Третиноин: қолданысы, әсерлері және қауіпсіздік шаралары
Tretinoin
Третиноин – акне, фотоөзегең және жедел промиелоциттік лейкемияны емдеуге қолданылатын дәрі. Теріге жағылатын крем, гель немесе май. Қазақстанда қолжетімді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Третиноин, сонымен қатар барлық транс ретино қышқылы (ATRA) деп те аталады, акне және жедел промиелоциттік лейкозды емдеу үшін қолданылатын дәрі. Акне кезінде ол теріге крем, гель немесе май түрінде жағылады. Жергілікті третиноин фотоқартаюға арналған ретиноидты емдеудің ең көп зерттелген түрі болып табылады. Крем ретінде қолданғанда болатын жиі кездесетін қосымша әсерлер терімен шектеледі және терінің қызаруын, қабыршақтануын және күнге сезімталдықты қамтиды. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген. Третиноин жалпы қолданылатын дәрі ретінде қолжетімді. 2021 жылы АҚШ-та 2 миллионнан астам рецепт бойынша тағайындалған 206-шы ең көп тағайындалатын дәрі болды.
Medication
Tretinoin, also known as all trans retinoic acid (ATRA), is a medication used for the treatment of acne and acute promyelocytic leukemia. For acne, it is applied to the skin as a cream, gel or ointment. Topical tretinoin is also the most extensively investigated retinoid therapy for photoaging. Common side effects when used as a cream are limited to the skin and include skin redness, peeling, and sun sensitivity. It is on the World Health Organization's List of Essential Medicines. Tretinoin is available as a generic medication. In 2021, it was the 206th most commonly prescribed medication in the United States, with more than 2million prescriptions.
Бөртпе
Третиноин көбінесе акнеді емдеу үшін қолданылады. Кейде акнеге қарсы басқа кремдермен бірге қолданылып, олардың теріге сіңуін жақсартады. Активті акнеді емдеуден бөлек, ретиноидтар акнеден кейінгі қабынуға байланысты гиперпигментацияның жоғалуын жылдамдатады. Бұрын емделуге жақсы жауап берген адамдарға профилактикалық терапия ретінде де пайдалы, бұл акнеге қарсы антибиотиктерді ұзақ қолдануды азайтуға көмектеседі.
Tretinoin is most commonly used to treat acne, It is sometimes used in conjunction with other topical acne medications to enhance their penetration. In addition to treating active acne, retinoids accelerate the resolution of acne induced postinflammatory hyperpigmentation. It is also useful as maintenance therapy for people who have responded well to their initial treatment, reducing the prolonged use of antibiotics for acne.
Фотожасыру
Фотоқартаю – күн сәулесіне ұзақ және қайта-қайта әсер ету нәтижесінде болатын терінің ерте қартаюы. Фотоқартаюдың белгілері – ұсақ және терең әжімдер, тері пигментациясының өзгеруі және серіктігінің төмендеуі. Адам терісінде жағылатын ретиноидтар коллаген өндірісін күшейтеді, эпидермалық гиперплазияны тудырады және кератиноциттер мен меланоциттердің атипиясын азайтады. Жергілікті третиноин – фотоқартаюды емдеу үшін ең көп зерттелген ретиноидты терапия. Жергілікті третиноинді барлық тері типтеріне ие адамдардағы жеңіл және ауыр фотоқартаюды емдеу үшін қолдануға болады. Жақсаруды байқау үшін әдетте бірнеше апта немесе айлар қолдану қажет. Ол тек екі жыл бойы зерттелгенімен, оны шексіз мерзімге қолдануға болады. Ұзақ мерзімді қолдау режимі ретінде төмен концентрацияда немесе сирек қолдануға болатын препараттарды пайдалануға болады.
Photoaging is premature skin aging resulting from prolonged and repeated exposure to solar radiation. Features of photoaging include fine and coarse wrinkles, change in skin pigmentation, and loss of elasticity. In human skin, topical retinoids increase collagen production, induce epidermal hyperplasia, and decrease keratinocyte and melanocyte atypia. Topical tretinoin is the most extensively investigated retinoid therapy for photoaging. Topical tretinoin can be used for mild to severe photoaging in people of all skin types. Several weeks or months of use are typically required before improvement is appreciated. Although it has only been studied for a duration of two years, it may be continued indefinitely. A long term maintenance regimen with a lower concentration or less frequent application may be an alternative to continued use.
Лейкемия
Третиноин жедел промиелоциттік лейкемия (АПЛ) бар және ПМЛ::RARα қосылған генін тудыратын мутациясы (t(15;17) транслокациясы) бар адамдарда ремиссияға түсіру үшін қолданылады. Ол қолдаушы терапия ретінде қолданылмайды. АПЛ емес жіті миелоидты лейкемиясы бар науқастарға третиноиннің химиотерапиямен бірге қолданылуының диарея, жүрек айну/құсу және жүрекке байланысты III/IV дәрежедегі уыттылыққа әсері туралы мәліметтер өте сенімсіз. Бұдан әрі, третиноиннің химиотерапиямен бірге қолданылуы өлім-жітім, рецидив, прогрессия, сынақ кезіндегі өлім-жітім және III/IV дәрежедегі инфекциялар деңгейінде ешқандай айырмашылық тудырмауы мүмкін.
