Кіріспе
1156–1166 жылдар аралығында Бретань герцогы Конан IV (1138 – 20 ақпан 1171), «Жас» атымен белгілі, 1156–1166 жылдар аралығында Бретань герцогы болды. Ол Бретань герцогинясы Бертаның және оның бірінші күйеуі Ричмонд графы Аланның ұлы еді. Конан IV әкесінің Ричмонд графтығының мұрагері, ал анасының Бретань герцогтығының мұрагері болды. Конан мен оның қызы Констанция Пентивр әулетінен Бретаньді билеген жалғыз өкілдері еді.
Conan IV ( 1138 – 20 February 1171), called the Young, was the Duke of Brittany from 1156 to 1166. He was the son of Bertha, Duchess of Brittany, and her first husband, Alan, Earl of Richmond. Conan IV was his father's heir as Earl of Richmond and his mother's heir as Duke of Brittany. Conan and his daughter Constance would be the only representatives of the House of Penthièvre to rule Brittany.
Кiру
Конан – Герцогиня Бертаның бірінші күйеуі, Ричмондтың 1-ші графы Аланнан туған ұлы. 1156 жылдың басында анасы қайтыс болған соң Конан IV герцог тағына мұрагер болады деп күтті. Бірақ, оның мұрасын әкесінің екінші күйеуі, Порхоэ виконты Одо II бермеді, биліктен бас тартпады. Одо, Конанның анасының інісі, Нант графы Хоэльмен құпия келісімге келіп, Бретаньді бөлісіп алуды жоспарлаған болуы мүмкін. Хоэль Нантта Анжу графы Джеффри VI қолдаған көтеріліс қаупіне тап болғандықтан, Одоға көмек жіберуге шамасы келмеді. Бір жылдың ішінде Конан IV Одоны тұтқындап, мұрасын иеленді. Конан сонымен қатар әкесі Аланнан Ричмонд графы атағын да мұраға алды, бұл оны Англия және Франция патшаларына бағынышты етті.
Плантагенеттердің амбициялары
Англияның Анжу графы Генрих II өзінің жерлеріне жақын орналасқан, дәстүрлі түрде Франциядан өз тілі мен мәдениетімен көп жағынан тәуелсіз болған Бретань герцогтігін бақылауға тырысты. Бретань герцогтары герцогтіктің көп бөлігінде аз ғана билікке ие болды, оны көбінесе жергілікті феодалдар басқарды. 1148 жылы герцог Конан III қайтыс болды және азамат соғысы басталды. Генрих, герцогтік Генрих I-ге адалдықпен міндетті болғандықтан, Бретаньге жоғары билік еткендігін мәлімдеді және герцогтікті бақылауды өзінің басқа француз аймақтарын қамтамасыз етудің және ұлдарының біріне мұрагерлік берудің бір жолы ретінде қарастырды. Бастапқыда Генрихтің стратегиясы өкілдер арқылы жанама басқару болды, сондықтан Генрих Конан IV-нің герцогтіктің көп бөлігіне деген талаптарын қолдады, өйткені Конанның Англиямен байланыстары мықты болды және оған оңай ықпал етуге болады. Конанның інісі Хоэль шығыстағы Нант графтығын 1156 жылға дейін басқарды, содан кейін Генрихтің інісі Джеффри оны, мүмкін Генрихтің қолдауымен, тақтан түсірді. 1158 жылы Анжу графы Джеффри қайтыс болғанда Конан Нантты қайтарып алуға тырысты, бірақ Генрих оған қарсы шығып, оны өзіне қосып алды. Генрихтің Бретаньдегі билігі нығая бергенде Людовик араласпады. Конанның Нантты бақылауы Бретаньді қайта біріктіруге әкелді. Генрих II Конанның әкесінен қалған Ричмонд графы титулын тартып алып, Нантты қайтаруды талап етті. Конан мен Генрих бітім жасасты, ал 1160 жылы Конан Шотландия королі Вильгельм Арыстанның қарындасы, Генрихтің туысы Маргаретқа үйленді. Конан мен Маргареттың кем дегенде бір қызы болды, оның аты Констанс еді. Конанның Уильям есімді ұлының 1200 жылға дейін тірі болғаны белгілі.
Қақтығыстар мен бас тарту
Конан өзінің ақсүйектерінің бірнеше көтерілісіне тап болды, бұл көтерілістерді Англия жасырын түрде қолдаған болуы мүмкін. Наразылықты басу үшін герцог Генрих II-ден көмек сұрады, ол өз кезегінде Констанцияны Генрихтің кіші ұлы Джеффриге күйеуге беруді талап етті. Жергілікті бретондық дворяндар Конан IV-ке қарсы көтеріліс бастағанда, Генрих Бриттаниядағы жанама басқару саясатын өзгертіп, тікелей бақылауды күшейтті. 1164 жылы Генрих Бретань мен Нормандия шекарасындағы жерлерді иеленуге араласты, ал 1166 жылы жергілікті барондарды жазалау үшін Бретаньге жорық жасады. Генрих Конанды герцогтік тақтан бас тартуға және Бриттанияны қызы Констанцияға беруге мәжбүрледі; сондай-ақ Конан Констанцияны Генрихтің ұлы Джеффриге күйеуге берді. Конан IV-тің тақтан бас тартуы туралы жазылған тарихтарға сәйкес, ол 1171 жылы тақтан бас тартқаннан кейін қайтыс болды. Генрих II, сондай-ақ оның ұлы Ричард Арыстанжүрек, Бретанияның жоғары билігін өздеріне қарастырды. Генрих ешқашан Бретань герцогтігін талап еткен жоқ. Конан IV тақтан бас тарғаннан кейін Генрих II, Генрихтің төртінші заңды ұлы Джеффри Плантагенет оған үйленгенге дейін Конанның қызы Констанцияға Бретанияны қамқорлыққа алды.
Әдебиеттегі суреттер
Конан Бретон тарихнамасында көбінесе әлсіз билеуші ретінде еске алынады, ол қуатты Анжу патшасына қарсы герцогтігін қорғай алмаған. Дегенмен, тарихшы Эрик Боргнис Десбордес жақында осы пікірді қайта қарастырды. Конан IV Жан Франсуа Дюкистің "Жан без Земли немесе Артурдың өлімі" (1791) трагедиясында, Шарон Кей Пенманның "Уақыт және мүмкіндік" (2002), "Қараңғылық ханзадасы" (2005) және "Шайтанның ұрпақтары" (2008) романдары мен Бриджит Коппиннің "Пульфенк сарайы" (2009) трилогиясының екінші томында еске алынады.