Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорнияның қоршаған ортасы мен табиғи тарихы
Environments and natural history of California
Табиғи биологиялық қауымдастықтар
natural biological communities
Калифорнияның экологиясын штатты бірнеше экорегионға бөлу арқылы түсінуге болады, олар бір-бірімен байланысты аумақта өсімдіктер мен жануарлардың ерекше экологиялық қауымдастықтарын қамтиды. Калифорнияның экорегиондарын төрт негізгі топқа жіктеуге болады: шөлді экорегиондар (мысалы, Мохаве шөлі), Жерорта теңізі экорегиондары (мысалы, Орталық аңғар), орманды таулар (мысалы, Сьерра-Невада) және жағалау ормандары. Әртүрлі мекемелер экорегиондардың шекараларын сәл әртүрлі анықтайды: бұл мақалада Дүниежүзілік қоры (WWF) және АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (EPA) анықтамалары қолданылады.
The ecology of California can be understood by dividing the state into a number of ecoregions, which contain distinct ecological communities of plants and animals in a contiguous region. The ecoregions of California can be grouped into four major groups: desert ecoregions (such as the Mojave Desert), Mediterranean ecoregions (such as the Central Valley), forested mountains (such as the Sierra Nevada), and coastal forests. Different authorities define the boundaries of ecoregions somewhat differently: this article follows the definitions of the World Wide Fund for Nature (WWF) and the United States Environmental Protection Agency (EPA)
Шөлдер
Калифорнияның биік таулары штаттың шығыс бөліктеріне ылғалдың көп бөлігінің жетіп толуына кедергі келтіреді, ол Калифорнияның шөл және ксерик бұталы өсімдіктердің экорегиондарына орналасқан. Оңтүстік-шығыс Калифорнияның жазық шөлі Аризонаға және Мексиканың солтүстік бөлігіне дейін созылатын Сонора шөлінің экорегионының бір бөлігі болып табылады. Калифорнияда екі биік шөл бар: Мохаве шөлі және Ұлы Аңғар шөлі. Мохаве шөлінің экорегионында Джошуа ағаштары өседі. Калифорнияның құрғақ және суық Ұлы Аңғар шөлі Оуэнс аңғарынан тұрады және WWF оны Ұлы Аңғар бұталы даласына, ал EPA Орталық Аңғар және Жоталар экорегионына жатқызады. Калифорния шөлдерінде жылына шамамен 200-300 мм жаңбыр жауады. Бұл шөлдердегі өсімдіктер жауын-шашынның аз болуына бейімделген бұталар мен қылқанды шөптерден тұрады. Көбінесе кездесетін өсімдік түрлеріне креозот бұтасы, қара қылқан, майлы ағаш, тұздық бұта, үлкен шалфей, төменгі шалфей және шатырша жатады. EPA аймақты Орталық Аңғар (7-экорегион), Оңтүстік Калифорния шапарралы (6-экорегион), Оңтүстік Калифорния таулары (8-экорегион) және Оңтүстік Калифорния жағалауы (85-экорегион) деп бөледі. Таулы шапарраль биіктікке байланысты шалфей бұталарының, шапарральдың және таулық түрлердің мозаикасынан құралған. Ішкі орман экорегионында серпентин сияқты ерекше топырақ түрлерінің арқасында бірнеше эндемикалық түрлер кездеседі. Бұл өсімдік қауымдастықтары көбінесе мозаика түрінде орналасқан.
