Кіріспе
АҚШ Жоғарғы Сотының «Гебхарт против Белтон» ісі, 33 Del. Ch. 144, 87 A.2d 862 (Del. Ch. 1952), расталды, 91 A.2d 137 (Del. 1952) – 1952 жылы Делавэр Канцеляриясы соты шешкен және сол жылы Делавэр Жоғарғы Сотымен расталған іс. «Гебхарт» ісі «Браун против Білім беру кеңесі» ісіне енген бес істің бірі болды. 1954 жылы АҚШ Жоғарғы Соты АҚШ мемлекеттік мектептеріндегі нәсілдік сегрегацияны конституцияға қайшы деп тапты. «Гебхарт» ісінің ерекшелігі – штаттық сот қара нәсілді балаларды штаттың тек ақ нәсілділерге арналған мектептеріне қабылдауға бұйырды және штаттық Жоғарғы Сот бұл шешімді растады. Ал қалған «Браун» істері федералдық емес, штаттық сотқа берілген болатын. Федералдық округтік соттар барлық жағдайда сегрегацияны конституциялық деп тапты, бірақ кейбір судьялар оның қара студенттерге тигізетін әсеріне күмән келтірді және одан гөрі жеңілдетілген шаралар қолдануды бұйырды.
Gebhart v. Belton, 33 Del. Ch. 144, 87 A.2d 862 (Del. Ch. 1952), aff'd, 91 A.2d 137 (Del. 1952), was a case decided by the Delaware Court of Chancery in 1952 and affirmed by the Delaware Supreme Court in the same year. Gebhart was one of the five cases combined into Brown v. Board of Education, the 1954 decision of the United States Supreme Court which found unconstitutional racial segregation in United States public schools. Gebhart is unique among the five Brown cases in that the state trial court ordered that black children be admitted to the state's segregated whites only schools, and the state Supreme Court affirmed the trial court's decision. In the remaining Brown cases, all of which were filed in federal rather than state court, federal district courts all found continued segregation constitutional, though some judges questioned its effects on black students, and instead ordered some lesser remedy.
Өмірбаян
Гебхарттың ерекше мәртебесі, көбінесе, Делавэрдің бірегей құқықтық және тарихи жағдайының нәтижесінде туындады. Сот процесі кезінде Делавэр 17 штаттың бірі болды, онда мектептер нәсілдік бөлініске ұшыраған. АҚШ Халық санағы бюросы Делавэрді оңтүстік штаты деп есептесе де, ол Азамат соғысы кезінде Одақтың құрамында қалған шекаралық штат еді. Дегенмен, ол де-факто және де-юре бөлінген еді; Джим Кроу заңдары 1960 жылдардың соңына дейін штат ішінде сақталды, ал білім беру жүйесі заңмен бөлінді. Шындығында, Делавэрдің нәсілдік бөлінісі штат конституциясына жазылған, онда X бабының 2-тармағында «раса немесе тері түсіне байланысты ешқандай айырмашылық жасалмайды» делінгенімен, «ақ және түрлі терілі балалар үшін бөлек мектептер сақталуы тиіс» деп талап етілді. Бұдан әрі, 1935 жылғы штаттық білім беру заңы талап етті:
Берілетін мектептер екі түрлі болады; ақ балаларға арналған және түрлі терілі балаларға арналған. Ақ балаларға арналған мектептер алты жастан жиырма бір жасқа дейінгі барлық ақ балаларға тегін болады; ал түрлі терілі балаларға арналған мектептер алты жастан жиырма бір жасқа дейінгі барлық түрлі терілі балаларға тегін болады. Штаттық білім беру кеңесі маврлар немесе үндістер деп аталатын халықтың балалары үшін мектептер ашады. Бұл үміттерге толы тілге қарамастан, Делавэрдегі қара балаларға арналған мектептер көбінесе қираған, нашар жабдықталған, төмен деңгейдегі оқу бағдарламаларымен және сапасыз құрылыспен көзге түсті. Вилмингтонның химия саласындағы танымал Дюпонт отбасының жан-жақты қаржылық қолдауы болмағанда, бөлінген мектептердің жағдайы одан да нашар болуы мүмкін еді. Сонымен қатар, Делавэр, бұрынғы британдық он үш колонияның бірі ретіндегі тарихының қалдығы ретінде, заңға емес, әділдік мәселелерін қарастыратын жеке Канцелярия соты бар сот жүйесін дамытты. Заңдық шаралармен салыстырғанда, әдетте залап ақысын төлеуді қамтиды, әділдік – әділдік принциптерінде көрсетілгендей, «істелуге тиіс нәрсе істелгендей қарастырылады». Осының салдарынан, әділдік сотына түскен істер көбінесе ақшалай сома ретінде емес, «істелуге тиіс нәрсе» ретінде шешіледі.
Даулар
Гебхарт екі жеке дауды қамтыды, олар сот отырысын өткізу үшін біріктірілді.
Белтон Гебхартқа қарсы
Белтон Гебхартқа қарсы істі Этель Луиза Белтон және Делавэр штатының Клеймонт қаласында тұратын сегіз афроамерикалық орта мектеп оқушысының басқа алты ата-анасы қозғады. Клеймонтта жақсы күтілген, кең орта мектеп болғанына қарамастан, нәсілдік бөліну ата-аналарды балаларын қоғамдық автобуспен Уилмингтон қаласының орталық бөлігіндегі нашар күйдегі Говард орта мектебіне жіберуге мәжбүр етті. Говард орта мектебі – Делавэр штатындағы афроамерикалық студенттерге арналған жалғыз бизнес және жоғары оқуға дайындық мектебі болды және бүкіл штатқа қызмет етті. Бұл мәселеге байланысты сыныптардың толуы, мұғалімдердің біліктілігі және оқу бағдарламасы да қарастырылды; шындығында, кәсіптік білім алуға қызығушылық танытқан Говард студенттері, қалыпты оқу күні аяқталғаннан кейін ғана ұсынылатын сабақтарға қатысу үшін жақын жердегі қосымша ғимаратқа бірнеше блок қашықтықты жүруге мәжбүр болды.
