Кіріспе
Чарльз Лесли Стивенсон (27 маусым 1908 – 14 наурыз 1979) – американдық аналитикалық философ, этика және эстетика саласындағы еңбектерімен танымал. 1935 жылы Гарвард университетінде философия докторы дәрежесін алды. Кембридж университетінде Людвиг Витгенштейн мен Г.Э. Мурдың шәкірті болды. 1939–1944 жылдары Йель университетінде оқытушы болып жұмыс істеді, соның ішінде соғыс кезеңінде теңізшілерге математикадан сабақ берді. 1944 жылы оның қызметі жаңартылмады, себебі факультет оның эмотивистік көзқарастарын қолдамады. Беркли, Помона және Чикагода Гуггенхайм стипендиясын алғаннан кейін, 1946–1977 жылдары Мичиган университетінде сабақ берді. Оның студенттерінің арасында Джоэл Файнберг те болды. Соғыстан кейінгі кезеңде эмотивизмді ең толыққанды қорғады. "Этикалық терминдердің эмотивтік мағынасы" (1937) және "Көндіруші анықтамалар" (1938) атты мақалаларында және "Этика және тіл" (1944) атты кітабында эмотивтік мағына туралы теорияны жасады; одан кейін ол осы теорияны көндіруші анықтамалар теориясының негізі ретінде пайдаланды. Сонымен қатар, ол эмотивизмді метаэтикалық теория ретінде дамытты, ол тілдің танымдық, ғылыми қолданылуларын (фактілерді баяндау және себептер келтіру үшін, ғылым заңдарына бағынышты) және танымдық емес қолданылуларын (сезімдерді білдіру және ықпал ету үшін қолданылады) арасында нақты шекара салды. Стивенсон 1979 жылдың 14 наурызында Вермонт штатының Беннингтон қаласында қайтыс болды.
Charles Leslie Stevenson (June 27, 1908 – March 14, 1979) was an American analytic philosopher best known for his work in ethics and aesthetics. and at Harvard, getting his Doctor of Philosophy degree there in 1935. While at Cambridge he studied under Ludwig Wittgenstein and G. E. Moore. He was an instructor at Yale University from 1939 to 1944, spending some of that time teaching mathematics to wartime naval recruits. His post was not renewed in 1944 because the department did not approve of his emotivist views. After a period on a Guggenheim fellowship at Berkeley, Pomona, and Chicago, he was appointed to the University of Michigan where he taught from 1946 to 1977. Among his students was Joel Feinberg. He gave the most sophisticated defense of emotivism in the post war period. In his papers "The Emotive Meaning of Ethical Terms" (1937) and "Persuasive Definitions" (1938), and his book Ethics and Language (1944), he developed a theory of emotive meaning; which he then used to provide a foundation for his theory of a persuasive definition. He furthermore advanced emotivism as a meta ethical theory that sharply delineated between cognitive, scientific uses of language (used to state facts and to give reasons, and subject to the laws of science) and non cognitive uses (used to state feelings and exercise influence). Stevenson died on March 14, 1979, in Bennington, Vermont.
Философияға қосқан үлесі
Стивенсонның еңбегі А. Дж. Айердің көзқарастарын кеңейту ретінде де, «этикалық эмотивизмнің екі кең түрінің» бірі ретінде де қарастырылды. Аналитикалық философ Стивенсон 1937 жылғы «Этикалық терминдердің эмоционалдық мағынасы» атты эссесінде кез келген этикалық теория үш нәрсені түсіндіру керектігін айтты: моральдық мәселелер бойынша ақылға қонымды пікір келіспеушіліктері болуы мүмкін, «жақсы» сияқты моральдық терминдер іс-қимылға ұмтылуда «тартымды» күшке ие, және моральдық талаптарды растау үшін ғылыми әдіс жеткіліксіз. Стивенсонның жеке теориясы оның 1944 жылғы «Этика және тіл» кітабында толыққанды дамыды. Онда ол Айермен келіседі, этикалық сөйлемдер сөйлеушінің сезімдерін көрсетеді, бірақ олар тыңдаушының сезімдерін өзгертуге бағытталған міндеттемелік компонентке де ие, және осы компонент маңыздырақ. Айер құндылықтар немесе негізгі психологиялық бейімділіктер туралы айтқанда, Стивенсон көзқарастар туралы айтады, ал Айер нақты құндылықтарды нақты жағдайға қолданудағы фактілік келіспеушіліктер немесе рационалды дау-жанжалдар туралы айтқанда, Стивенсон сенімдердегі айырмашылықтар туралы айтады; түсініктер бірдей. Терминологияны ескермегенде, Стивенсон этикалық тұжырымдамаларды талдаудың екі үлгісіне сәйкес түсіндіреді.
Екінші үлгілік талдау
Стивенсонның екінші талдау үлгісі нақты әрекеттер емес, іс-әрекеттер түрлері туралы мәлімдемелерге қолданылады. Осы үлгіде, әрекетті тікелей бағалаудың орнына, сөйлеуші оны жалпы принцип бойынша бағалайды. Мысалы, "Қиырту – жаман" деген адам "Қиырту жалпы алғанда бақытты азайтады" дегенді білдіруі мүмкін; бұл екінші үлгідегі мәлімдеме, ол бірінші үлгіге алып келеді: "Мен жалпы бақытты азайтатын кез келген нәрсені жақтырмаймын. Сен де солай істе."
In second pattern analysis, rather than judge an action directly, the speaker is evaluating it according to a general principle. For instance, someone who says "Murder is wrong" might mean "Murder decreases happiness overall"; this is a second pattern statement which leads to a first pattern one: "I disapprove of anything which decreases happiness overall. Do so as well."