California's high mountains block most moisture from reaching the eastern parts of the state, which are home to California's desert and xeric shrub ecoregions. The low desert of southeastern California is part of the Sonoran desert ecoregion, which extends into Arizona and parts of northern Mexico. California has two high deserts: the Mojave desert and the Great Basin Desert. The Mojave desert ecoregion is marked by the presence of Joshua trees. The dry cold Great Basin desert of California consists of the Owens Valley, and is classified into Great Basin shrub steppe by the WWF, and into the Central Basin and Range ecoregion by the EPA. The deserts in California receive between of rain per year. Plants in these deserts are brush and scrub, adapted to the low rainfall. Common plant species include creosote bush, blackbrush, greasewood, saltbush, big sagebrush, low sagebrush, and shadscale. The EPA divides the region between the Central Valley (ecoregion 7), the Southern California chaparral (ecoregion 6), the Southern California mountains (ecoregion 8), and the Southern California coast (ecoregion 85). The montane chaparral consists of a mosaic of sage scrub, chaparral, and montane species, depending on altitude. The interior woodland ecoregion contains several endemic species, due to unique soil types such as serpentine. These plant communities often occur as a mosaic,
Калифорнияның Орталық Аңғары бұрынғыда жергілікті бұталы шөптер мен көктемгі су тобырларынан тұратын кең қоңыржай шөптік дала болған. Бұл далаларда гризли аюы, сұр қасқыр, туле бұғысы және мүйізді антилопалар мекендеген. Жергілікті шөптік далалар мен су тобырларының көп бөлігі қазір мал шаруашылығына және егістік жерлерге айналдырылған. Карризо жазығы жергілікті шөптер сақталғандықтан "Калифорнияның Серенгетиі" деп аталады.
California's Central Valley was once a large temperate grassland containing native bunchgrasses and vernal pools. Grizzly bear, gray wolf, tule elk, and pronghorn antelope used to inhabit the grasslands. The native grasslands and pools have now been largely replaced by livestock ranches and farms. The Carrizo Plain, where the native grass is preserved, is referred to as the "Serengeti of California".
Орманды таулар
Солтүстік Калифорнияның салқын және ылғалды таулары ормандық экорегиондармен жабылған. WWF және EPA тауларды үш экоаймаққа бөледі: Сьерра-Невада, Кламат таулары және Шығыс Каскадтардың етегі мен төбелері (Модок платосында кездеседі). Сьерра-Невада Калифорнияның қан тамырлы өсімдік түрлерінің жартысына мекен етеді, оның 400 түрі осы аймаққа ғана тән. Бұл биотикалық аймақтарға Джеффри қарағайы және Лоджполь қарағайы сияқты қылқан жапырақтары басым таулық орман, аққазық қарағайы басым субальпілік орман және ағаштар өспейтін альпілік тундра жатады. Сондай-ақ, Сьерра тауларында жер бетіндегі ең ірі секвойя ағаштары өседі. Кламат және Сискию таулары – биологиялық әртүрліліктің маңызды ошағы, онда әлемдегі ең биологиялық әртүрлі төрт қоңыржай ормандардың бірі орналасқан. Қызылша ормандары жағалауға жақын, шамамен 56 километрге дейін ені бар жіңішке жолақта гүлденеді, мұнда ағаштар қысқы жаңбырлар мен жазғы тұманның ылғалдығын сезінеді. Қызылша ормандары әлемдегі ең жоғары орман өнімділігімен де ерекшеленеді.
The cooler and wetter mountains of northern California are covered by forest ecoregions. Both the WWF and the EPA divide the mountains into three ecoregions: the Sierra Nevada, the Klamath Mountains, and the Eastern Cascades Slopes and Foothills (occurring on the Modoc Plateau). The Sierra Nevada are home to half of the vascular plant species of California, with 400 species that are endemic to the region. These biotic zones include montane forest dominated by conifers such as Jeffrey pine and Lodgepole pine, subalpine forest dominated by whitebark pine, up to alpine tundra which cannot support trees. The Sierra are also notable for giant sequoia trees: the most massive on earth. The Klamath and Siskiyou Mountains are a notable biodiversity hotspot, containing one of the four most biodiverse temperate forests in the world. The redwood forests thrive in a thin belt up to 35 mile (56 km) wide next to the coast, where the trees are kept moist by winter rains and summer fog. The redwood forests are also notable for having the highest forest productivity in the world.