Розобери графинясы: Аңыз бен шындық арасындағы өмір

Кіріспе

Розебери графесі (1851–1890)

Ханна Примроуз, Розебери графесі (туған де Ротшильд; 27 шілде 1851 – 19 қараша 1890) – барон Майер де Ротшильд пен оның әйелі Джулиананың (туған Коэн) қызы. 1874 жылы әкесінен мұра ретінде алған байлығымен ол Ұлыбританиядағы ең бай әйел атанды. 1878 жылы Ханна де Ротшильд Арчибальд Примроуз, Розеберидің 5-ші графына үйленді және одан кейін Розебери графинесі ретінде танылды. 19 ғасырдың соңғы тоқсанында оның күйеуі, Розебери графы, Ұлыбританиядағы ең танымал тұлғалардың бірі, ықпалды миллионер және саясаткер болды. Оның тартымдылығы, зиялылығы, харизмасы және халыққа танымал болуы оған соншалық мәртебе берді ki, ол "патшалықтан да жоғары" тұрды. Графиня әлі де жұмбақ тұлға болып қала береді және көбінесе күйеуінің үш мақсатын қаржыландырғаны үшін ғана танымал: мұрагерге үйлену, Дерби жүлдесін жеңу және премьер-министр болу (осы мақсаттардың екіншісі мен үшіншісі, мүмкін, шындыққа жанаспайды және оның өлімінен кейін орындалды). Шындығында, ол күйеуінің қозғаушы күші және жігерлендірушісі болды. Аристократияға үйленуі сол кезде дау тудырса да, оған оның зор байлығынан гөрі, антисемит қоғамда әлеуметтік бедел сыйлады. Одан кейін ол саяси қабылдаушы және қайырымдылық жасаушы болды. Оның қайырымдылық қызметі негізінен халық денсаулығы және Лондонның кедей аудандарында тұратын жұмысшы сыныбының еврей әйелдерінің әл-ауқатын жақсартумен байланысты болды. Күйеуіне жол ашуға белсенді түрде көмектесіп, қолдау көрсеткен ол 1890 жылы 39 жасында күрт қайтыс болды.

Алғашқы жылдар

Ханна де Ротшильд 1851 жылы зор байлық пен сәнділікке толы әлемде дүниеге келді. Ол Ротшильдтер банктік империясының ағылшын бөлімшесі – N M Rothschild & Sons-ті құрған барон Натан Майер Ротшильдтің немересі болды. Ниалл Фергюсонның "Ротшильдтер үйінің тарихы" еңбегінде 19-ғасырдың ортасына қарай Ротшильдтердің еуропалық еврейлер үшін патша отбасына тең, тіпті олардан да жоғары деп санағаны айтылады. Бұл рас па, жоқ па, Ротшильдтердің Англияда, Австрияда, Францияда және Германиядағы сарайлары мен өнер жинақтары Еуропаның тәжді басшыларының байлығымен теңесе алды, әсіресе Ментмор осындай өнер коллекцияларының ең көрнектісі саналды. Ханна де Ротшильдтің әкесі, барон Майер Амшель де Ротшильд 1850 жылы өз інісі Джулиана Коэнге үйленді. Бұл неке Майерге "ұзаққа созылатын ескерткіш" деп атаған, алып көлемдегі ауылдық сарай салдыруға түрткіс болды. Оның бес айлық қызы Ханна 1851 жылдың 31 желтоқсанында сарайдың іргетасын салуға қатысты. Сарай толыққаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Ханнаның туыстары жақсы аң ауру орындары мен Лондонға жақындығына қызығып, маңайға қоныстар салып, бір-бірінен атпен бір сағаттық жерде орналасты. Осылайша Ханна өзінің түсініксіз сәні мен қауіпсіздігіне толы дерлік жеке әлемде өсті. Певснер бұл Ротшильдтердің иелігін "Баккингемширдегі Виктория архитектурасының ең айқын және маңызды ескерткіші" деп сипаттады. Жалғыз бала ретінде, іс жүзінде сарайда өскен ол балалық шағында жалғыздық сезінген. Ол гипохондрик анасының серігі болды, ал кейінірек анасының ұзаққа созылған аурулары кезінде әкесіне көмектесіп, үйді басқарды. Ол ата-анасының қамқорлығында өсті, формалды білімі музыка және ән сабақтарына басымдық берілді, осы салаларда ол "жетілген" және "ерекше қабілеті" болды. Ата-анасы оны қатты қорғады, оның денсаулығына қауіп төндіретін немесе кедейлікті көретін жағдайлардан сақтауға тырысты. Сондықтан ол Ротшильдтердің иелігіндегі шағын үйлерге кіргенге рұқсат алған жоқ. Леди Баттерси Ханнаның "кедейлер" деген сөз тіркесі оған "тек сөз тіркесі ғана" болғанын айтты. Білімінде кемшіліктері болғанымен, ол өте сенімді болды және 17 жасында Уэльс принці үшін Ментморда өткізген үлкен кеште Ротшильд туыстарын өзінің сыпайылығымен және қабілетімен таң қалдырды. Бір жылдан кейін, 1869 жылы Ханна әйелдер қоғамына дебютант ретінде ресми түрде енді, анасы оны Букингем сарайында королева Викторияға таныстырды. Майер Амшель де Ротшильд 1874 жылы қайтыс болды, ол қызына Ментморды (оның құнды өнер жинағымен), Лондондағы сарайын, көптеген инвестицияларын, сондай-ақ екі миллион фунт стерлинг ақша (қазіргі шақтағы құнымен) қалдырды. Осылайша Ханна де Ротшильд Англиядағы ең бай әйел атанды.

Hannah de Rothschild was born in 1851 into a world of great wealth and luxury. She was the granddaughter of Baron Nathan Mayer Rothschild, who had founded N M Rothschild & Sons, the English branch of the Rothschilds' banking empire. Niall Ferguson states in his History of the House of Rothschild that by the mid 19th century the Rothschilds regarded themselves as the nearest thing the Jews of Europe had to a royal family, and the equals of royalty. Whether or not this was strictly true, the many Rothschild homes and their art collections, in England, Austria, France and Germany, certainly rivalled those of the crowned heads of Europe, Mentmore in particular being one of the most outstanding art collections of its kind anywhere in the world. Hannah de Rothschild's father Baron Meyer Amschel de Rothschild married his cousin Juliana Cohen in 1850. The marriage provided the impetus for Meyer to create what he described as "an enduring monument", a country house of monumental proportions. His daughter Hannah, aged just five months, helped lay the foundation stone on 31 December 1851. Within a few years of the mansion's completion, attracted by the good hunting and proximity to London, Hannah's relatives began to build estates nearby, all within a carriage drive of each other; thus, Hannah grew up in an almost private world of unimaginable splendour and security. Pevsner has described this enclave of Rothschild properties as "the most conspicuous and significant aspect of Victorian architecture in Buckinghamshire". As an only child growing up in what were, in all but name, palaces, her childhood appears to have been lonely. She was a companion to her hypochondriac mother and, in later life, a hostess with her father during her mother's long periods of indisposition. She was indulged by both parents and her formal education was neglected in favour of music and singing lessons, subjects in which she was 'skilled' and had a 'decided gift'. Her parents were very protective of her, attempting to ensure that she was never exposed to the risk of sickness or even the sight of poverty. As a result, she was never allowed to enter the cottages on the Rothschilds' estates. Lady Battersea claimed that Hannah was so sheltered that the phrase "'the poor'" was "merely a phraseology for her". Whatever the faults of her education, she possessed great confidence, impressing her Rothschild relations, who noted her poise and competence when she hosted a large house party at Mentmore for the Prince of Wales while only 17 years of age. A year later, in 1869, Hannah made her formal entrance into society as a debutante, when she was presented to Queen Victoria at Buckingham Palace by her mother. Mayer Amschel de Rothschild died in 1874, leaving his daughter not only Mentmore (with its priceless art collection), his London mansion, and innumerable investments, but also the sum of two million pounds sterling in cash (equivalent to £ in present day terms). Thus, Hannah de Rothschild became the wealthiest woman in England.

