Кіріспе
Ежелгі Вавилондағы зигкурат Этеменанки (сумер тілінде: "аспан мен жердің іргетасы ғибадатханасы") – ежелгі Вавилон қаласындағы Месопотамия құдайы Мардукқа арналған зигкурат. Қазір ол Ирак, Бағдадтың оңтүстігінде орналасқан қираған қалдықтар түрінде сақталған. Көптеген ғалымдар Этеменанкиді Киелі кітаптағы Вавилон мұнарасы туралы әңгімеге түрткі болған деп санайды.
Etemenanki (Sumerian: "temple of the foundation of heaven and earth") was a ziggurat dedicated to the Mesopotamian god Marduk in the ancient city of Babylon. It now exists only in ruins, located about south of Baghdad, Iraq. Many scholars have identified Etemenanki as a likely inspiration for the biblical story of the Tower of Babel.
Құрылыс
Этеманкинің алғаш рет қашан салынғаны белгісіз. Эндрю Р. Джордж бұл ғимараттың б.з.д. 14-9 ғасырлар аралығында салынғанын айтады. Ол былай деп дәлелдейді: "Жаратылыс эпосы" (Enûma Eliš· VI 63: George 1992: 301–2) бабылдық зиккуратқа сілтеме жасау – бұл одан да сенімді дәлел, өйткені осы өлеңнің орта ассириялық бөлігі сақталған, бұл поэманың б.з.д. екінші мыңжылдықта болғаны туралы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан теорияны растайды. Бұл зиккуратты "апсу элитасы", "Апсудың жоғарғы зиккураты" деп сипаттағандықтан, оның [Этеманки] екендігіне күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ. Бабылды 689 жылы Сеннахирим жойды, ол Этеманкині де қиратқанын мәлімдеді. Қаланы қалпына келтіруге 88 жыл кетті; жұмысты Ассирия патшасы Есархаддон бастады, одан кейін Набополасар, сосын оның ұлы Набуходоносор II зиккуратты қайта салды. Қаланың басты ерекшелігі Мардукқа (Есагила) арналған ғибадатхана болды, ал Этеманки зиккураты осы ғибадатханамен байланысты болды. Фенолос және авторлар тобы атап көрсетеді: "Бабел мұнарасы бірден салынбаған, керісінше, бір-бірінен кейін қайтадан салынып, қиратылып, қайтадан жаңартылған күрделі тарихтың нәтижесі. Оның тамыры Хаммурапи билігіне дейін жетеді және бүгінгі күнге дейін оның толық жойылуымен жалғасуда." (Италия тілінен аударма). Ежелгі дереккөздердегі "Мұнара" атауы осы ескерткішті Жаңа Вавилондық кезеңдегі түрімен сипаттайды.
The reference to a ziqqurrat at Babylon in the Creation Epic (Enûma Eliš· VI 63: George 1992: 301–2) is more solid evidence, for a Middle Assyrian piece of this poem survives to prove the long held theory that it existed already in the second millennium BC. There is no reason to doubt that this ziqqurrat, described as ziqqurrat apsî elite, "the upper ziqqurrat of the Apsû", was [Etemenanki]. Babylon was destroyed in 689 BCE by Sennacherib, who claims to have destroyed the Etemenanki. It took 88 years to restore the city; work was started by the Assyrian king Esarhaddon, and continued under Nabopolassar followed by his son Nebuchadnezzar II who rebuilt the ziggurat. The city's central feature was the temple of Marduk (Esagila), with which the Etemenanki ziggurat was associated. Fenollós et al. note that, "The 'Tower of Babel' was not built in a single moment, but rather was the result of a complex history of successive constructions, destruction and reconstruction. Its origin dates back to the reign of Hammurabi and continues to this day with its inevitable and definitive destruction." (Translated from the Italian). The "Tower" as discussed in ancient sources refers to the monument as it appeared in the Neo Babylonian period.
Биіктікке қатысты қазіргі заманғы болжамдар
Қазіргі ғалымдар ежелгі Вавилон дереккөзінде (Есагила тақташасында) Етеменанкидің биіктігі 91 метр екендігі туралы мәлімдемені жоққа шығарады. «Есагил мәтінінің қазіргі түсіндірілуі күрделі техникалық мәселе тудырады: зиккураттың алғашқы екі террасасының тым жоғары биіктігі және ғимараттың жалпы биіктігі, шикі топырақ кірпіш сияқты материалдың статика заңдары мен қысымға төзімділігіне қайшы келеді». (Италия тілінен аударылған). Лукасарттың ПК-ға арналған «Индиана Джонс және тозақ машинасы» видео ойынында Этеменанки маңызды орын болып табылады, соңында ол Киелі кітаптағы Вавилон мұнарасы және Мардук құдайына арналған ғибадатхана болғандығы анықталады.