Tretinoin is used to induce remission in people with acute promyelocytic leukemia (APL) who have a mutation (the t(15;17) translocation that gives rise to the PML::RARα fusion gene). It is not used for maintenance therapy. The evidence is very uncertain about the effect of tretinoin in addition to chemotherapy for patients with non APL acute myeloid leukemia on diarrhoea, nausea/vomiting and heart related toxicity grades III/IV. Furthermore, tretinoin in addition to chemotherapy probably results in little to no difference in the mortality, relapse, progress, mortality during the trial and infections grade III/IV.
Теріге қолдану
Жергілікті третиноин тек теріге қолдануға арналған, оны көзге немесе шырышты қабықшаларға жағуға болмайды. Көбінесе байқалатын жанама әсерлерге терінің тітіркенуі, қызару, ісіну және көпіршік пайда болуы жатады. Егер тітіркену болса, қолдану жиілігін әр екінші немесе әр үшінші түнгі сайын азайтуға болады, ал төзімділік жақсарғанда қолдану жиілігін арттыруға болады. Жұқа ғарышқа айналған теріні жұмсақ сүрткішпен ақырып тастауға болады. Қажет болған жағдайда, біте қанауға себеп болмайтын бетке арналған ылғалдандырғыш кремді қолдануға болады. Бетті жуып, кептіргеннен кейін ретиноидты қолдануды кемінде 20 минутқа кейінге қалдыру да пайдалы болуы мүмкін. Жергілікті ретиноидтар фотосезімталдық тудыратын дәрілер емес, бірақ жергілікті ретиноидтарды қолданатын адамдар күнге сезімталдықтың артуын байқаған. Бұл терінің ең сыртқы қабатының жұқаруынан, ультракүлгін сәулелерге қарсы қорғаныш қабатының әлсіреуінен, сондай-ақ терінің тітіркенуінен сезімталдықтың жоғарылауынан туындайды деп есептеледі.
Topical tretinoin is only for use on the skin and should not be applied to eyes or mucosal tissues. Common side effects include skin irritation, redness, swelling, and blistering. If irritation is a problem, a decrease in the frequency of application to every other or every third night can be considered, and the frequency of application can be increased as tolerance improves. The fine skin flaking that is often seen can be gently exfoliated with a washcloth. A non comedogenic facial moisturizer can also be applied if needed. Delaying application of the retinoid for at least 20 minutes after washing and drying the face may also be helpful. Topical retinoids are not true photosensitizing drugs, but people using topical retinoids have described symptoms of increased sun sensitivity. This is thought to be due to thinning of the stratum corneum leading to a decreased barrier against ultraviolet light exposure, as well as an enhanced sensitivity due to the presence of cutaneous irritation.
Лейкемияға қолдану
Препараттың ауызға қабылдауға арналған түрі ретино қышқылы синдромы және лейкоцитоз қатері туралы ескертулермен бірге келеді. Акнеге қолдану үшін третиноин (басқа ретиноидтармен бірге) – кератиноциттердегі екі ядролық рецепторлар отбасымен байланысатын А витаминінің туындылары: ретино қышқылы рецепторлары (RAR) және ретиноидтық Х рецепторлары (RXR). Ретиноид рецептор кешені, қабыну процесіне қатысатын маңызды транскрипциялық фактор AP 1-дің коактиватор ақуыздарымен бәсекелеседі. Сонымен қатар, третиноин және ретиноидтар басқа акнеге қарсы қолданылатын препараттардың теріге енуін жақсартады. Жарық және тотықтырғыш заттардың әсеріне төзімділіктің төмен болуы препараттың жаңа формулаларын жасауға алып келді. Микрокапсулаланған третиноин бензоил пероксид пен жарыққа ұшырағанда, шамамен 4 сағат ішінде 1% ғана, ал 24 сағаттан кейін 13% ғана ыдырайды. Бұған қоса, зерттеулер третиноиннің негізгі киназалардың активтілігіне әсер ету арқылы нейробластома жасушаларының G1/S фазасына өтуін реттейтінін көрсетті. Киназа субстраттарын байыту талдауы, третиноинның әсерінен нейрондардың дифференциациялану кезінде CDK5 активтілігінің жоғарылап, ал CDK2 активтілігінің төмендегенін анықтады. Бұл өзгеріс G1/S фазасына қатысатын бірнеше ақуызға третиноиннің әсер ететінін көрсетеді, бұл жасушалық циклды тоқтатуға және көбеюді тежеуге әкеледі. G1 фазасының ұзақтығын ұзарту арқылы третиноин нейробластома жасушаларына қоршаған ортадан келетін сигналдарды қабылдауға және дифференциациялық сигналдарға жауап беруге мүмкіндік береді, осылайша олардың дифференциациялануына және көбеюдің орнына белгілі жасушалық тағдырларға бағынуына көмектеседі.