Некеге тұруға келісу

Ханна де Ротшильд болашақ күйеуі, 28 жасар Роузбери графымен Ньюмаркет жарыс алаңында Бенджамин Дизраэлидің әйелі, леди Биконсфилд арқылы танысты. Дизраэлилер Букингемширдегі Ротшильдтердің жақын достары және көршілері болды. 1901 жылы Розбери Daily Mail газетіне берген сұхбатында Ханнамен көліктері соқтығысқанда кездескенін және ол "тез шығып, оны құтқарғанын" айтты; алайда, олардың кездесуінің бұл нұсқасы Розберидің романтикалық қиялы деп саналады. Арчибальд, Роузберидің 5-ші графы, 1847 жылы туған, 1868 жылы 21 жасында атадан мұрагерлік алып, сонымен бірге жылына 30 000 фунт стерлинг табысқа ие болды. Оның Шотландияда 40 000 акр (160 км²) жері, сондай-ақ Норфолк, Гертфордшир және Кент округтеріндегі жерлері болды. Әкесі ол сегіз жасында қайтыс болды және оны анасы тәрбиеледі, кейіннен ол Гарри Паулеттке, Кливлендтің 4-ші герцогына үйленді. Анасы алыс тұратын және олардың қарым-қатынасы әрқашан шиеленіскен еді. Роузбери графтары, отбасылық аты Примроуз, шотланд аристократиясының ескі, бірақ ерекше көзге түспеген мүшелері болды. Розбери өте әдемі және жоғары мәдениетті адам деп есептелді. Ол өте зиялы болды және оның Итон мен Оксфордтағы Крайст-Черчтегі оқытушылары оған жарқын болашақ болжады. Дегенмен, некеге тұруға бірнеше кедергілер болды. Яһуди Ротшильдтер қоғамға қабылданған, тіпті Уэльс принцімен қоса, патша отбасының кейбір мүшелерімен жақын дос болғанмен, Еуропаның басқа жерлеріндегідей, қоғамның жоғарғы топтарында антисемиттік сезімдер кең таралған; әсіресе королеваға ең жақын адамдар арасында, 1861 жылы принц-консорттың қайтысынан кейін Ротшильдтер айқын түрде шеттетілді. Королеваның атбасары Артур Эдвард Хардинге Ротшильдтердің асханалық үстелдерін "ивриттік алтынмен жарқыраған" деп атады, тіпті Ресей патшасының қонаққа келгенде Вестминстер аббаттығына "түзету" сапары қажет деп айтты, Ротшильдтердің қонақжайлығын қабылдағаннан кейін. Лорд Спенсер Уэльс принці мен ханшайымына Ротшильдтердің кештеріне бармауға кеңес берді: "Принц тек қоғамдағы күмәнсіз мәртебелі адамдарға ғана баруы керек". Розберидің анасы еврей әйелінің, тіпті Ротшильдтің отбасында болуы туралы ойдан қорқып қалды. Розбери де сенімнің өшпес кедергісі бар деп ойлады; сол кезде балаларды яһуди ретінде тәрбиелеу мүмкін емес еді. Бұл фактор керісінше де әрекет етті; Ханна де Ротшильд Розбериге үйленуге құштар болса да, ол көптеген кедергілерді де білді, ең бастысы, ол өзінің сеніміне берілген және одан бас тарту ауыр моральдық жарақаты болар еді. Тағы бір кедергі Ротшильдтер отбасының өзі болды: олардың әдет-ғұрыптары бойынша туыстарымен некелесу керек еді. Шын мәнінде, ол отбасының ағылшын тармағының үшінші қызы болды, басқа дінге үйленген. Яһудилік хроника бұл жағдайға байланысты "ең терең қайғысын" білдірді және құпия түрде былай деді: "Егер от кедрлерді жаласа, қабырғадағы ессоп қалай болады: егер левиафан ілгекпен көтерілсе, онда аққулар қалай құтыла алады", - деп, яһуди ақсақалдарының мұндай некеге қатысты яһуди сенімінің әлеуметтік құрылымына қандай қауіп төнгенін көрсетті. Бұл сөздердің түпнұсқасы бабылдық Талмудтан алынған. Ақсақалдардың, құрметті және беделді яһудилердің басқа діндердің өкілдеріне үйленуді тыйым салатын яһуди діни қағидаларын қатаң сақтап, жақсы үлгі көрсетулері керек деген мағынада оны түсіндіруге болады. 1878 жылдың 3 қаңтарында Розберидің ресми неке қиюы жарияланды, ол Розбери үшін мәңгілікке қасиетті күн болды. Лансдаун үйі Лондондағы ең әдемі аристократиялық сарайлардың бірі болды және Ханна Розбери құруға тиіс саяси салонның үйі болуға лайық болды. Бұл жерде сол кездегі саяси және әлеуметтік көшбасшылар, патшалар, Генри Джеймс және Оскар Уайльд сияқты авторлар және сол кездегі басқа да көрнекті әлеуметтік және интеллектуалдық тұлғалармен араласты. Генри Джеймс, Розберилердің үйлерінде кездейсоқ қонақ болған, Розберилер өз жылдарын әртүрлі үйлеріне бөліп отырды: Лондон әлеуметтік маусым мен парламент үшін, Ментмор демалыс күндері саяси және аң аулау кештері үшін. Тамыз айында отбасы солтүстікке, Далмениге, құс аулауға көшіп барады. Арасында, кездейсоқ күндер мен бір апталық Дерби кездесуі Эпсомдағы "Дурдан" үйінде өткізілетін. Олардың басқа үйлеріне қарағанда кішкентай болса да, Генри Джеймс бұл үйді Розберилердің көптеген үйлерінің ішіндегі ең үйлі және жайлы, кітаптар мен спорттық суреттерге толы және бірнеше Гейнсбороу және Уоттоу суреттері бар тамаша үй деп сипаттады. Бірге Розбери графтары мен графинясы Ментмор коллекциясын ғана емес, сондай-ақ Розберидің шотландтық резиденциясы Далмени үйіндегі коллекцияны да айтарлықтай толықтырды, сирек және континенталдық кітаптардан тұратын үлкен кітапхананы және император Наполеон I-ге бұрын тиесілі болған артефакттар коллекциясын жинады.

