Кіріспе

Қоғамдық дәреже туралы жасалған атақтар

Абыройлы атақтар немесе патшалық атақтар арнаулы алаяқтықтары – бұл жеке адам немесе отбасы тарапынан жасалған немесе қабылдаған, абыройлы атақтар бар немесе бұрын болған елдің билігі мойындамаған әлеуметтік дәреже туралы талаптар. Интернетте мұндай атақтарды беру немесе сату туралы ұсыныстар көбейгендіктен, олар туралы баспасөзde көбірек жарияланымдар пайда болуда. Заңдық негізі немесе дәстүрдегі негізі жоқ атақтарды пайдалану туралы алаңдаушылық күшейтілген қадағалау мен айыптауға әкелді.

Өзіндік стильді атаулар

Монархиялық жүйеден тыс елдерде заңды тарихи атақ пен, мұрагер мемлекет (мысалы, республика) мойындамаса да, мұрагерлік жолмен иеленетін немесе талап етілетін атақ арасында айырма жасалады. Ал тарихи негізі жоқ, ойдан шығарылған немесе жалған атанған атақтар басқаша. Атақты өздігінен иелену міндетті түрде заңсыз емес; бұл атақ қолданылатын жердің заңнамасына байланысты. Кейбір өздігінен иеленген атақтардың иелері, олардың ешқашан ешбір мемлекет тарапынан мойындалмағанын мәлімдейді. Егер мұндай атақтар тарихи түрде болған болса, қазіргі иеленуші оны пайдаланудың себебі ата-бабасына құрмет көрсету үшін берілген мұрагерлік құқыққа сәйкес екенін айта алмайды. Кейбір жеке тұлғалар, ұйымдар немесе корпорациялар, ақы алған үшін атаққа, құрметке, мойындауға немесе өздерін рыцарлық орден деп атап көрсеткен ұйымға мүшелікке заңды немесе ресми құқық беруді немесе беруге әрекеттенуі мүмкін.

Британдық атақтар

Британдық жұрлықта (көтерілу ретімен) барон, виконт, граф, маркиз және герцог атақтары бар. Герцогтардан басқа барлық титул иелері (егер еркек болса) құрметті "Лорд" атағымен танылады (Шотландияда жұрлықтың ең төменгі дәрежесі "Барон" емес, "Парламент Лорды"). Ешбір жұрлық сатылуы мүмкін емес; мұндай мәміле 1925 жылғы Құрметтер (әрекеттердің бұзылуына жол бермеу) туралы заңға қайшы келеді. АҚШ-тағы британдық елшілігі "британдық атақтарды сатуға тыйым салынады" деп хабарлайды. Шотландия феодалдық барондықтары – кез келген жынысты адамға мұрагерлік немесе берілу арқылы берілуі мүмкін жалғыз британдық дворяндық атақтары. Барондық атақтары – Корольдік билікпен берілетін мұрагерлік атақтар, бірақ жұрлықтың құрамына кірмейді. Баронеттер өз тегінен кейін "Сэр" атағын және "Бт." немесе "Барт." қосымшасын қосады. Барондықтарды енді сатып алуға болмайды, ал қолдағыларын сатып алуға немесе сатуға болмайды. Шығармашылық орденіне қабылданған немесе рыцарь атанған адамдар рыцарь немесе леди болып табылады, сондықтан оларға "Сэр" немесе "Леди" префиксі қосылады. Бұл атақтарды да сатып алуға немесе сатуға болмайды. Жұрлық, баронеттік немесе рыцарьдық атақтың иесі осы атақтарды немесе олармен байланысты атақтарды басқа адамға заңды түрде беруге құқығы жоқ. Егер жұрлықтан бас тартылса, ол заңды мұрагерге, әдетте, тұңғыш балаға беріледі. Атақ иесі атаққа мұрагерді тағайындау құқығына ие емес.

Лаирд

Бірнеше веб-сайттар мен eBay сияқты веб-сайттардағы интернет-сатушылар шотландтық жерлерді, ескерткіш жерлер деп аталатын шағын жер учаскелерімен бірге сатады. Алайда, олар шотланд заңында меншік құқығын немесе геральдикаға заңды құқық бермейді. Лорд Лион соты (геральдиканы беру және реттеумен айналысатын геральдикалық сот) сувенирлік жер телімдерінің құжаттарын мәнсіз деп санайды. Шотланд мүлік құқығы бойынша, сувенирлік жер телімдері шотланд заңында нақты меншік құқығын құра алмайды. Шотландияның жер тіркелімі (Шотландия) Заңы 2012 жылғы Жер тіркелімінде ескерткіш жер учаскелеріне қатысты мәмілелерді тіркеуге тыйым салады. Бұл Сатып алушының ешқандай жағдайда сувенирлік жер учаскесіне заңды құқық немесе меншік құқығын алмайтынын білдіреді. Кейбір сатушылар жарамсыз мәмілеге герб қосады; бұл Лорд Лионнан рұқсат етілмеген, сондықтан оны Шотландияда заңсыз пайдалануға болады. Лорд Лионның соңғы кеңесінде нақты айтылғандай, герб беру осы схемаларда сатылатын сувенирлік жер учаскесінің иесіне лайық емес.

