Кіріспе

18-19 ғасырдағы британ армиясының офицері

Джон Уайтлок (1757 – 23 қазан 1833) – британ армиясының офицері. Ол Буэнос-Айреске жасаған сәтсіз шабуылмен және келісімшарт арқылы Монтевидеоны испандарға өткізуімен танымал.

Әскери мансап

Марлборо грамматикалық мектебінде және Челсидегі Льюис Лохе әскери академиясында білім алған Уайтлок 1778 жылы әскерге қабылданып, Ямайка және Сан-Домингода қызмет етті. 1799 жылдың 25 маусымында ол Портсмуттың вице-губернаторы және Оңтүстік-Батыс округінің бас офицері болып тағайындалды. Ұлыбританияға басып кіру қаупі зор болған кезде ол гарнизонға қолбасшылық етті. 1804 жылдың 10 қарашасында британ армиясының айтарлықтай кеңею кезеңінде ол генерал-лейтенант және сапына қосылудың бас инспекторы болды. 1807 жылы ол Еуропадағы оқиғалар салдарынан құлдыраған испан империясынан Буэнос-Айресті басып алуға арналған экспедицияны басқаруға тағайындалды. Шабуыл сәтсіз аяқталып, британдықтар "батыл әскердің көп бөлігінің қайғылы жоғалуынан" кейін капитуляциялады. Уайтлок қарсы тараптың генералы Сантьяго де Линьерспен келіссөздер жүргізіп, британдықтардың жағдайының тұрақсыз екенін анықтағаннан кейін капитуляцияға қол қойды және британдық күштерге Монтевидеодан кетуге және сол жылдың соңында үйлеріне оралуға бұйрық берді. Бұл әрекет оның қол астындағылардың көпшілігі, британдық армия және қоғам тарапынан үлкен наразылыққа ұшырады, ал оның авторы 1808 жылы Лондондағы Корольдік ауруханада өткізілген әскери сотқа шақырылды. Сот төрағасының айтуынша, Уайтлок "Буэнос-Айрес провинциясын бағындыру" мақсатына жетпегенімен қатар, "жаңа нарықтарды ашу, саудагерлердің рухы мен кәсіпкерлігіне кеңірек мүмкіндік беру, қазынаның жаңа көздерін табу және әлемнің шалғай бұрыштарында варварлықтан шығып келе жатқан елдердің қарапайым қажеттіліктерін немесе сән-салтанат пен жақсы өмірге деген жасанды және артып келе жатқан сұранысты қанағаттандыру үшін жаңа мүмкіндіктерді ашу" деген британдық үміттерді де жоққа шығарды. Барлық айыптаулар бойынша, біреуін қоспағанда, ол кінәлі деп танылды және қызметтен босатылды. Ол 1833 жылдың 23 қазанында Бэкингемширдегі Биконсфилд қаласындағы Холл Барн паркінде қайтыс болғанға дейін зейнеткерлікпен өмір сүрді.