Hannah de Rothschild was first introduced to her future husband, the 28 year old Earl of Rosebery, by Lady Beaconsfield, the wife of Benjamin Disraeli, at Newmarket Racecourse. The Disraelis were close friends and neighbours of the Rothschilds in Buckinghamshire. In 1901 Rosebery, in an interview with the Daily Mail, claimed to have met Hannah when their carriages crashed and he 'sprang out and saved her'; however, this version of their meeting is believed to be a romanticised fabrication of Rosebery's. Archibald, 5th Earl of Rosebery, born in 1847, had inherited his title from his grandfather in 1868, aged 21, together with an income of £30,000 a year. He owned 40,000 acres (160 km2) in Scotland, and land in Norfolk, Hertfordshire, and Kent. His father had died when he was eight and he had been brought up by his mother, who had subsequently married Harry Powlett, 4th Duke of Cleveland. His mother was a distant figure, and their relationship was always strained. The Earls of Rosebery, whose family name was Primrose, were old, if undistinguished, members of the Scottish aristocracy. Rosebery was considered to be strikingly handsome and immensely cultivated. He was highly intelligent, and a brilliant future was forecast for him by his tutors at both Eton and Christ Church, Oxford. However, several hurdles had to be overcome before a marriage could take place. While the Jewish Rothschilds were accepted into society, and indeed were close friends of some members of the royal family including the Prince of Wales, as elsewhere in Europe, antisemitic feelings were prevalent in the upper echelons of society; particularly so among those closest to the Queen at court, where following the death of the Prince Consort in 1861 the Rothschilds became pointedly excluded. The Queen's equerry Arthur Edward Hardinge referred to the Rothschilds' dining tables as "resplendent with the Hebrew gold" going so far as to say a visiting Russian royal needed a "corrective" visit to Westminster Abbey following acceptance of Rothschild hospitality. Lord Spencer advised the Prince and Princess of Wales against attending a Rothschild ball with the words "The Prince ought only to visit those of undoubted position in Society." Rosebery's own mother was horrified at the thought of a Jewish woman, even a Rothschild, in the family. Rosebery too felt there was an impassable barrier of faith; at this time, it was inconceivable that any children could be reared as Jews. This factor also worked in reverse; while Hannah de Rothschild was keen to marry Rosebery, she was also aware of many obstacles, the foremost being that she was devoted to her faith, and to leave it would be a severe moral wrench. Another obstacle was the Rothschild family itself: it was their custom to marry cousins In fact, she was to be the third daughter of the family's English branch to marry outside of the Jewish faith, but such was the fame of the bridegroom and the resultant publicity that the Jewish elders and press felt an example needed to be made. The Jewish Chronicle announced its "most poignant grief" at the prospect, and cryptically added, "If the flame seize on the cedars, how will fare the hyssop on the wall: if the leviathan is brought up with a hook, how will the minnows escape," demonstrating what a threat to the social fabric of the Jewish faith the Jewish elders saw in the prospect of such a marriage. The quotation, originally from the Babylonian Talmud, can be taken to mean that the elders, respected, and more notable Jews should set a good example by strictly following the teachings of the Jewish articles of faith, which forbid marriage to members of other religions. The formal engagement of marriage was announced on 3 January 1878, a day Rosebery forever afterwards regarded as sacred. Lansdowne House was one of the finest of the aristocratic palaces in London, well suited to be the home of the political salon which Hannah Rosebery was to establish. Here political and social leaders of the day mixed with royalty, authors such as Henry James and Oscar Wilde, and other prominent social and intellectual figures of the time. Henry James, an occasional guest in the Roseberys' homes,

The Roseberys divided their year among their various homes: London for the social season and parliament, Mentmore at weekends to entertain both political and shooting house parties. In August the household would move north to Dalmeny for the grouse shooting. In between, occasional days and the weeklong Derby meeting would be spent at their home "The Durdans" in Epsom. Though small by comparison to their other homes, this mansion was described by Henry James as the most homely and comfortable of the Roseberys' many homes and as a delightful house full of books and sporting pictures, with just a few Gainsboroughs and Watteaux. Together the Earl and Countess of Rosebery added greatly to not only the Mentmore collection but also to that housed at Dalmeny House, Rosebery's Scottish seat, amassing a great library of rare and continental volumes and a collection of artefacts formerly belonging to the Emperor Napoleon I.

Розберимен қарым-қатынасы

Росберилердің жариялаған пікірлері олардың некелері бақытты болған деп мәлімдейді, ал Ханнаның некеде бақытты болғанынан басқа ештеңе жоқ екендігі туралы белгілі дәлелдер жоқ, және ол шынымен де бақытты болған деп айтуға жеткілікті негіз бар. Алайда, көптеген деректер Розберидің бақытты екеніне сенсе де, Ханнаның әрқашан оның қалауын орындауға құштар болғанына кейде ашуланып, оның көңіліне кір келтіретінін көрсетеді. Кейде леди Розберидің күйеуіне деген адалдығы сыналатын кездер де болды. Розбери үйленуден бұрын антисемит болмауы мүмкін; алайда, ол танымал болған өткір ақыл-ойы оны Ротшильдтердің байлығын қамтамасыз еткен некеден кейін осындай жолмен қабылдануы мүмкін болатын пікірлер жасауға итермеледі. Розбери өзінің тұңғыш ұлын ұнатпаған сияқты, ол "еврей" сияқты көрінеді, бұл баланың еврей анасын қатты мазалаған болса керек. Розбери қызу және өркөкірек деп сипатталған, Мэри Гладстоннан мұрагерінің туғанына құттықтау хатында былай деп жауап берді: "Мен әрбір адамға болатын және маған қатты ренжітетін оқиғаға қатты қуанғандай бола алмаймын". Розбери жаңа туған баласын және әйелі (қайта жүкті) тастап, бір жылдық Австралия турнесіне шықты. Басқа бір жағдайда Розберилер Үндістанға саяхаттап бара жатқанда, Розбери "Мен алға барамын, Ханна және ауыр жүктің қалған бөлігі келесі күні келеді" деп жариялады. Неке Розбери тарапынан жылылық пен құрметке және Ханнаға құлшылық етуге негізделген болса да, ол, керісінше, оған толығымен қызықты, және жиі көршілерін естен шығарып, күйеуінің әңгімесін тыңдайтын. Викториандық қоғамда бұл қателесуі қылмыс деп саналады. Олар бір-біріне деген сүйіспеншіліктері мен өзара түсіністіктеріне күмәндана алмады. Некеде Розбери Далмени үйіне жақын және көзге көрінетін шағын қираған Барнбогл қалмағын (розеберилердің бастапқы отбасылық орны) жаңартуға шешім қабылдады. 1882 жылы жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін Розбери оны отбасынан жеке баспана ретінде пайдаланды және түндерін жалғыз өткізе бастады. Ол ұйқысыз адам болғандықтан, "судың тынысы" [жақындағы Форт (Фирт)] "ұйқыға ыңғайлы" деп есептеген. Некеде болған кезінде Росберилер көп саяхат жасады, әдетте балалары жоқ. 1883 жылдың қыркүйегінде ерлі-зайыптылар балаларын бала күтімі мен бала күтіміне қалдырды, оларды Розберидің әпкесі Леди Леконфилд бақылады, Америка мен Австралияның ұзақ турнесі үшін. Леди Роузбери Солтүстік Америкада ірі инвестицияларға ие болды, соның ішінде Техаста ранчолар мен Монтанада шахталар болды. Олардың Нью-Йоркке келуін кеңінен жариялады, ал Леди Розбери туралы толық және мақтанышпен сипаттау туралы The Herald-та жарияланды. Газет Розберидің табысты фермерге ұқсайтынын жазды. Леди Розбери Калифорнияға қатты қызықты, ол жерден ол былай деп жазды: "Тұрғындар өте қызықты, әйелдер өте әдемі, 80 фунт тұратын көйлектерге ештеңе ойламайды, олардың бетін жиі "жөндейді" және әдетте ажырасады". Америкада гастрольдік турнеге шығып, мерекеленгеннен кейін партия Гонолулу арқылы Австралияға көшті. Австралияда Розбери жалғыздыққа бейімделіп, әйелімен Сиднейдегі қонақ үйге орналасты, ал өзі аулаға жалғыз барып, саяхат жасады. Розберидің әйелімен жиі көріспеушілігі оның жасырын гомосексуалист екендігі туралы уәделерді күшейте түсті. Розберидің жасырын гомосексуалды өмірін жасыру үшін қолданған маскасы деп айтылады. Бұл заңсыз құпияны ашудан қорқып, ұйқысыздық пен депрессияға ұшыраған. Тіпті оның Барнбогл қамалындағы баспанасы жасөспірімдермен жасырын кездесулер өткізетін орын екені туралы да айтылған. Розберидің гомосексуализмі жақында көп талқыланды. Бірде-бір нақты дәлел табылған жоқ, бірақ ол жастайынан Этон университеті педофильді үй басқарушысының қамқорлығында жүргенде гомосексуалистік тәжірибеге ие болған болуы мүмкін. Оның әйелі күйеуіне қарсы айтылған бұл аңыздарды білгені туралы ешқандай дәлел жоқ, тіпті ол оларды түсінген болар еді, оның қорғалған тәрбиесі мен шектеулі білімін ескере отырып. Жыныстық тәрбие 19 ғасырдағы жоғары санаттағы қыздардың оқу бағдарламасының бір бөлігі болған жоқ. Кливленд көшесіндегі жанжалдан кейін Квинсбери маркизі Розберидің гомосексуализмі туралы көпшілікке және нақты айыптаулар леди Розберидің өлімінен үш жыл өткенге дейін орын алмады. Кейде олардың қарым-қатынасы ана мен балаға ұқсайтын. Розбери - өзімшіл, тыныш адам, депрессияға, пессимизмге және қауіпсіздігіне бейім, анасымен қарым-қатынасы қиын, ол алыстады және кіші інісін ашық ұнатқан. Леди Розбери, жетім және жалғыз бала, сүйіспеншілік көрсетуге асыққан сияқты. Бірде кітап дүкеніне кіргенде ол балаларына олар ойыншық дүкеніне кіріп жатқанын айтты, ал көңілі толмаған балалары бұл туралы айтқанда, ол "сіздің әкеңізге бұл ойыншық дүкені" деп жауап берді. Лорд Розберидің досы Эдвард Гамильтон оның "басқаларды жұмысқа салу және олардың күшін арттыру қабілетін" атап өтті. Ол қарым-қатынастың қозғаушы күші болған сияқты, аяқтары жерде тұрған. Ол өзін әлем мен "жұқақ терілі және невроздық" күйеуі арасындағы байланыс етіп алды. Күйеуі ренжіп немесе жарақаттанған мақтанышпен жағдайдан шығып кеткенде, ол оның ісін қорғау үшін алға шықты. Оның кемшіліктерінен хабардар болса да, оны көрсетпеді.

