Кіріспе

Жапон аристократиялық тобы Босниядағы ауыл. (Куге) – Киотодағы Жапон императорлық сарайын бақылаған жапон аристократиялық тобы. Куге 8-шы ғасырдың соңында Хэйан дәуірінде Киото астана ретінде құрылғаннан бастап, 12-шы ғасырда Камакура сёгунатының билікке келуіне дейін маңызды рөл атқарды, содан кейін бусилер олардан басым түсті. Мэйдзи қайта жаралуына дейін куге императордың әлсіз сарайын құрады, кейін даймёлармен бірігіп, мәртебелерін қайта алды және казоку (ақсүйектер) құрды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін (1947 ж.) жапондық ақсүйектер жүйесі таратылғанға дейін сақталды. Ресми мәртебесі болмаса да, куге әулеттерінің мүшелері жапон қоғамында, үкіметте және индустрияда әлі де ықпалды.

Тарих

Куге (орта қытай тілінен келген kuwng kæ 公家, "герцогтар отбасы" немесе "әлеумет" – тегіс құрылымдағы қоғамда) бастапқыда император мен оның сарайын сипаттады. Уақыт өте келе сөздің мағынасы өзгеріп, сарайдағы бюрократтарды білдіретін болды. Хэйан дәуіріндегі салыстырмалы бейбітшілік пен тұрақтылық ақсүйектерге мәдени қызығушылықтарын дамытуға мүмкіндік берді, ал куге Жапониядағы өнер мен мәдениеттің көшбасшылары мен демеушілеріне айналды. Көбінесе куге халқы астана, Киото қаласында тұрды. Кейін Камакура дәуірінде (1185–1333) куге, буке (жауынгер дворяндары), яғни шогунатқа адал болуға ант берген самурайлардың қарама-қарсысы болды. Осы кезде куге сөзі сарайда жұмыс істейтіндерді – ақсүйектерді де, қарапайым халықты да сипаттау үшін қолданыла бастады. Куге екі топтан тұрды: (堂上) императормен бірге еденде отыратын дворяндар; және (地下) императормен бірге отыруға мүмкіндігі жоқтар. Куге осы екі топты қамтыса да, бұл сөз көбінесе додзё, яғни ақсүйектерді сипаттады. Сарайдағы ең жоғары лауазымдар кугё деп аталды, және оларға қатысу құқығы додзё куге мүшелерімен шектелді. Эдо дәуірінде додзё куге шамамен 130 отбасыны құрады. Кугедің ең белгілі өкілдері императордың регенттері болды (sesshō немесе kampaku). Бұл дайджокан лауазымдары Фудзивара әулетінің мүшелеріне ғана берілді. Саяси билігінен айрылса да, олар сарай мәдениетін сақтап, мәдени ықпалын ұстап тұрды. Атап айтқанда, Сенгоку кезеңінен кейін олар қаржылық базасының көп бөлігін жоғалтты және мәдениеттің демеушісі ретінде әрекет ете алмады, бірақ уака өлеңдерін жазу және бива сияқты аспаптарда ойнау сияқты салалардағы шеберліктерін жеткізіп, шәкірттер тәрбиеледі. Куге, белгілі бір саланың шебері ретінде, шәкірттеріне осы саланы меңгергенін куәландыратын көптеген лицензиялар берді, оларға көпшілік алдында өнер көрсетуге немесе кейде басқаларды оқытуға рұқсат берді. Шәкірттер әр лицензия үшін ұстазына жалақы төлеуге міндетті болды. Эдо дәуірінде бұл куге үшін маңызды табыс көзі болды. 1869 жылы Мейдзи қайта жаралуы кезінде куге даймёмен бірігіп, жалғыз аристократиялық топ – казоку құрды. Кугемен байланысы бар басқа да адамдарға будда дінінің қызметкерлері, Киотоның мәдени демеушілері, гейшалар және актерлер кірді.