Атаудың өзгеруі

Кейбір компаниялар жеке тұлғаларға атақ сатады, бірақ шындығында олар тек есімдерін өзгертуге мүмкіндік береді. Мұндай адам, мысалы, "Сэр" немесе "Лорд" сияқты, нақты атақ алмай, оны тек есімі ретінде қабылдайды. Егер асыл текті атақ, рыцарлық атақ сияқты талаптар қойылмаса, мұндай практика заңды болып саналады. Ұлыбритания заңнамасына сәйкес, адамның мақсаты алаяқтық емес болса, кез келген есімді қабылдауына болады. Ұлыбританияның паспорттық кеңсесі бұл практикадан хабардар және жеке тұлғаның паспортына ресми түсініктеме жасайды, онда көрсетілген атақтың адамның шын атағы емес, тек есімі екені айтылады.

Еуропалық атаулар

Норвегиядан басқа Еуропаның барлық монархиялары дворяндық пен мұрагерлік атақтарды мойындайды. Олардың патшалық және князьдық сарайлары, егер олар дипломатиялық мәртебеде аккредиттелмесе (мысалы, Сент-Джеймс сарайына), тарихи атақтарын қолданбай, бұрынғы монархиялық режимдерде оларға құқығы бар адамдарға әдепкі атақтар ретінде пайдалануға рұқсат береді. Мұндай сыпайылық титул иесінің туған жерінде кез келген атаққа заңдық құқық бермейді, бірақ шетелдік дворяндар кейбір монархияларда (Бельгия, Лихтенштейн, Люксембург, Нидерланды) натурализацияланғаннан кейін отбасының бастапқы дворяндық атағының өзгеруімен басқа мемлекеттің дворяндығына қабылдануы мүмкін. Өздерінен-өздері жалған дворяндық атақтар ойлап табушылардың көптегені, қазір республика болған елдердің бұрын монархия болған кезінде пайда болған, шынайы дворяндық атақтардың жиынтығын пайдаланады; мысалы, Австрия, Венгрия және бір кезде дворяндық атақтарды берген князь билеушілері болған Германияның көптеген аймақтары. Мұндай атақты қабылдаудың бір артықшылығы, британдық дворяндығына қатысты жағдайдан айырмашылығы, мұндай атаққа талапкерлердің арасында шешім шығаратын ресми төреші әдетте болмайды. Кейбір елдерде атақтар тиісті заңмен қорғалуы мүмкін, мысалы Франция, немесе авторлық құқық заңдарының кеңейтілуі арқылы, мысалы Португалияда.

Австрия

Атақтар еркек желісіндегі барлық заңды ұрпақтарға, еркек және әйелдерге мұрагерлікпен берілді; бірінші туған балаға артықшылық беру қалыпты жағдай емес еді. Алайда, Австрия Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін заң жүзінде дворяндығын және мұрагерлік атақтарын жойды, сондай-ақ дворяндық атақтарды және дворяндық префикстерді пайдалануға тыйым салды.

Финляндия

1917 жылы Финляндия республика болды, ал 1920 жылға дейін жаңа лауазымдар мен мемлекеттік қазанаттардың айрықша құқықтары жойылды. Дегенмен, аристократия жойылған жоқ, және олар жеке есімдер туралы заңдар бойынша өз тегінің эксклюзивтігін сақтап қалды. Әйел алу мақсатымен аристократиялық атақты жалған көрсету қылмыс болып саналады.

Франция

Франция 1870 жылдан бері Республика болғанымен, атақтар заңмен қорғалады. Әділет министрлігі атақтар тізімін жүргізеді және мұрагерлігі мойындалған атақ иелеріне инвиститура жарлықтарын беруге құқылы. Атақты заңды түрде пайдалану үшін бұл инвиститура қажет, бірақ бұрынғы ақсүйек отбасыларының көптеген мүшелері айыпталмайтын, «әдептік атақ» деп аталатын атақты қолданады.

