Джон Уолкер: Шотланд ғалымы және табиғат зерттеушісі
John Walker (natural historian)
Джон Уолкер (1731-1803): Шотланд суайы, табиғат зерттеушісі, Эдинбург университетінің профессоры, Корольдік қоғамның негіздеушісі. Тарих, ғылым сардары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд министрі және табиғатты зерттеуші (1731–1803)
Scottish minister and natural historian (1731–1803)
Джон Уокер ФРСЕ (1731–1803) – шотланд министрі және табиғатты зерттеуші. 1779 жылдан 1803 жылға дейін Эдинбург университетінде табиғи тарих кафедрасының профессоры болды. 1783 жылы Эдинбург Корольдік қоғамын құрысушылардың бірі және 1790 жылы Шотландия шіркеуінің Бас жиналысының төрағасы болды.
John Walker FRSE (1731–1803) was a Scottish minister and natural historian. He was Regius Professor of Natural history at the University of Edinburgh from 1779 to 1803. He was joint founder of the Royal Society of Edinburgh in 1783 and Moderator of the General Assembly of the Church of Scotland in 1790.
Шолу
Уокер химияшы Уильям Калленнің шәкірті және Шотландия ағартушылығының зияткерлік ортасын қалыптастырған Дугальд Стюарт, Джозеф Блэк және басқа да Эдинбург профессорларының әріптесі болды. Ұзақ өмірінде ол көрнекті ботаник, химик, геолог, гидролог, метеоролог, минералог, зоолог және экономикалық тарихшы ретінде танылды, сонымен қатар Шотландия шіркеуінде пастор қызметін атқарды. Уокер заманындағы маңызды ғылыми кеңесшілердің бірі болды, көптеген ықпалды шотланд жер иелеріне, оның ішінде судья-адвокат Лорд Кемске, Георг III-нің премьер-министрі Лорд Бьютке және Лорд Хоптунға ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және кен өндірісі салаларында кеңес берді. Оның көптеген шәкірттері XIX ғасырда Шотландия, Англия, Ирландия және Америкадағы жетекші ғалымдарға айналды. Ол университет оқу бағдарламасына ауыл шаруашылығы тақырыптарын енгізуде бастама көтерді. Эдинбург философиялық қоғамының мүшесі ретінде патшалық жарғы алғаннан кейін, Уокер 1783 жылы Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі атанды және 1789–1796 жылдары қоғамның физика бөлімінің хатшысы болып қызмет етті. 1790 жылы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының төрағасы болып сайланды.
Walker was a protégé of the chemist William Cullen and a colleague of Dugald Stewart, Joseph Black and several other Edinburgh professors who shaped the intellectual milieu of the Scottish Enlightenment. During his long career, he became a distinguished botanist, chemist, geologist, hydrologist, meteorologist, mineralogist, zoologist and economic historian, as well as being a minister in the Church of Scotland. Walker was one of the main scientific consultants of his day, serving as an agricultural, industrial or mining advisor to many influential Scottish landowners, including the judge advocate Lord Kames, George III's prime minister Lord Bute, and Lord Hopetoun. Many of his students went on to become leading scientists in nineteenth century Scotland, England, Ireland, and America. He was a pioneer in introducing agricultural topics into a university curriculum. As a member of the Philosophical Society of Edinburgh when it received its royal charter, Walker automatically became a Fellow of the Royal Society of Edinburgh in 1783, going on to serve as Secretary of the Society's Physical section (1789–96). He was elected as Moderator of the General Assembly of the Church of Scotland in 1790.
Ерте өмір
Ол Эдинбургтің Канонгейт қаласында Еуфэм Морисон мен Канонгейт грамматикалық мектебінің ректоры Джон Уокердің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Білімін әкесінің мектебінде алды. 1746 жылы Эдинбург университетіне қабылданды. Ол 1749 жылы діни білім дәрежесін алды, сол кездегі Шотландияда көптеген үміткерлер сияқты. 1754 жылы Кирккдбрайт пресвитериі оған уағыз айтуға рұқсат берді, бірақ 1758 жылға дейін Шотландия шіркеуіне қызметке бекітілмеді. Алғашқыда Эдинбургтің оңтүстігіндегі Гленкорс шіркеуінің пасторы болды, 1762 жылы Моффатқа, содан кейін Лохмабенге көшті. Сол жылы Эдинбург университетінде Табиғи тарих профессоры болып тағайындалды, бірақ бұл екі лауазымның қатар жүргізілуі қиын екенін тез түсінді. 1783 жылы Эдинбургтің оңтүстік-батысындағы Колинтон приходының пасторы ретінде шіркеуге қайта оралды. Зор құрметке ие болғандықтан, 1790 жылы Бас Ассамблеяның модераторы болып сайланды. 1783 жылдан 1803 жылға дейін Колинтон пасторлық үйінде тұрды. Шамамен 1800 жылы көзі көрмей қалды, бірақ өліміне дейін уағыздауын жалғастырды. Осы кезеңде ол стронтианит деп аталатын минералдың үлгілерін алғашқы кездескен жерінен жинады, осылайша жаңа сілтілі жер – стронцийді анықтау және талдау процесін бастады. 1770 жылдары Уокер «The Scots Magazine» және «Philosophical Transactions» журналдарында мақалалар жариялады. Онжылдықтың ортасына таман Эдинбург университетінің Табиғи тарих профессоры Роберт Рамзидің денсаулығы нашарлап, оның орнын алмастыру қажеттігі анық болды. Уильям Каллен, Лорд Кеймс және басқа да бірнеше саяси салмақты зиялылардың қолдауына ие болғаннан кейін, Уокер бұл лауазым үшін жақсы танымал табиғи тарихшы және ықпалды баспагер Уильям Смеллимен бәсекелесті. Ұзақ келісімдерден кейін Уокер жеңіске жетіп, 1779 жылы тағайындалды. Ол 1803 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қызмет етті.