Published commentators on the Roseberys claim their marriage was happy, and there is no known evidence that Hannah was anything other than happy in her marriage, and quite a lot to suggest she was indeed blissfully happy. However, much evidence suggests that Rosebery, while professing to be happy, was at times irritated and bored by Hannah, who was always keen to accommodate his every whim. There were times when Lady Rosebery's devotion to her husband was tested. Rosebery may have not been antisemitic before his marriage; however, the acerbic wit for which he was famous led him to make remarks that could have been taken in such a way, once his marriage had secured the Rothschild fortune. Rosebery seems to have disliked his first son, who he claimed looked "Jewish." which must have been disconcerting for the child's Jewish mother. Rosebery, who has been described as febrile and supercilious, replied in a letter of congratulations on the birth of his heir from Mary Gladstone: "I cannot pretend to be much excited by an event which occurs to almost every human being and which may cause me a great deal of annoyance." Rosebery then left his newborn child and wife (who was again pregnant) for a year long tour of Australia. On another occasion, when the Roseberys were travelling in India, Rosebery is reported to have announced "I will travel ahead, Hannah and the rest of the heavy baggage will follow the next day." While the marriage was based on warmth and esteem on Rosebery's side and adoration on Hannah's, She, by contrast, was completely enraptured by him, and would frequently ignore her neighbours at a dinner party to listen to her husband's conversation further down the table, a faux pas almost considered a crime in Victorian society. Those who saw the couple alone at home "could not doubt the affection as well as the comprehension that united them". Early in the marriage Rosebery decided to renovate the small ruined Barnbougle Castle (the original Rosebery family seat), close to, and within sight of, Dalmeny House. Once renovation was complete in 1882, Rosebery used it as a private retreat from his family, and began to spend his nights there alone. Always an insomniac, he claimed that the "stillness of the waters" [the nearby Firth of Forth] "were conducive to sleep". During their marriage the Roseberys travelled extensively, usually without their children. In September 1883, the couple left their children in the care of the nannies and nursery maids, supervised by Rosebery's sister Lady Leconfield, for a long tour of America and Australia. Lady Rosebery owned large investments in North America, including ranches in Texas and mines in Montana. Their arrival in New York was widely reported, and a full and flattering description of Lady Rosebery was reported in The Herald. The newspaper went on to describe Rosebery as looking like a prosperous farmer. Lady Rosebery was very taken with California, from where she wrote: "The inhabitants are very entertaining the women are very handsome, think nothing of dresses costing £80, "fix up" their faces very frequently and are generally divorced." Having toured and been fêted in America, the party moved on to Australia via Honolulu. In Australia, Rosebery chose to indulge his habit of solitude, installing his wife in a hotel in Sydney, while he went off alone to tour the outback. Rosebery's frequent absences from his wife fuelled gossip that he was a secret homosexual. It has been claimed that the inscrutable air that Rosebery wore was a mask to disguise his secret homosexual life. The worry of this illegal secret, it was claimed, and fear of exposure, caused his insomnia and bouts of depression. It was even whispered that his Barnbougle Castle retreat was really a venue for clandestine assignations with young men. Rosebery's possible homosexuality has been much discussed in recent times. Nothing conclusive has ever been found one way or the other, but it is possible that he had homosexual experiences while in the care of a paedophile housemaster at Eton in his youth. No evidence exists that his wife was aware of these rumours against her husband, or even that she would have understood them, bearing in mind her sheltered upbringing and limited education. Sex education was not part of a 19th century upper class girl's schooling. The more public and precise accusations of Rosebery's homosexuality by the Marquess of Queensberry, following the Cleveland Street scandal, did not occur until three years after Lady Rosebery's death. The relationship between the couple appears at times to have been almost that of a mother and child. Rosebery, a self centred, reserved man, prone to depression, pessimism and insecurity, had a difficult relationship with his mother, who had been distant and openly preferred his younger brother. Lady Rosebery, an orphan and only child, appears to have been desperate to lavish affection. Once upon entering a book shop she told her children they were entering a toy shop, and when the disappointed children pointed out the obvious she replied "to your father this is a toy shop." Lord Rosebery's friend Edward Hamilton recorded her "notable faculty of getting other people to work and quickening their energies". It seems she was the driving force of the relationship, with her feet firmly on the ground. She made herself the link between the world and her "thin skinned and neurotic" husband. While her husband sulked or withdrew with hurt pride from a situation, she came to the forefront to plead his case or cause. If she was aware of his faults she gave no indication of it.

