Кіріспе

Жапонияның 50-ші императоры (781–806 жылдары таққа отырған)

Император Канму (桓武天皇), немесе Камму, дәстүрлі тәртіп бойынша Жапонияның 50-ші императоры болған. Қамму 781 жылдан 806 жылға дейін билік етті, және оның билігі тұсында императордың өкілеттігі ең жоғары шарына жетті.

Дәстүрлі әңгіме

Қаммудың жеке аты (имина) Ямабе (山部) болды. Ол ханзада Ширакабедің (кейін император Конин ретінде танылған) үлкен ұлы болды және Ширакабе таққа отырудан бұрын дүниеге келді. «Шоку Нихонги» (続日本紀) бойынша, Ямабедің анасы Ямато но Ниигаса (кейін Такано но Ниигаса деп аталды) Бэкче (462-523) Мурёңнің 10-шы буын ұрпағы еді. Әкесі император болғаннан кейін, Каммудың жарты бауыры, принц Осабе, мұрагер ханзада болып тағайындалды. Оның анасы – император Шомудың қызы, ханшайым Иноэ болды; бірақ Осабе емес, кейін әкесінің орнына мұрагер болып тағайындалған Камму болды. Иноэ мен принц Осабе тұтқындалып, 775 жылы қайтыс болғаннан кейін, Осабедің қарындасы – Каммудың жарты қарындасы Сакахито ханшайым – Каммудың әйелі болды. 781 жылы таққа отырғанда, Камму өзінің кіші інісі Савара ханзадасын, анасы Такано но Ниигаса болған, мұрагер ханзада етіп тағайындады. Император Тенмудың немересі, принц Шиояки және Шомудың қызы Фуваның ұлы Хиками но Кавацугу 782 жылы төңкеріс жасауға тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталып, Кавацугу мен оның анасы жер аударылды. 785 жылы Савара елден қуылды және жер аудару орнында қайтыс болды. Нара дәуірінде император Камму 794 жылы алғашқы шогун Отомо но Отомароны тағайындады. Шогун – әскери күш арқылы аумақтарға дербес билік жүргізетін Жапонияның әскери диктаторы. Отомаро «Сей-и Тайшогун» деп жарияланды, яғни «Шет елдіктерді бағындырған ұлы генерал». Император Камму солтүстік Хонсюдағы Эмишилерді бағындырған Саканоэ но Тамурамароға шогун атағын екінші рет берді. Каммудың 16 императрицасы мен келіні, 32 ұлы мен қызы болды. 737 жыл: Мұрагер ханзада атағын алды. 781 жылдың 30 сәуірінде: Кониннің билігінің 11-ші жылы тақтан бас тарды, және оның орнына ұлы Камму келді. Содан кейін император Камму таққа отырды. Оның билігінде 784 жылы Жапонияның астанасы Нарадан (Хейдзё-кёо) Нагаока-кёоға көшірілді. Бірақ көп ұзамай 794 жылы астана тағы да көшірілді. 782 жылдың 28 шілдесінде: Фудзивара но Уона садайджин қызметтен алынып, Кюсюға жер аударылуына себеп болған оқиғаға қатысты. 783 жылы 62 жасында Тамаро удайджин қайтыс болды. Каммудың билігі 25 жылға созылды.

Каму билігінің дәуірі

Каму билігінің жылдары бірнеше дәуір атауымен (nengō) нақтырақ анықталады. Шындығында, 771 жылдан бастап Кукайдың оқу кезеңіне дейін буддалық дін қызметкерлерінің санын және храмдар салуды шектеуге бағытталған жарлықтар үздіксіз шығарылып тұрды. Алайда, бұл қадам апатқа ұшырады және одан кейін қаланың жартысы суға батқан сияқты бірқатар табиғи апаттар болды. 785 жылы жаңа астананың бас сәулетшісі және патшаның сүйіктісі Фудзивара но Танецугу қаза тапты. Осы уақытта Каму әскері өзінің империясының шекарасын кеңейтіп жатты. Бұл көтеріліске әкеп соқты, ал 789 жылы Каму әскері ауыр жеңіліске ұшырады. Сондай-ақ 789 жылы қатты құрғақшылық пен ашаршылық болды – астана көшелері аурулармен толып, адамдар әскерге немесе мәжбүрлі еңбекке алынудан қашып жүрді. Осы себепті көптеген адамдар буддалық монахтардың киімдерін киіп, жасырынды. Осының салдарынан 792 жылы Каму жалпы әскери шақыруды жойып, оны әр провинцияның жергілікті әулеттерінен жасақталған жасақтармен алмастырды. Бірақ бұл жүйе императордың билігін әлсіретіп, жеке әскерлердің көбеюіне әкелді. Содан кейін 794 жылы Каму астананы тағы бір рет көшірді, бұл жолы оны Хэйан-кёға, қазіргі Киотоға орналастырды. Жаңа астананың құрылысы өткен жылдың басында басталған еді, бірақ көшіру кенеттен болды және халық арасында одан да көп шатасу тудырды. Каму билігінде Жапонияның шекарасы Изава мен Шибаға дейін кеңейді, бұл Тамура Мароның басшылығымен жүзеге асты. Саяси тұрғыдан Каму университеттің оқу жоспарын өзгерту арқылы өзінің билігін нығайтты. Конфуций идеологиясы императорлық үкіметтің негізгі мақсатын құрастыра берді. 784 жылы Каму жаңадан әкелінген екі түсіндірмеге – Кун Ян мен Ку Лянға негізделген «Көктем және күз» жылнамаларын оқытуды бекітті. Бұл түсіндірмелер императордың «Аспан ұлы» ретінде өзінің ықпалын жабайы елдерге дейін кеңейтіп, халықты қуантуын қадағалайтын саяси риториканы қолданды. 798 жылы екі түсіндірме мемлекеттік университеттің міндетті оқулығына енгізілді. Каму Сайчо және Кукай монахтарының Қытайға саяхаттарын да қаржыландырды, олар елге оралғаннан кейін Тиендай және Сингон буддизмінің жапондық тармақтарын құрды.

Мұра

2001 жылы Жапония императоры Акихито журналистерге: «Мен Кореямен қандай да бір туыстық байланыс сезінемін» деді, себебі Жапонияның жылнамаларында император Каммудың (737-803) анасы Бэкже патшасы Мурьонның (462-523) ұрпақтарының бірі екені тіркелген. Бұл жапон императорының императорлық әулетінде корейлік тегін алғаш рет ашық мойындауы болды. «Шоку Нихонги» бойынша император Каммудың анасы, Такано но Ниигаса (720-90), 513 жылы Жапонияда қайтыс болған Мурьонның ұлы, принц Джунданың ұрпағы (Нихон Шоки, 17-тарау).