Кіріспе

"Нұр болсын" деген сөз тіркесі – Тораның, яғни Еврей Библиясының алғашқы бөлімінің бірінші тарауының 3-тарауындағы еврейше יְהִי אוֹר (yehi 'or) сөзінің ағылшын тіліне аудармасы. Ескі өсиет аудармаларында осы сөз тіркесі грек тілінде γενηθήτω φῶς (genēthḗtō phôs), ал латын тілінде fiat lux және lux sit деп аударылған.

Жаратылыс 1: 3

Бұл сөз тіркесі Жаратылыс кітабының үшінші тарауынан алынған. Киелі кітапта бұл оқиға былай баяндалған:

1 Бастапқыда Құдай аспан мен жерді жаратты. 2 Жер пішінсіз және бос еді, ал тереңдіктің үстінде қараңғылық тұрды. Құдайдың Руы судың үстінде қозғалды. 3 Құдай: «Жарық болсын!» деді, және жарық пайда болды. 4 Құдай жарықты көріп, оның жақсы екенін білді, содан кейін жарықты қараңғылықтан бөліп алды.

Шығуы мен этимологиясы

Еврей тілінде "йехи ор" (יְהִי אוֹר) сөз тіркесі екі сөзден тұрады. יְהִי (yəhî) – "болу" деген сөздің үшінші тұлғалық еркек жалғыздық jussive формасы, ал אוֹר (’ôr) – "жарық" дегенді білдіреді. Көне грек Септуагинтасында бұл сөз тіркесі "καὶ εἶπεν ὁ Θεός γενηθήτω φῶς καὶ ἐγένετο φῶς" — kaì eîpen ho Theós genēthḗtō phôs kaì egéneto phôs деп аударылады. Γενηθήτω – "туу", "пайда болу" дегенді білдіретін γίγνομαι сөзінің императив түрі. Vetus Latina-да қолданылған грек аудармасының бастапқы латыншасы lux sit ("жарық болсын" немесе "жарық тусын"), ол кейде қолданылған, бірақ оның дұрыстығы туралы пікірталас бар. Латын тіліндегі "Вулгата" Киелі кітабында еврейше "йехи ор" сөз тіркесі латын тілінде "fiat lux" деп аударылады. Контекст бойынша аударма "dixitque Deus fiat lux et facta est lux" ("Құдай жарық болсын деді, және жарық болды"). Сөзбе-сөз алғанда, "fiat lux" – "жарық жасалсын" деп аударылады (fiat – facio етістігінің үшінші тұлғалық жалғыздық пассивті қосалқы формасы, яғни "істеу" немесе "жасау"). "Дуай-Раймс" Киелі кітабында бұл сөз тіркесі "Вулгатадан" "Жарық жасалсын. Және жарық жасалды" деп аударылған.