Балалар

Некеден төрт бала дүниеге келді: леди Сибил Примроуз, 1879 жылы туған; леди Маргарет Примроуз, 1881 жылы туған; мұрагер Гарри Примроуз, лорд Далмени (кейін Розберидің 6-шы графы), 1882 жылы туған; және соңында Құрметті Нил Примроуз, ағасымен бір жылы туған. Ана болған соң леди Розбери қиын жағдайға тап болды: ол, шын мәнінде, кішкентай балаларға жақындық сезінбеген күйеуіне ана болған еді. Бұл 1880 жылдың маусым айында, бірінші баласы Сибил туылғаннан кейін, Розберидің үш айға Германияға барып, неміс шипажайларында ем алуды қалағанда айқын байқалды (ол қазір жүйкелік ауру деп есептелетін дерттен сақадануда еді). Әйелі де онымен бірге жолға шықты. Бірақ Розбери әйелінің аналық сезімі бар екенін жақсы білгендіктен, Ханнаның Лондоннан келетін балаға қатысты хаттардың әрбір сөзін қызығушылықпен оқығанын және мәжбүрлі айырылыстан шағымданбағанын айтты. 1890 жылы қайтыс болғанға дейін леди Розбери күйеуіне былай деді: «Кейде сіздермен салыстырғанда балалар туралы аз ойлағаным дұрыс болмаған шығар», бұл оның балалары мен күйеуі арасында таңдау жасауға мәжбүр болғанда әрқашан күйеуін таңдағанын көрсетеді. Алайда, бұл сөздер оның таңдауы балаларына зиян келтіретінін де түсінгенін аңғартады. Леди Розберидің балаларына қатысты мінез-құлқын бағалау кезінде, ол жоғары топтың қалыпты түрде қолданған көптеген бала күтушілер, емшек берушілер, қызметшілер мен тәрбиешілер болған дәуірде өмір сүргенін ескеру керек. Бұл адамдар ананың балаларына деген сезіміне қарамастан жұмысқа алынды; графшаның өзі баласына емшек беруі мүмкін емес еді, және мұндай әрекет әлеуметтік нормаларды бұзу болар еді. Сондықтан оның балаларына көңіл бөлмегені ерекше жағдай емес еді – ол өз дәуірінің жоғары топтағы қағидалары мен «бейтараптық» философиясын ұстанды. Дегенмен, балаларынан ұзақ уақыт болмауына қарамастан, Розберилер балаларының өмірінің алғашқы кезеңдерінде олардан алыс болған жоқ. Марго Асквит Розберидің балалармен жерде ойнағанды және олармен көңіл көтеруді жақсы көргенін айтады.

The marriage produced four children: Lady Sybil Primrose, born in 1879; Lady Margaret Primrose, born in 1881; the heir Harry Primrose, Lord Dalmeny (later 6th Earl of Rosebery), born in 1882; and finally the Honourable Neil Primrose, born the same year as his elder brother. As a mother, Lady Rosebery was presented with a dilemma: she was in fact already practically a mother to her husband who had no great feeling for a proximity to small babies. This was particularly evident in June 1880 when shortly after the birth of their first child Sybil, Rosebery wished to visit Germany for three months, to take a cure at a German spa (he was recovering from what is now thought to have been a nervous breakdown). His wife dutifully accompanied him. However, Rosebery, clearly aware of his wife's frustrated maternal instincts, reported that Hannah savoured every detail of the daily letters from London concerning the baby, and that she never complained at the forced separation. More revealing is a comment Lady Rosebery herself made to her husband, "I sometimes think it is wrong that I have thought less of the children in comparison to you" shortly before her death in 1890, suggesting that when a choice between her children and husband was forced on her, she always chose her husband. However, the same comment also hints that she was not unaware that her choice was at the cost of her children. When assessing Lady Rosebery's behaviour to her children it should be remembered that she lived in an era of plentiful nannies, wet nurses, nursemaids and governesses which the upper classes employed as the norm. These people were employed regardless of the mother's affection towards her children; it was inconceivable that a countess would nurse her own children, and to do so would have been breaking social conventions. Hence her seeming lack of attention to her children was not unusual – she was following the upper class conventions and "stiff upper lip" philosophies of her era. However, in spite of their prolonged absences from their children, the Roseberys do not appear to have been very distant or remote figures in the earliest stages of their children's lives. Margot Asquith records how Rosebery loved to play and romp on the floor with the children.

Саясат

Ханна де Ротшильд жақсы сезімталдықпен және ой-санасымен өскені айтылады, бұл оған Ментморда және Лондондағы маңызды әлеуметтік шараларда анасының орнын толықтыруға мүмкіндік берді. Бұл оған сенімділік пен саяси әйел болуға қажетті тәжірибе сыйлады. Розебериге үйлену оның да мәртебесін өзгертті: әйелі христиандық құрмет пен атаққа ие болса, Розебери көптеген бай және қабілетті жас дворяндардың бірінен шексіз байлыққа ие болған адамға айналды. Оның келбеті мен сұлулығы халықтың қиялын оятып, оған ерекше сән берді. Неке басталғаннан бастап Ротшильд отбасының саяси өкілдері Розебериге қызығушылық танытып, ол Либералдық партияның болашағы зор көшбасшыларының бірі деп танылды. Ол тегі бойынша Лордтар палатасында орын алып, көп жасқа келгенде алғашқы сөзін айтқан еді. Бірақ Розебери өте талантты болғанымен, ол көбінесе жалқаулыққа және көңілсіздікке ұшырады. Лорд Гранвилл Розеберидің әйелі екеуінің ішіндегі ең амбициялысы деп есептеді.

Розебери табиғи саясаткер емес еді. Ол саясаттың қатыгездігін ұнатпайтын идеалист болды, шындығында "саясатқа деген туа біткен қарсылығы Леди Розебери үнемі күрескен нәрсе еді". Дегенмен, ол шебер дебатшыл болды және дәл сол кезде трибунада сөйлеу парламенттегі пікірталастарды ығыстыра бастады.

Мидлотиялық науқан

Бұл алғаш рет Гладстоунды қайта сайлау науқанында, 1880 жылғы жалпы сайлауда айқын болды. Бүгінде Мидлотиандық науқан деп аталатын бұл науқанды Розберилер ұйымдастырды. Розбери өзінің ықпалын пайдаланып, Гладстоунды Розберидің Далмени еңісіне жақын Мидлотиан округінен парламенттік кандидат ретінде шақырды. Гладстон 1874 жылы Гринвичтегі мандатын жоғалтқаннан кейін, Дизраэли билікке келген соң саясаттан ресми түрде зейнеткерлікке шыққан еді. Науқан штабы Далмениде орналасты, онда леди Розбери ұзақ науқан барысында бірнеше ірі саяси кештерің өткізді. Кейін торилер Розбери Гладстонның науқанына қаржы төлегенін мәлімдеді. Розбери кейіннен 50 мың фунт стерлинг жұмсағанын мойындады. Розберилердің кештерінен Далмениден шығып, Мидлотиан мен Шотландияның қалалары мен кенттерін аралап, Гладстон мен спикерлер көбінесе Розбери арнайы сатып алған американдық Пуллман вагонынан үлкен көпшілікке сөз сөйлейтін. Бұл жиындар карнавал мен діни қайта ояну жиынының арасында сипатталды. Далмени үйінің ауласында жұртшылыққа әсем фейерверк көрсетілді. Осының бәрінде Гладстонды тек танымал және харизматикалық Розбери ғана емес, сонымен қатар леди Розбери мен Гладстонның қызы Мэри сияқты әсем киінген әйелдер де қолдады. Бұл сәнді адамдар – сол кездегі жұлдыздар (сол кездегі газеттер жоғарғы топтың өміріне күн сайын көп орын берді) – саяси спикерлер сияқты көпшілікті қызықтырды, ал Розберидің жоспарлауы оны толыққанды пайдаланды. Бір жиынға соншама адам жиналды, көптеген адамдар есінен танып, құлап жаздады: 6500 адамға сыятын залға 70 000 билетке тапсырыс түсті. Леди Розбери: «Мен Арчидің (Лорд Розбери) бұрын көпшілік алдында саяси сөз сөйлегенін естімедім, бірақ алғашқы минуттан кейін оның сөйлегенінен ешқашан қобалжымайтынымды сезіндім, көрермендер оған зор құрмет көрсетті», – деп хабарлады. Дегенмен, көпшілік Гладстон мен Розбериді ғана көруге келген жоқ, сонымен қатар оларды ыждағатпен қолдаған және күлімдеген отбасыларын да көруге келді. Леди Розбери: «Олар (көпшілік) менің арқамды иығым сезімтал болғанша қағып-соқты», – деп еске алды. Осылайша, Розберидің саясатқа алғашқы қатысуында Дизраэли жеңіліске ұшырады, ал Мидлотиан округінен жаңадан сайланған депутат екінші рет премьер-министр болды (уақытша либералдық көшбасшы лорд Хартингтон Гладстонның пайдасына зейнеткерлікке шықты). Сондай-ақ, леди Розберидің сайлау науқанында өте құнды және тиімді көмекші екені анық болды. Маркиз Крю айтқандай, «Ол өзінің біліктілігін дәлелдеді».