Була Гебхартқа қарсы
Була Габхартқа қарсы сот ісі Делавэр штатының Хоксесин ауылдық қаласының тұрғыны Сара Була тарапынан қозғалды. Сара Буланың қызы Ширлиге заманауи, тек ақ нәсілділерге арналған Хоксесин мектебі №29-ға қабылданудан бас тартылды, және оның орнына бір бөлмелі "қоңыр" мектепке, Хоксесин мектебі №107-ге баруға мәжбүр болды. Бұл мектеп №29-ға өте жақын болғанымен, жабдықталуы мен құрылысы нашар болды. Сонымен қатар, Ширли Була күн сайын мектепке жаяу баруға міндеттелді, тіпті жақын маңдағы ақ нәсілділерге арналған мектеп автобусы оның үйінің қасынан күн сайын өтіп тұрса да. Сара Була Ширли үшін сол автобуста орын алуға рұқсат сұраған, бірақ оған қара нәсілді оқушыны ешқашан тасымалдамайтындарын айтқан.
Соңы
Мемлекеттік прокурор Гендерл Сейцтің Гебхарт ісі бойынша шешімін Делавэр Жоғарғы Сотына шағымдады. Шағымданушылар, Канцлерлік соттың «бөлек, бірақ тең» қағидасын күштен шығаруда жеткілікті шара қабылдамағанын сеніп, қарсы шағым жасады. Жоғарғы Сот Плессиге сүйене отырып, сегрегацияның конституцияға қайшы екенін дәлелдеуге тырысқан аргументтерді қабылдамады, бірақ интеграцияны міндеттеді және болашақта қайта сегрегациялау мүмкіндігін ашық қалдырды. Осыдан кейін мектеп округінің сотталушылары АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданып, іс Браунмен біріктірілді. Жоғарғы Соттың Браун ісі бойынша шешімі Делавэр Жоғарғы Сотының қара түсті оқушыларға бұрын ақ оқушыларға ғана арналған мектептерге қабылдануға рұқсат беру туралы бұйрығын бекітті. Бұл Жоғарғы Соттың ішінара мақұлдаған жалғыз ісі болды. Содан кейін Жоғарғы Сот конституциялық мәселелер бойынша Делавэр Жоғарғы Сотының шешімін өзгертіп, істі қосымша қарау үшін қайтарды. Браун шешімінен кейін Америка және Делавэр саясаты мен қоғамында маңызды өзгерістер болды. Бұл шешімнің нәтижесінде Делавэр толыққанды интеграцияланды, бірақ бұл уақыт пен көп күш-жігерді қажет етті. Мемлекеттік білім беру департаменті Жоғарғы Соттың бұйрығына сәйкес Делавэр штатының барлық мектептерін интеграциялауға келісті. Солтүстік және Орталық Делавэрде көпшілік Браун шешімін қабылдауға дайын болды, бірақ штаттың оңтүстік бөлігінде ақ тұрғындардан қарсылық күшті болды. Ақ үстемдікшіл Брайант Боулз 6000 доллар жинап, бұл шешімге қарсы тұру үшін Ақ нәсілділерді қолдау қауымдастығын (NAAWP) құрды. Боулз бұрын тек ақ оқушыларға арналған Милфорд орта мектебінің сегрегациясына қарсы бойкот ұйымдастырғаны үшін бүкіл елде назар аударды. 1954 жылдың 27 қыркүйегінде он бір қара оқушы мектепке қабылдануға дайындалып жатқанда, ашуланған қала тұрғындарының тәртіпсіздік тудыруы мүмкін екенінен қорқынышты. Осыған жауап ретінде Луис Реддинг Делавэр губернаторы Дж. Калеб Боггске шұғыл жеделхат жіберіп, «мектепке қабылдануы штаттық білім беру кеңесімен кеше расталған он бір баланың жеке қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жеткілікті» полиция күштерін сұрады. Реддинг телеграммасын оптимистік үмітпен аяқтады: «Полиция күштерін қолдану қажеттігі тумайды деп үміттенемін». Сол жылдың қазан айында Милфорд қаласында өткен жаппай митингіге 3000 адам жиналды. Боулз Делавэр мектептерін интеграциялауға қарсы наразылық білдіру үшін бойкотқа шақырды. Кейбір сарапшылар Брауннан кейін нәсілдік қатынастар жақсарып келе жатқанын, бірақ 1968 жылдың сәуір айында Мемфисте доктор Мартин Лютер Кингтің қазасынан кейін Вилмингтонда болған тәртіпсіздіктер кез келген прогреске тосқауыл қойғанын айтады. Делавэрдің Вилмингтондағы тәртіпсіздіктерге жауабы, кейбір пікірлерге сәйкес, Делавэр Ұлттық гвардиясының бір жылдан астам уақыт бойы қаланы дерлік толығымен басып алуын қамтыды. Сегрегацияны жеңудегі еңбегі үшін Луис Реддингтің өмірлік мөлшердегі қоладан жасалған мүсіні Вилмингтон қаласының орталық ауданындағы Сити-Конти үкімет кешенінің жанына орнатылды. Мүсінде ол жас қара және ақ мектеп оқушыларын құшақтап тұрған бейнеленген. Сондай-ақ, Луис Реддингтің құрметіне Нью-Касл округінің Миддлтаун қаласындағы орта мектепке оның есімі берілді.