Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1994 жылдан 2022 жылға дейін Хорватия валютасы
Currency of Croatia from 1994 to 2022
Куна (; белгісі: kn; коды: HRK) 1994 жылдан 2023 жылға дейін Хорватияның валютасы болды. Ол 2023 жылы евроға ауыстырылды. Куна 100 липаға бөлінді. Оны Хорватия Ұлттық Банкі шығарды, ал монеталарды Хорватия монета қоры соқты. Хорват тілінде "куна" сөзі "сарышұнақ", ал "липа" сөзі "жеміс ағашы" дегенді білдіреді, екеуі де орта ғасырлық саудадағы тарихи қолданысына сілтеме жасайды.
The kuna (; sign: kn; code: HRK) was the currency of Croatia from 1994 until 2023. It was replaced by the euro in 2023. The kuna was subdivided into 100 lipa. It was issued by the Croatian National Bank and the coins were minted by the Croatian Mint. In the Croatian language, the word kuna means "marten" and lipa means "linden tree", both references to their historical use in medieval trading.
Тарих және этимология
Орта ғасырлардан бастап, сол кезде өте құнды болған күмісқанат терілерімен салық және/немесе ақша төлеу туралы жазбалар бар. Бұл төменгі Паннонияда, қазіргі Венгрия мен Славонияда «мартен салығы» деген мағына беретін мартурина немесе куновина деп тіркелген. Славонияның алғашқы соғылған ақшасы фризатик болды, бірақ 13 ғасырда Славония баны күміс монета шығарды, ол монетаға күмісқанаттың бейнесі салынған және бановак деп аталды. Куна валютасы туралы идея 1939 жылы қайта пайда болды, ол кезде Югославия Корольдігі құрамындағы автономиялық Бановина провинциясы өз ақшасын Югославия динарымен бірге шығаруды жоспарлады. 1941 жылы Усташе режимі Тәуелсіз Хорватия мемлекетін құрғанда, кунаны валюта ретінде пайдаланды. Санның әртүрлі грамматикалық өзгерістеріне байланысты, мысалы, 2 куна, 10 куна деп айтуға болады. Оның «коруна» деп аталатын басқа славян валюталарымен (хорват тілінде «круна» деп аударылады) ешқандай қатысы жоқ, ол «тақ» дегенді білдіреді.
Records exist from the Middle Ages of a tax and/or a currency in the then highly valued marten skins, which were recorded as marturina ("marten tax") or kunovina, in Lower Pannonia, modern day Hungary and Slavonia. Slavonia's first minted currency was the frizatik, but in the 13th century the Ban of Slavonia issued a marten adorned silver coin called the banovac. The idea of a kuna currency reappeared in 1939 when the Banovina of Croatia, an autonomous province established within the Kingdom of Yugoslavia, planned to issue its own money, along with the Yugoslav dinar. In 1941, when the Ustaše regime formed the Independent State of Croatia, they used the kuna as its currency. It can vary because of different number declension rules, e. g. 2 kune, 10 kuna. It has no relation to the various Slavic currencies named "koruna" (translated as kruna in Croatian) which means "crown".
Қазіргі заманғы валюта
Қазіргі заманғы куна 1994 жылғы 30 мамырда енгізілді, бұл 1991 жылы енгізілген хорват динарынан өту кезеңін бастады, ол 1994 жылғы 31 желтоқсанда аяқталды. Бір куна 1000 динарға тең болды. Куна бастапқыда неміс маркасына бекітілді. Марка еуромен алмастырылғаннан кейін кунаның шартты құны тиімді түрде еуроға ауысты. Куна атауының таңдалуы даулы болды, өйткені дәл осы валюта атауын тәуелсіз Хорватия мемлекеті де қолданған, бірақ бұл алаңдатушылық фактор ретінде қарастырылды, себебі сол атау Хорватия Бановинасы және Хорватияның Ұлттық азаттық үшін мемлекеттік антифашистік кеңесі (ZAVNOH) кезінде де қолданылған. Чехия және 2008 жылға дейін Словакия «таж» деп аудалатын валюталарды қолданғанына қарамастан. Хорватия Ұлттық Банкінің ұзақ мерзімді саясаты кунаның еуроға (немесе бұрын маркаға) қатысты айырбас бағамының ауытқуларын салыстырмалы түрде тұрақты диапазон шегінде ұстау болды. 1999 жылы еуро енгізілгеннен бері екі валюта арасындағы айырбас бағамы айтарлықтай өзгере қоймады, шамамен тұрақты 7,5:1 (HRK – EUR) деңгейінде қалып отырды. Хорватия 2013 жылғы 1 шілдеде Еуропалық Одаққа, ал 2020 жылғы 10 шілдеде 7,53450 HRK – 1 € шаратымен Айырбас бағамы механизміне қосылды. Куна барлық алдын ала шарттар орындалғаннан кейін 2023 жылғы 1 қаңтарда еуромен алмастырылды, өйткені Еуропалық Одаққа қосылғаннан кейінгі стандартты төрт жылдық мерзім жеткіліксіз болып шықты. Куна қолма-қол ақшасы еуромен бірге заңды төлем құралы ретінде айналымда болған екі апталық өту кезеңі 2023 жылғы 14 қаңтарда аяқталды. Ақшаны 28 ақпанға дейін кез келген еуроаймақтың ұлттық орталық банктерінде, ал 2023 жылдың соңына дейін Хорватиядағы барлық банктерде, Fina және Hrvatska pošta мекемелерінде тегін айырбастауға болады. Хорватия Ұлттық Банкі банкноттар үшін мұндай шараны шексіз мерзімге, ал монеталар үшін 2025 жылдың соңына дейін жалғастырады.
The modern kuna was introduced on 30 May 1994, starting a period of transition from the Croatian dinar, introduced in 1991, which ended on 31 December 1994. One kuna was equivalent to 1,000 dinars at a fixed exchange rate. The kuna was pegged to the Deutsche Mark from the start. With the replacement of the mark by the euro, the kuna's peg effectively switched to the euro. The choice of the name kuna was controversial because the same currency name had been used by the Independent State of Croatia, but this was dismissed as a red herring, since the same name was also in use during the Banovina of Croatia and by the State Anti Fascist Council for the National Liberation of Croatia (ZAVNOH). even though Czechia and, until 2008, Slovakia have used currencies whose names translate to "crown". A long time policy of the Croatian National Bank was to keep the fluctuations of the kuna's exchange rate against the euro (or, previously, the mark) within a relatively stable range. Since the introduction of the euro in 1999, the exchange rate between the two currencies rarely fluctuated to a substantial degree, remaining at a near constant 7.5:1 (HRK to EUR) rate. Croatia joined the European Union on 1 July 2013 and the Exchange Rate Mechanism on 10 July 2020 at a rate of 7.53450 HRK to €1. The kuna was replaced by the euro on 1 January 2023 after satisfying prerequisites, as the initial time estimate of standard four years after joining the European Union proved too short. A two week transition period during which kuna cash remained as legal tender in circulation alongside the euro ended on 14 January. Cash could be exchanged at any eurozone national central banks until 28 February, and at any bank, Fina and Hrvatska pošta in Croatia until the end of 2023, at no charge. The Croatian National Bank will do the same for notes indefinitely and for coins until the end of 2025.