This first became evident in the great campaign to re elect Gladstone, culminating in the 1880 general election. Known today as the Midlothian campaign, it was masterminded by the Roseberys. Rosebery used his influence to have Gladstone invited to stand as parliamentary candidate for Midlothian, near to Rosebery's Dalmeny estate. Gladstone had nominally retired from politics after losing his Greenwich seat in 1874, when Disraeli had been swept to power. The campaign was based at Dalmeny where Lady Rosebery hosted a series of large political house parties throughout the long campaign. The Tories were later to claim that Rosebery had paid for Gladstone's campaign. Rosebery later admitted to spending £50,000. The Roseberys' house party would leave Dalmeny and tour towns and cities across Midlothian and Scotland, with Gladstone and the speakers often addressing vast crowds from the back of an American designed Pullman car specially acquired by Rosebery for the purpose. The scenes at these meetings have been described as something between a carnival and an evangelist's revival meeting. While in the grounds of Dalmeny House itself, the public were treated to a great firework display. Throughout all this, Gladstone was supported not only by the popular and charismatic Rosebery but also by an array of well dressed women including Lady Rosebery and Gladstone's daughter Mary. These fashionable people – the celebrities of their day (newspapers at the time gave many column inches each day to the doings of the upper classes) – were as much a crowd puller as the political speakers, and Rosebery's planning used that to full effect. One meeting was so packed that many were fainting: 70,000 people applied for tickets in a hall capable of holding 6,500. Lady Rosebery reported, "I had never heard Archie (Lord Rosebery) speak in public politically before, but after the first minute I felt I could never be nervous at his making a speech the audience show him great affection." [sic] However it was not just Gladstone and Rosebery the huge crowds had come to see, but also the dutifully supporting and smiling families. Lady Rosebery went on to describe how "They (the crowds) patted me on the back till my shoulders were sensitive." Thus in Rosebery's first serious involvement in politics, Disraeli was defeated and the newly elected MP for Midlothian became Prime Minister for the second time (the caretaker liberal leader Lord Hartington retired in favour of Gladstone). It was also obvious that Lady Rosebery was a very evident and valuable political electioneering asset. As the Marquess of Crewe put it "she had cut her spurs".

Гладстоунның екінші үкіметі (18801885)

Алайда, оның күйеуіне деген саяси қабілеті мен амбициялары Глэдстонның екінші үкіметінде, либералдардың жеңісінен кейін, одан да қатаң сынақтан өтті. Розбериге, күткендей, Глэдстон үкіметте лауазым ұсынды. Бұрын Ирландияның вице-королі немесе кабинет мүшелігіне ұсынылатыны айтылған еді, бірақ нәтижесінде Үндістан кеңсесінің хатшысы қызметі болды. Розбери бұл ұсыныстан дереу бас тартты, себебі бұл Глэдстонның сайлау кампаниясын өткізгені үшін сыйлық ретінде берілген сияқты көрінеді (вице-корольдік лауазым олай емес еді). Саяси лидерлер Леди Розбериді оған әсер етуге шақырды, бірақ ол оның шешімін қорғады, сонымен бірге оның денсаулығының нашарлауы уақытша екенін атап өтті. Егер күйеуі ұсынысты тым төмен деп санаса, бұл оның мақтанқор және ызалы екендігі туралы айтылған сөздерге күш берер еді. Шындық қандай болса да, және Розберидің өзі "қиын жұмысты ұнатпайтынмын" деп түсіндіргені мүмкін, бұл сол Лорд Спенсер еді, ол Уэльс принці мен принцессасына бай яһудилердің үйлеріне бармауға кеңес берген. Ақыры, оның тілегі орындалды және 1881 жылы Розбериге оған қолайлы үкіметтік лауазым ұсынылды – Шотландия мәселелеріне жауапты Ішкі істер министрлігінің хатшысы. Ол Шотландияны либералдық үкіметтің, Ирландияға көбірек назар бөлгендіктен, назарсыз қалдырғанын сезінді. Леди Розбери, "күйеуінің жоғары қабілетін білгендіктен", оны кабинетке қалаған және күйеуінің наразылығын күшейтіп, Розбери Ішкі істер министрлігінен кетуге дайын екенін айтқанша жеткізді. Леди Розбери Глэдстонның әйелімен қатысты дауға түсті, содан кейін Розберилер Англияны және балаларын Америка мен Австралияға ұзақ сапарға аттанды. 1885 жылы Розбери Лорд Приви Силл болып тағайындалды, сонымен қатар ол қалаған кабинет мүшелігіне де ие болды.

Her political mettle and ambitions for her husband were however to be more severely tested in Gladstone's second government following the Liberal victory. Rosebery was, as expected, offered a position in Government by Gladstone. It had been rumoured that the position of Viceroy of Ireland or a cabinet place would be proffered, but it turned out to be the job of Under Secretary of the India Office. Rosebery immediately declined the post, giving as his reason that it would appear that he was being repaid for running Gladstone's campaign (as though the Viceregal position would not). When pressed further he cited ill health—he had been suffering from scarlet fever during the Midlothian campaign and now also appeared to be suffering a minor nervous breakdown. Political leaders urged Lady Rosebery to influence him, but she defended his decision, while stressing that his deterioration in health was only temporary. She had to be careful—if it appeared her husband had declined the offer on the grounds that it was too lowly, it would give substance to the claims being made that he was conceited and petulant. Whatever the truth, and it may be Rosebery's own explanation that he "disliked hard work", This was the same Lord Spencer who had advised the Prince and Princess of Wales against visiting the homes of wealthy Jews. Finally her soliciting paid off and in 1881, Rosebery was offered a government position acceptable to him, that of Under Secretary at the Home Office with special responsibility for Scotland. He had sought the position feeling that Scotland was neglected by the Liberal Government who were more interested in Ireland. Lady Rosebery, "conscious of her husband's supreme ability", wanted him in the cabinet and was furiously agitating her husband's discontent until Rosebery threatened to resign his Home Office position. Lady Rosebery had an angry row with Gladstone's wife, The Roseberys then immediately left England and their children for a long trip to America and Australia. On their return in 1885 Rosebery was appointed Lord Privy Seal, complete with the seat in the cabinet which he sought.