Германия

Неміс патшалығы мен ақсүйектер тұқым қуалайтын атақтарға ие болды, ал ақсүйек атақтары еркек және әйел ұрпақтарының барлық заңды мұрагерлеріне беріледі: Пруссия Корольдігінен басқа жерлерде бірінші туған балаға артықшылық берілмейтін еді. 1918 жылы Германия империясы құлағаннан кейін неміс ақсүйектері атақ, стиль және құрмет белгілерін қоса алғанда, тұқым қуалайтын артықшылықтарын жоғалтты. 1919 жылғы Веймар конституциясының 109-бабында «ақсүйек дәрежелері тек (тегі) атаудың бір бөлігі ретінде қарастырылады» деп жазылған. Бұрынғы ақсүйектермен заңды түрде қабылдаған адамдар, мысалы, Фредерик Принц фон Анхальт, тегін (Принц фон Анхальт) алуға құқылы, бірақ ақсүйектер қатарына кірмейді (яғни, ханзада болмайды, себебі мұндай мәртебе бір ғасырдан астам уақыттан бері заң жүзінде жойылған).

Италия

Кейбір жалған атақтарды сатушылар клиентке итальяндық атақты асырап алу арқылы немесе тіпті нотариалдық актілермен атақты клиентке беруге мүмкіндік жасайтынын мәлімдейді. Италияда 1948 жылдан бері дворяндық атақтар ресми түрде мойындалмаған, ал 1820 жылға дейінгі жылдары көптеген аймақтарда феодалдық тәртіппен дворяндық құқықтар жойылған. Сондықтан, асырап алынған бала асырап алушы ата-анасының атағын мұраға ала алмайды және ешқандай заң актісі мұрагерлік атақтан бас тартуға негіз болмайды. Белгілі бір меншік немесе қамалмен байланысты дворяндық атақтарды сату туралы талаптар да осы сияқты қате түсініктерге негізделген. Италиядағы ешбір жарияланым немесе тіркеме, тіпті Consulta Araldica-ның ресми тіркелгісі (қазір Римдегі Орталық мемлекеттік мұрағатта сақталатын Libro d'Oro) Италияның ақсүйектері мен герб иелерінің толық тізімі бола алмайды. Бірнеше заңды атақтар біртілдік Италия мемлекеттерінде (Екі Сицилия, Тоскана, Парма, Модена, Папа мемлекеттері), сондай-ақ Сан-Маринода мойындалған, бірақ 1860-1948 жылдар аралығында Италия Корольдігінде мойындалмады. Көбінесе бұл кішкентай барондықтар, ұсақ биліктер (синьориялар) немесе атағы жоқ дворяндық (патрици және нобили) болды. Осыған байланысты, кейбір сицилиялық атақтар жақын туыстары болмаған жағдайда әйел мұрагерлерге берілуі мүмкін, ал кейбір жағдайларда Испанияда да, Италияда да талапкерлер бар (әйел желісі бойынша), біріншісі Екі Сицилияның (1860 жылға дейін) заңнамасына, екіншісі Италияның (1860 жылдан кейін) заңына сілтеме жасайды. Көптеген параллель талаптар (әдетте испан азаматтары) 1948 жылдан кейін жасалды, осы кезде Италия Конституциясымен Consulta Araldica (Италияның геральдикалық органы) қызметі тоқтатылды, бұл дворяндық атақтарды мойындауды жойды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін республикалық конституция қабылданғаннан кейін Италия атына дворяндық атақтарды қосуға шешім қабылдады. Осы конституцияның «өткінші және соңғы ережелер» бөлімінде құрылтайшылар атына тек тірі адамдар үшін ғана дворяндық атақты қосуға және тіпті туған балаларға да мұрагерлікке беруді мүмкін емес етуге шешім қабылдады. Республика Президенті ғана «Республиканың рыцары» немесе «Cavaliere del Lavoro» сияқты ұқсас атақтарды ерекше, мұрагерлік емес және символдық негізде тағайындауға құқылы.

Норвегия

Норвегиялық асыл тегінің мойындалуы 1821 жылғы Асылдар туралы заңмен кезең-кезеңімен жойылды. 1821 жылы мұндай тегі бар адамдарға оларды өмір бойы сақтап қалуға рұқсат берілді. Асыл тегін жеке пайдалануға тыйым салатын заң жоқ. Жеке қолданылатын мұндай тегтер ресми мойындалмайды. Асыл есімдерге ешқандай арнайы заңдық қорғау қарастырылмаған. Атау туралы заңның 3-параграфына сәйкес, 200 немесе одан аз адамды қамтитын тегі қорғалады және барлық иелерінің келісімісіз басқа біреуге қабылдануы мүмкін емес.