasty by the decision of the Wanli Emperor in October 1595. However, he was not given a posthumous temple name until July 1644, when Zhu Yousong gave him the temple name Huizong (c=惠宗; 'Magnanimous Ancestor') and the posthumous name Emperor Rang (t=讓皇帝; 'Abdicated Emperor', the name related to the legend of his abdication and the anonymous life of a Buddhist monk). However, Zhu Yousong was not recognized by the Qing as legitimate and his decisions were not considered valid. It was not until September 1736 that the Jianwen Emperor was given the posthumous name Emperor Gongmin Hui (t=恭閔惠皇帝) by the Qianlong Emperor.