The oral form of the drug has boxed warnings concerning the risks of retinoic acid syndrome and leukocytosis. For its use in acne, tretinoin (along with other retinoids) are vitamin A derivatives that act by binding to two nuclear receptor families within keratinocytes: the retinoic acid receptors (RAR) and the retinoid X receptors (RXR). The retinoid receptor complex competes for coactivator proteins of AP 1, a key transcription factor involved in inflammation. Moreover, tretinoin and retinoids may enhance the penetration of other topical acne medications. This lack of stability in the presence of light and oxidizing agents has led to the development of novel formulations of the drug. When microencapsulated tretinoin is exposed to benzoyl peroxide and light only 1% degradation takes place in about 4 hours and only 13% after 24 hours. Furthermore, studies have shown that tretinoin plays a regulatory role in the G1/S transition of neuroblastoma cells by influencing the activities of key kinases. Kinase substrate enrichment analysis revealed increased CDK5 activity and reduced CDK2 activity during neuronal differentiation induced by tretinoin. This alteration suggests that tretinoin influences multiple proteins involved in the G1/S transition, leading to the coordination of cell cycle arrest and inhibition of proliferation. By extending the duration of the G1 phase, tretinoin enables neuroblastoma cells to integrate environmental signals and respond to differentiation cues, promoting their differentiation and commitment to specialized cell fates instead of continued proliferation.
Биосинтез
Третиноин бета-каротиннен синтезделеді. Бета-каротин бастапқыда бета-каротин 15 15' монооксигеназаға 1-орындағы қос байланысының эпоксидке окистенуі арқылы ыдырайды. Эпоксид 1-орында диол түзу үшін сумен әрекеттеседі. NADH, тотығуға қарсы агент ретінде, спирт тобын альдегидтерге дейін тотықсыздандырады.
Tretinoin is synthesized from beta carotene. The beta carotene is firstly cleaved into beta carotene 15 15' monooxygenase through site 1 double bond oxidized to epoxide. The epoxide is attacked by water to form diol in site 1. NADH, as a reduction agent, reduce the alcohol group to aldehydes.
Тарих
Третиноин акнеге қарсы қолдану үшін Джеймс Фултон мен Альберт Клигман 1960 жылдары Пенсильвания университетінде жұмыс істеген кезде бірлесіп әзірлеген. Адамдарға алғаш рет жүргізілген І фазалық сынақтар Холмсбург түрмесіндегі тұтқындарға қатысты, бұл түрмеде терапиялық емес және этикалық емес сынақтар ұзақ жылдар бойы жүргізіліп келген. Пенсильвания университеті Retin A-ға патент алып, оны фармацевтикалық компанияларға лицензиялады.
Tretinoin was co developed for its use in acne by James Fulton and Albert Kligman when they were at University of Pennsylvania in the 1960s. Phase I trials, the first conducted on human subjects, were performed on inmates at Holmesburg Prison during a long running regime of non therapeutic and unethical testing on prison inmates at Holmesburg. The University of Pennsylvania held the patent for Retin A, which it licensed to pharmaceutical companies.
Этимология
Третиноин атауының шығу тегі белгісіз, бірақ бірнеше дереккөз келіседі (біреуінің ықтималдығы жоғары), оның «транс» + «ретиноид қышқылы» + «ин» деген сөздерден құралған болуы мүмкін, третиноин ретиноид қышқылының барлық транс изомері екенін ескерсек, бұл мүмкін. Изотретиноин атауы – третиноиннің түбірімен «изо» префиксінің қосылуынан пайда болған. Айтқанда, келесі нұсқалар третиноин мен изотретиноиннің екеуіне де қатысты. Ретиноидтық /r/ɛ/t/ɪ/'/n/oʊ/ɪ/k/ деп айтылатынын ескерсек, /t/r/ɛ/t/ɪ/'/n/oʊ/ɪ/n/ жиі естілетін жаңарыс болып табылады. Сөздік транскрипцияларында /t//r//ɪ/'/t//ɪ//n//oʊ//ɪ//n/ (triTINohin) да кездеседі.
The origin of the name tretinoin is uncertain, although several sources agree (one with probability,) that it probably comes from trans + retinoic [acid] + in, which is plausible given that tretinoin is the all trans isomer of retinoic acid. The name isotretinoin is the same root tretinoin plus the prefix iso Regarding pronunciation, the following variants apply equally to both tretinoin and isotretinoin. Given that retinoic is pronounced ,/r//ɛ//t//ɪ/'/n//oʊ//ɪ//k/, it is natural that ,/t//r//ɛ//t//ɪ/'/n//oʊ//ɪ//n/ is a commonly heard pronunciation. Dictionary transcriptions also include ,/t//r//ɪ/'/t//ɪ//n//oʊ//ɪ//n/ (triTINohin)