1885 жылдан кейін және Дилке дабылы

Гладстон 1885 жылы ирландтық өзін-өзі басқару мәселесі бойынша үкіметтің жеңілісінен кейін премьер-министр қызметінен кетті. Жаңа тори үкіметін лорд Солсбери басқарды. Бірақ, азшылық үкімет болғандықтан, оның ұзаққа соқпауы және бұрынғы үкіметтің оралуы күтілді. Осы кезеңде леди Розбериге қарсы құлпытас жоспарлар жасау және аяусыз амбиция туралы ауыр (дәлелденбеген) айыптаулар тағылмақ болды. Сэр Чарльз Дилк, Гладстонның ізбасары ретінде қарастырылып, үкіметте Розберидің бәсекелесі болғандықтан, сол дәуірдегі ең даулы және құлдырауға әкелген ажырасу ісіне қатысты. 19 ғасырда кез келген ажырасуға қатысу – әлеуметтік өлімге тең еді, бірақ шыққан мәліметтер бұл оқиғаның саяси өлімге де әкелуіне жеткілікті болды. Розберилердің досы, депутат Дональд Кроуфорд, әйелі Вирджинияға Дилктің де қатысымен ажырасуға талап қойды. Дәлелдер аз болды және Дилк айыптауды жоққа шығарды. Егер Вирджиния кенеттен осылайша қорқынышты есімдерді атап, мойындауға қол қоймағанда, бұл мәселе ұмытылуы мүмкін еді. Ол Дилкпен бірге ұйықтағанын, оған «француздық әдеттерді» үйреткенін, тіпті анасымен де бірге ұйықтағанын және Вирджиния мен қызметші қызбен үштік оргияға қатысқанын мәлімдеді. Дилк барлығын жоққа шығарды, бірақ оның жоғары саяси лауазымдарға үміті мәңгілікке құлдырады. Дилк бұл жағдайдың өзінің саяси жауларының өтірігі мен құлпытас екенін айтты. Розберилер, әсіресе леди Розбери Дилктің бақытсыздығына кінәлі деген қауесет тарады. Өзін ақтауға тырысқан Дилк Розбериге хат жазып, леди Розбери Вирджинияға мойындау үшін ақша төлегенін айыптады. Розбери бұл айыптауды әйелінің атынан жоққа шығарды. 1885 жылдың желтоқсанында леди Розбери Вирджиния Кроуфордтың мойындауы туралы естігенде: «Дилктің әрекеттері кейбір хабарларда өте таңғажайып, бірақ мен үшін күтпеген емес» деді. Келесі жылы Гладстон қайтадан билікке оралды және Розбери Гладстонның үшінші, бірақ қысқа мерзімдік үкіметінде сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Дилктің саяси мансабы қирады және ол жылдар бойы Розберинің құлпытас теориясын таратуын жалғастырды. Леди Розбериге қарсы ешқандай дәлел табылған жоқ және бұл талапты растайтын нақты дәлелдер де жоқ. Розберидің жаңа лауазымының талап ететін бейтараптығы оны Ротшильдтер отбасы арқылы алған бизнес мүдделерін, мүдделер қақтығысынан қашу үшін сатуға мәжбүр етті. Бірақ оның әйелінің амбициясы және билікке жолындағы рөлі жоғары лауазымдарда мойындалғанмен, көріне бастады. Леди Розберидің күйеуінің сыртқы істер министрі болуына қатты ұмтылғанын естігенде, Гладстон: «Ол өзін патшалықтың ханымы деп санап, бұл лауазым оған лайықты деп ойлайды» деді. Розбери саяси билікке қадам басқанмен, Гладстонның үкіметі сол жылы құлап кетті. Леди Розбери күйеуінің жоғары саяси лауазымға ие болғанын көре алмады.

Gladstone resigned as Prime Minister in 1885 following a Government defeat over the Irish home rule question. The new Tory government was led by Lord Salisbury. However, as a minority administration it was not expected to last, and a swift return of the former administration was anticipated. During this period serious (if unproven) charges of plotting and ruthless ambition were about to be levelled against Lady Rosebery. Sir Charles Dilke, considered as a likely replacement for Gladstone, and thus a rival to Rosebery in government, was implicated in one of the most scandalous and ruinous divorce cases of the era. Involvement in any divorce was social suicide in the 19th century, but the facts which emerged were enough to ensure it was political suicide as well. A friend of the Roseberys, Donald Crawford, MP, sued his wife Virginia for divorce naming Dilke as co respondent. There was little evidence and Dilke denied the charge, which could have been ultimately forgotten, if Virginia had not suddenly decided to sign a confession giving such lurid details that a great scandal was unavoidable. She claimed that not only had Dilke slept with her and taught her "French vices", but also slept with her mother and partaken in a three in a bed orgy with Virginia and a maid. Dilke denied everything, but his hopes of high political office were ruined forever. Dilke claimed the whole thing was an embroidery of lies and conspiracies by his political enemies. Rumours began to circulate that the Roseberys, and Lady Rosebery in particular, were at the bottom of Dilke's misfortune. In his futile quest to exonerate himself, and grasping at rumour, Dilke wrote to Rosebery accusing Lady Rosebery of having paid Virginia to make the confession. An outraged Rosebery denied all on his wife's behalf, while in December 1885 Lady Rosebery's only response on being told of Virginia Crawford's confessions was: "Dilke's behaviour is very astonishing in some reports, though it is not an actual surprise to me." Early the following year Gladstone was returned to power and Rosebery was appointed Foreign Secretary in Gladstone's third but brief term of office. Dilke's political career was ruined, and for years afterwards he continued to expound the Rosebery conspiracy theory. Nothing was ever proven against Lady Rosebery and no tangible evidence exists to substantiate the claim. The impartiality demanded by Rosebery's new office forced him to sell many of his business interests, which had come by the way of the Rothschild family, to be seen to be avoiding a conflict of interest. However, his wife's ambition and part in his rise to power was not only being recognised in high places, but clearly starting to irritate. On being told that Lady Rosebery was very keen for her husband to become Foreign Secretary, Gladstone replied "She would think herself capable of being Queen of the Realm and think the place only just good enough for her." Rosebery was now on the path to political greatness, but Gladstone's government fell the same year. Lady Rosebery was not to see her husband achieve the highest political office.

Қайырымдылық

Өзінің дәуіріндегі басқа да көптеген әйелдер сияқты, леди Розбери көптеген қайырымдылық қоғамдарына демеушілік етті. Ол мұрагерлікке байлық алғаннан кейін, 1875 жылы әкесінің естелігіне 2000 фунт стерлингке құтқару станциясын құру – оның алғашқы ісінің бірі болды. Дегенмен, оның негізгі мақсаты әйелдерге көмек және олардың әл-ауқатымен тікелей байланысты болған сияқты. Ол Шотландияның үй шаруашылығы қауымдастығының президенті болды, бұл қауымдастық шотланд әйелдерін плаид немесе басқа да тігін-тоқыма бұйымдарын жасау арқылы үйде табыс табуға ынталандырды. Осылайша, әйелдер, әсіресе жесір аналар, үлкен отбасыларын күтіп, сонымен бірге табыс табу мүмкіндігінше өз үйлерінде қала алды. Королева Виктория оны Шотландиядағы королева Виктория мерекелік медбикелер институтының президенті етіп тағайындады, бұл институт Ұлыбританиядағы ауылдық кедей және науқас халыққа денсаулық сақтау көрсетуде революция жасаған аудандық медбике жүйесінің бастамасы болды. Ол сондай-ақ медбикелік стандартын жақсартуға қызығушылық танытты. Ротшильд туыстарының көптегені сияқты, ол да Лондонның кедей аудандарында, әсіресе Уайтчепелде тұратын еврей дініндегі жас жұмысшы әйелдердің әл-ауқатымен тығыз айналысты. Ол сол жерде еврей жұмысшы қыздар клубын құрды. Ол еврей мәселелерімен байланысты көптеген басқа да қайырымдылық қоғамдарға қаржылай көмек көрсетті. Алайда, оның қайтыс болғаннан кейін бір апта ішінде күйеуі осы жазылымдардың көптерін тоқтатуға кірісті, бұл антисемитизм айыптамаларына әкелді. Оның білім беруге деген қызығушылығы – оның ең айқын және сақталған қайырымдылық мұраларының бірі. Ол Розберилердің иеліктеріндегі барлық ауылдарда мектептер құрды. Ментмор иелігінде ол құрған үш мектеп – Уинграв, Чеддингтон және Ментмордың өзіне қызмет көрсетті. Балаларға білім беру үшін оқытушылар өз қаражатында жұмыс істеді, сонымен қатар әр балаға маусымдық жаңа киім сыйланды. Чеддингтон мектебі қабырғаларында оның шифрымен бірге бастапқы ғимаратында сақталған, ал 1877 жылы ашылған Уинграв мектебі жаңа ғимараттарда сақталған.