He was born in Canongate, Edinburgh the eldest son of Eupham Morison and John Walker the rector of the Canongate Grammar School. He was educated at his father's school. He matriculated at the University of Edinburgh in 1746. Like many aspiring men in Scotland at this time, he took a divinity degree in 1749. He was licensed to preach by the Presbytery of Kirkcudbright in 1754 but was not ordained into the Church of Scotland until 1758, initially being minister of Glencorse just south of Edinburgh, moving to Moffat in 1762 and to Lochmaben. He accepted the post of Professor of Natural History at the University of Edinburgh in the same year and quickly found the two roles incompatible. In 1783 he returned to the church as minister of Colinton, a parish in south west Edinburgh. Held in high esteem he was elected Moderator of the General Assembly in 1790. He lived in Colinton manse from 1783 to 1803. He became blind around 1800 but continued to preach until death. It was also during this period that he collected samples of the mineral which came to be known as strontianite from its type locality, thus setting in process the identification and analysis of the new alkaline earth Strontium. During the 1770s Walker published articles in The Scots Magazine and the Philosophical Transactions. By the mid part of the decade, it became clear that Robert Ramsay, the University of Edinburgh's ailing Professor of Natural History, would soon need to be replaced. After securing the support of William Cullen, Lord Kames and several other politically savvy intellectuals, Walker competed against William Smellie, a well respected natural historian and influential publisher, for the post. After much wrangling, Walker won the contest and was appointed in 1779. He held the position until his death in 1803.
Кейінгі өмірі
Уокердің табиғи тарих бойынша лекциялары оқу жылы бойына созылды және екі бөлімге бөлінді. Жылдың бірінші жартысында ол өзінің «Гиппократтық» лекцияларын оқыды, яғни метеорология, гидрология және геология пәндерін. Жылдың екінші жартысы табиғаттың үш патшалығына арналды: минералдар, өсімдіктер және жануарлар. 1760 жылдары ол Линнейдің биномдық классификация жүйесін қабылдады және университеттегі қызметінің кезеңінде оны ботаникаға белсенді түрде қолданды. Алайда, ол Линнейдің минералдар мен жануарларды классификациялау әдісімен келіспеді, сондықтан осы екі пән бойынша өзінің бірегей жүйесін әзірледі. Мэтью Дэниел Эдди көрсеткендей, Уокер геохимия және адамзат тарихынан алынған мәліметтерге негізделген жер туралы күрделі теорияны жасады. Өмірінің соңына дейін ол Шотландия шіркеуімен байланысын үзбеді және 1790 жылы оның ең жоғары лауазымы – Модератор болып сайланды. 1790-шы жылдардың аясында ол көру қабілетін жоғалта бастады, ал оның бірнеше лекцияларын дәрігер және бұрынғы студент, сонымен қатар Еуропа құрлығында оқыған Роберт Джеймсон қабылдады. 1803 жылы қайтыс болған кезде Уокер 800-ден астам студентке сабақ берді, олардың кейбіреулері 19 ғасырдың табиғи тарихына елеулі үлес қосты. Олардың қатарында Rev. Профессор Джон Плейфэр, сэр Джеймс Эдвард Смит, сэр Джеймс Холл, Мунго Парк, Роберт Уоринг Дарвин, Роберт Браун, Томас Беддоус, Томас Чарльз Хоуп және Сэмюэл Латхэм Митчелл болды. Ол 1803 жылдың 31 желтоқсанында Эдинбургтегі Канонгейттегі 1 Сент-Джон көшесіндегі үйінде қайтыс болды және Эдинбургтегі Корольдік жол бойындағы Канонгейт шіркеу қорымында, шіркеу ғимаратының шығыс жағында жерленді.
Walker's natural history lectures spanned the academic year and were divided into two sections. The first half of the year he gave his 'Hippocratean' lectures, that is, meteorology, hydrology and geology. The second half of the year was devoted to the three kingdoms of nature: minerals, plants, and animals. During the 1760s, he had accepted Linnaeus' binomial classification system and during his university tenure he readily applied it to botany. However, he did not agree with Linnaeus' classification of minerals and animals and therefore he developed his own unique system for both of these subjects. As shown by Matthew Daniel Eddy, Walker developed a sophisticated theory of the earth based on evidence gathered from geochemistry and human history. Throughout his entire career he kept his ties with the Church of Scotland and in 1790 he was elected to be Moderator, its highest position. Sometime in the late 1790s he began to lose his sight and several of his lectures were taken over by Dr Robert Jameson, a physician and former student who had also studied in mainland Europe. By the time that he died in 1803, Walker had taught well over 800 students, some of whom would go on to have a significant impact on 19th century natural history. Some of these names include Rev. Prof. John Playfair, Sir James Edward Smith, Sir James Hall, Mungo Park, Robert Waring Darwin, Robert Brown, Thomas Beddoes, Thomas Charles Hope, and Samuel Latham Mitchell. He died at his Edinburgh home at 1 St John Street on the Canongate on 31 December 1803, and is buried in Canongate Kirkyard on the Royal Mile in Edinburgh, just east of the church building.