Кіріспе

Ежелгі Вавилондағы зигкурат Этеменанки (сумер тілінде: "аспан мен жердің іргетасы ғибадатханасы") – ежелгі Вавилон қаласындағы Месопотамия құдайы Мардукқа арналған зигкурат. Қазір ол Ирак, Бағдадтың оңтүстігінде орналасқан қираған қалдықтар түрінде сақталған. Көптеген ғалымдар Этеменанкиді Киелі кітаптағы Вавилон мұнарасы туралы әңгімеге түрткі болған деп санайды.

Құрылыс

Этеманкинің алғаш рет қашан салынғаны белгісіз. Эндрю Р. Джордж бұл ғимараттың б.з.д. 14-9 ғасырлар аралығында салынғанын айтады. Ол былай деп дәлелдейді: "Жаратылыс эпосы" (Enûma Eliš· VI 63: George 1992: 301–2) бабылдық зиккуратқа сілтеме жасау – бұл одан да сенімді дәлел, өйткені осы өлеңнің орта ассириялық бөлігі сақталған, бұл поэманың б.з.д. екінші мыңжылдықта болғаны туралы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан теорияны растайды. Бұл зиккуратты "апсу элитасы", "Апсудың жоғарғы зиккураты" деп сипаттағандықтан, оның [Этеманки] екендігіне күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ. Бабылды 689 жылы Сеннахирим жойды, ол Этеманкині де қиратқанын мәлімдеді. Қаланы қалпына келтіруге 88 жыл кетті; жұмысты Ассирия патшасы Есархаддон бастады, одан кейін Набополасар, сосын оның ұлы Набуходоносор II зиккуратты қайта салды. Қаланың басты ерекшелігі Мардукқа (Есагила) арналған ғибадатхана болды, ал Этеманки зиккураты осы ғибадатханамен байланысты болды. Фенолос және авторлар тобы атап көрсетеді: "Бабел мұнарасы бірден салынбаған, керісінше, бір-бірінен кейін қайтадан салынып, қиратылып, қайтадан жаңартылған күрделі тарихтың нәтижесі. Оның тамыры Хаммурапи билігіне дейін жетеді және бүгінгі күнге дейін оның толық жойылуымен жалғасуда." (Италия тілінен аударма). Ежелгі дереккөздердегі "Мұнара" атауы осы ескерткішті Жаңа Вавилондық кезеңдегі түрімен сипаттайды.

Биіктікке қатысты қазіргі заманғы болжамдар

Қазіргі ғалымдар ежелгі Вавилон дереккөзінде (Есагила тақташасында) Етеменанкидің биіктігі 91 метр екендігі туралы мәлімдемені жоққа шығарады. «Есагил мәтінінің қазіргі түсіндірілуі күрделі техникалық мәселе тудырады: зиккураттың алғашқы екі террасасының тым жоғары биіктігі және ғимараттың жалпы биіктігі, шикі топырақ кірпіш сияқты материалдың статика заңдары мен қысымға төзімділігіне қайшы келеді». (Италия тілінен аударылған). Лукасарттың ПК-ға арналған «Индиана Джонс және тозақ машинасы» видео ойынында Этеменанки маңызды орын болып табылады, соңында ол Киелі кітаптағы Вавилон мұнарасы және Мардук құдайына арналған ғибадатхана болғандығы анықталады.