Тарих

Лаборец өзені мен Карпат таулары қаланың және оның айналасындағы аймақтың дамуын алдын ала анықтады, оның үнсіз куәгері – Вихорлат тауларының ең биік шыңындағы Вихорлат жанартауы болды. Қоршаған таулардың тиімді орналасуы мен жағымды климатының арқасында қала тас дәуірінен бері адамдар үшін тартымды орын болды, мұны бірқатар археологиялық жағдайлар дәлелдейді. Словактардың славян ата-бабалары 5 ғасырдан бастап халықтардың ұлы қоныс аудару кезеңінде Гуменне алқабына біртіндеп көшіп келді. Монғол шапқыншылығынан кейін, 13 ғасырдың ортасында ғана осы аймақта қарқынды және ұйымдасқан қоныстану басталды. Гуменне туралы алғашқы жазбаша мәлімет 1317 жылға жатады. Гуменне тарихы Дюгеттермен (Другеттер, Дрогетовци) тығыз байланысты, бұл аристократиялық әулет бастапқыда Неапольден шыққан. Дюгеттер король Карл Роберт Анжудың ілесіп, 14 ғасырдың басында Венгрия Корольдігіне (қазіргі Словакия аумағы Венгрия Корольдігінің құрамында болған) келді. Дюгеттер Гуменнені өздерінің резиденциясы етіп, оны Жоғарғы Венгриядағы ең ірі феодалдық иеліктердің біріне айналдырды. Король Матьяш Корвин қалаға қала мәртебесін берді, ол гербті бейнелейтін мөрмен расталды. Сол кезде қала арқылы Венгрия Корольдігін Польша Корольдігімен байланыстыратын маңызды сауда жолы өтті. Гуменне патшалық кеден орындарының қатарында еске алынды, кейіннен ол тауар сақтау және, болжам бойынша, базар құқықтарын алды. Бұл Транскарпатиядан келген малшылардың, атап айтқанда валахиялықтардың (русиндер, поляктар және румындар) отарлауының күшейе түскен кезеңі де болды. Қаланың ең маңызды ескерткіші – Ренессанс стиліндегі сарай 1610 жылы алғашқы тас сарайдың орнында салынды. Сарай қаланың ерекше белгісіне айналды және қазіргі уақытта мұражай және мәдени мақсаттарға қызмет етеді. 1613 жылы Контрреформация кезінде Гуменне тарихындағы алғашқы орта мектеп ретінде иезуит колледжі құрылды. 1619 жылы Валентий Рогавский басқаратын 10 000-ға жуық поляк атты әскері Гуменне шайқасында Георгий I Ракоци әскерін жеңді. Ракоци Габсбургтерге қарсы көтерілісші және Трансильвания герцогы Габор Бетленнің одақтасы болды. 1684 жылы Дюгет әулетінің тамыры құрды, ал жаңа феодалдық билеушілер, атап айтқанда Чакилер мен Вандернаттар келді. Кейбір феодалдық міндеттерді жою және Мария Терезияның реформалары қолөнердің дамуын ынталандырды, ал Гуменне «тұз кеңсесі» деп аталатын орталыққа айналды. Қала тұрғындары словактардан, русиндерден, венгрлерден және еврейлерден құралды. Әкімшілік тіл ретінде латын тілі қолданылды, бұл ұлттардың араласқандығында тұрақтандырушы фактор болды. Трансильваниялық Андрасси әулеті 19 ғасырда Гуменне тарихына ықпал ете бастады, бұл экономикалық өсіммен сипатталатын кезең болды. Сонымен қатар, сол кезде көптеген жаңа ғимараттар салынды. Қала тұрғындарының негізгі қызмет салалары – ауыл шаруашылығы, қолөнер және сауда болды. Алғашқы пойыз 1871 жылы Гуменнеге келді, бұл сауда мен ағаш кесудің дамуын ынталандырды. 1899 жылы Аустрия-Венгрияда алғашқы бизнес академиясы Гуменнеде құрылды. 20 ғасыр мәдени жаңаруды әкелді. Гуменне өзінің базарлары мен жәрмеңкелерімен танымал болды. Бұл үміт беретін, бірақ тартымды даму Бірінші дүниежүзілік соғыспен тоқтатылды. Екі дүниежүзілік соғыс арасындағы Чехословакияның қысқа мерзімді өмірі Гуменне өміріне оң әсер етті. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан барлық күш-жігерді қайтадан бастау қажет болды. 1944 жылдың 26 қарашасында Гуменне Советтік 18-ші армиясының әскерлері басып алды, ол 4-ші Украина майданының бір бөлігі ретінде әрекет етті, содан кейін қала қайтадан Чехословакияның құрамына енді. 1956 жылға дейін Гуменне экономикалық емес, әкімшілік орталық болды. Кейін полиамидтік тоқыма талшықтарын өндіру зауытының құрылысы, қазіргі «Кемлон» компаниясы, қаланың өсуіне шын мәнінде тізбекті әсер етті. Гуменне біртіндеп химия, құрылыс, азық-түлік және машина жасау салаларының орталығына айналды. Бұл техникалық колледждердің дамуына оң әсер етті. Индустриялық даму үлкен тұрғын үй жобаларын қажет етті, ал қала аумағы жаңа тұрғын үй кешендерімен толықтырылды. 1948 жылы Гуменнеде 7 000 адам тұрса, қазір оның саны 33 000-нан асады.

Демография

2012 жылғы халық санауы бойынша қалада 34 634 адам тұрды. Дегенмен, қала айналасындағы және қала шеңберін құрайтын ауылдармен қоса есептегенде, Хуменнеде 42 мыңға жуық адам тұрады. Тұрғындардың 79% - словактар, 6,5% - русиндер, 2,33% - ромдар, 1,16% - украиндер және 0,49% - чехтарды құрады. Діни құрамында 57,91% - римдік католиктер, 23,00% - грек католиктері, 8,69% - дінге жатпайтындар, 5,91% - православиешілер және 0,98% - лютерандар болды. FK Humenné – 2003 жылы құрылған, үй ойындарын "Ihrisko pri Mlyne" стадионында өткізетін, қазіргі таңда 4-ші лигада ойнайтын Хуменне қаласының екінші клубы.

Волейбол

Хуменнеде Словакия волейболындағы ең табысты командалардың бірі – VK Chemes Humenné болды. Бірақ, иесі мен қала арасындағы қаржы дауына байланысты клуб басқа қалаға, Спишска-Нова-Веске (Spišská Nová Ves) көшірілді. Қазіргі таңда Хуменнеде ең бір волейбол клубы да жоқ.

Мұз үстіндегі хоккей

Қаланың мұз хоккей клубы — МХК Хуменне, ол Словакияның 1-ші лигасында (екінші деңгейде) өнер көрсетеді.