Like many other women of her class and era, Lady Rosebery patronised a great number of charities. Upon her inheriting her fortune, one of her first acts was to found a lifeboat station in memory of her father, in 1875, at a cost of £2,000. However, her chief causes appear to have all been connected specifically to the assistance and welfare of women. She was president of the Scottish Home Industries Association, a charity which encouraged Scottish women to work profitably from home making plaid or other items of needlework and the like. In this way women, especially widowed mothers, remained in their homes able to care for their often large families while still earning an income. Queen Victoria appointed her president of the Queen Victoria Jubilee Institute for Nurses in Scotland, the beginning of the district nurse system, which was to revolutionise health care for the rural poor and sick in Britain. She was also interested in general improvements in standards of nursing. Like many of her Rothschild relatives she was also deeply involved with the welfare of young working class women of the Jewish faith who inhabited the poorer areas of London, in particular Whitechapel. There she founded the Club for Jewish Working Girls. She also donated to numerous other charities connected with Jewish causes. However, within a week of her death her husband began to cancel many of these subscriptions, prompting charges of antisemitism. Her interest in education has been one of her most obvious surviving charitable legacies. She founded schools in all the villages surrounding the Roseberys' estates. The Mentmore estate alone was serviced by three schools founded by her at Wingrave, Cheddington and Mentmore itself. Not only were the children educated at her expense by trained teachers, each was also provided with seasonal gifts of new clothes. Cheddington School remains in its original building with her cypher on its walls, while Wingrave School, which opened in 1877, survives in new premises.

Балалардың кейінгі өмірі

Леди Розберидің үлкен ұлы Гарри, саясатта әкесі мен ағасынан кем жетістікке жеткенімен, Суррей округінің крикет клубының капитаны болып, екі Эпсом Дербиде жеңіс тудырған жылқының иесі атанды. Ол әкесінен кейін Розберидің 6-шы графы болды және 1974 жылы қайтыс болды. Маргарет әкесінің ескі досы және өмірбаянын жазған Крю маркизіне үйленді. Оның ата-анасының даңқы соншалықты зор болғандықтан, 1899 жылы оның тойы күні Лондон қаласындағы көлік толығымен тоқтады. Леди Крю Ұлыбританиядағы алғашқы әйел судьялардың бірі болды және 1955 жылы қайтыс болды. Леди Сибилді әкесінің өмірбаянын жазған бір автор былай сипаттады: "Ол әкесінен де эксцентрикті, көп уақытын көшпелі үйінде өткізді". Дурдан 1929 жылы оның қызы Сибилге мұра болып өтті және 1955 жылы барлық мүліктерімен бірге сатылды. Сол кезде Лорд және Леди Розберидің кітапханасы ұлтқа сыйға тартылды. Розберилердің ең сәнді үйі – Ментмор 1977 жылы Леди Розберидің немересі, Розберидің 7-ші графы, Ротшильдтердің өнер коллекциясымен бірге сатты. Леди Розбери бұл коллекцияға қатты қызығушылық танытқан ғана емес, оны едәуір кеңейтті. Ол коллекцияны жеке өзі каталогтады және кіріспе сөзінде: "Болашақта, барлық коллекциялар сияқты, бұл да таратылатын болса (мен бұл өлімнен соң ұзақ уақыттан кейін болады деп үміттенемін), бұл кітап құнды болар" деп жазды. Оның екі томдық еңбегі және онда сипатталған коллекция соншалықты беймәлім болды, "Ментморды сақтау" (коллекцияны Ұлыбританияда қалдыру үшін Ментмордың сатылуын тоқтатуға тырысқан топ) үй мен коллекция туралы халықтың кеңінен білмеуіне байланысты көбінесе сәтсіз аяқталды. Бірнеше жиһаз бен картиналар Далмениге (отбасыда қалған жалғыз үй) әкелінді, олар бүгін де көрсетілуде, ал Друаның "Мадам де Помпадур" суретін қоса үш картина Ұлттық галереяға сатып алынды. Коллекцияның қалған бөлігі бір апталық саудада таратылды және қазір әлемнің түкпір-түкпіріне шашырап кеткен. 1995 жылы Лондонның Эолиан залында Sotheby's арқылы "Континенттік кітапхана" сатылымы өтті.

Lady Rosebery's eldest son, Harry, who was less successful in politics than his father and brother, distinguished himself by becoming captain of Surrey County Cricket Club and owning two Epsom Derby winning horses. He succeeded his father as 6th Earl of Rosebery and died in 1974. Margaret married her father's old friend and biographer the Marquess of Crewe. Such was still the fame of her parents that London traffic was brought to a standstill on her wedding day in 1899. Lady Crewe became one of the first women magistrates in Britain; she died in 1955. Lady Sybil has been summarised by one of her father's biographers: "Even more eccentric than her father, she spent much of her time living in a caravan." The Durdans was bequeathed to her daughter, Sybil, in 1929 and was sold together with its contents in 1955. Lord and Lady Rosebery's library there was given to the nation at this time. Mentmore, the grandest of the Roseberys' homes, was sold by Lady Rosebery's grandson, the 7th Earl of Rosebery, in 1977, together with the Rothschild art collection, which Lady Rosebery had not only been intensely interested in but had enlarged considerably. She personally catalogued the collection, and prophetically wrote in the preface "In time to come, when, like all collections, this will be dispersed (and I hope this will be long after my death) this book may be of value." Her two volume work and the collection it described remained so unknown that "Save Mentmore" (a group attempting to halt the sale of Mentmore to keep the collection within Britain) failed largely due to widespread public ignorance of both house and collection. A few pieces of furniture and paintings were taken to Dalmeny, (the only house to remain in the family) where they are displayed today, and three pictures including Drouais's Madame de Pompadour were purchased for the National Gallery. The remainder of the collection was dispersed in a week long sale and is now scattered across the globe. A further sale of the "Continental Library," to which she had added, was conducted in 1995 at the Aeolian Hall, London, by Sotheby's.

Израильдегі Ханна Примроуз есімімен аталған қала

Пардес Ханна (Ивритше: Ханнаның [цитрус] бақшасы) 1929 жылы Израильдегі Шарон жазығында құрылған жергілікті кеңес және Розебери графының әйелі Ханна Примроуздың құрметіне аталған.

Әдебиетте

Оның қасиеттері әдебиетте бейнеленді, қашан Леди Розбери Хэмфри Уордтың «Сэр Джордж Трессади» (1909) романындағы Марселла Максвеллдің прототипі болды деп есептелді. Автор Лейди Розберидің Ментмордағы үйіне жақын, Стокста тұрды.