Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиялық дәрігер, Чарльз Дарвиннің әкесі Роберт Уоринг Дарвин (30 мамыр 1766 – 13 қараша 1848) – ағылшын медициналық дәрігері, бүгінде табиғатты зерттеуші Чарльз Дарвиннің әкесі ретінде ең жақсы танымал. Ол ықпалды Дарвин-Уэдгуд отбасының мүшесі болған.
English medical doctor
the physician and father of Charles Darwin
Robert Waring Darwin (30 May 1766 – 13 November 1848) was an English medical doctor, who today is best known as the father of the naturalist Charles Darwin. He was a member of the influential Darwin–Wedgwood family.
Өмірбаян
Дарвин Личфилд қаласында дәрігер Эразм Дарвин мен оның бірінші әйелі Мэри Говардтың ұлы болып дүниеге келді. Ол өзінің әкесінің інісі, Роберт Уэринг Дарвин (1724–1816) құрметіне аталды, ол үйленбеген адам еді. 1770 жылы анасы қайтыс болды, ал оған қарау үшін жалданып келген Мэри Паркер әкесінің сүйіктісі болды және Эразмға екі заңды емес қыз тудырды. 1783 жылы Дарвин Эдинбург университетінде медицинаны оқуға түсті, онда химия профессоры Джозеф Блэкпен бірге тұрған. Содан кейін әкесі оны бірнеше айға Нидерландыдағы Лейден университетіне жіберді, ол 1785 жылдың 26 ақпанында онда медицина докторы ғылымын қорғады. Оның Лейдендегі диссертациясы әсерлі болды және «Философиялық еңбектерде» жарияланды, бірақ оған әкесі көмектескен болуы мүмкін. Эдинбургте Роберт Дарвин бірнеше көрнекті ғалымдардан, соның ішінде Джон Уокерден білім алды. 1788 жылдың 21 ақпанында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.
Darwin was born in Lichfield, the son of physician Erasmus Darwin and his first wife, Mary Howard. He was named after his uncle, Robert Waring Darwin of Elston (1724–1816), a bachelor. His mother died in 1770 and Mary Parker, the governess hired to look after him, became his father's mistress and bore Erasmus two illegitimate daughters. In 1783, Darwin began his studies of medicine at the University of Edinburgh, where he apparently took lodgings with the chemistry professor Joseph Black. His father then sent him to the Leiden University in the Netherlands for a few months, and he took his MD there on 26 February 1785. His Leyden dissertation was impressive and was published in the Philosophical Transactions, but his father may have assisted him in this. In Edinburgh Robert Darwin had studied under several leading scholars, including John Walker. He was elected a Fellow of the Royal Society on 21 February 1788.
Мансап
1787 жылы, 21 жасқа толмаған кезде, Дарвин Шропшир графтығының Шрусбери қаласында тәжірибесін бастады. Отбасы мүшелерінің айтуынша, оны әкесі әкеліп, 20 фунт стерлинг беріп, "Қажет болғанда маған хабарла, жіберемін" деген, сосын оның ағасы тағы 20 фунт стерлинг жіберген, осылай ол қажетін шешкен. Ол бойы ұзын, жіңішке жас жігіт болатын. Веллингтондағы кітап сатушының әйелі, ауруға шалдыққанда, аудандық аурухананың дәрігері бірнеше күнге сапарға кеткенде, қауіпті жағдайға түскенде, Дарвин шақырылды. Дәріханашы ешқандай ақпарат бермегендіктен, ол өзі емдеуді шешуге мәжбүр болды. Әйел қайтыс болды, және қай дәрігер кінәлі екендігі туралы дау туды. Дарвин асыққан түрде екінші дәрігер оны дұрыс емес аурудан емдегенін көрсететін памфлет жариялады. Осылай оның атағы артты, ал екінші дәрігер басқа жерге көшіп кетті. Алты айдың ішінде Дарвиннің "40-50 шамасында науқасы болды", екі жылдың ішінде үлкен тәжірибе жинады. Екі-үш жыл бойы ол Сент-Джонс-Хиллде тұрды, содан кейін "Кресентке" көшіп барды. Кейінірек Дарвин памфлетті асыққандықпен жазғанына өкініп, барлық данасын сатып алып, өртеп жіберді. Анасы мен әпкесінен қалған аз мұрасымен Дарвин тұрғын үй салуға инвестиция жасады, Шрусберидегі бірнеше ғимараттың меншігін сатып алып, жалға алудан табыс тапты. Ол Трент және Мерси каналының ірі акционері болды, сондай-ақ Томас Телфорд салған Лондоннан Холихедке дейінгі жолға инвестиция салды, бұл Өнеркәсіптік революцияның инфрақұрылымының бір бөлігі болды. Эразм Дарвин жақын досы Жосия Веджвудпен келісімге келді, оның ұлы Роберт, оны асырай алғанда, Веджвудтың сүйікті қызы Сузаннаға үйленеді. Жосия 1795 жылдың қаңтар айында қайтыс болып, Сузаннаға 25 000 фунт стерлинг қалдырды. Сол кезде Роберт Дарвинның жағдайы орнықты, олар 18 сәуірде 1796 жылы үйленді. Олардың тұңғыш қызы Марианна "Кресентте" дүниеге келді. Роберт Дарвин Северн өзеніне қарап тұратын жерді сатып алып, 1800 жыл шамасында онда үлкен қызыл кірпіштен салынған үй салдырды, оны Тау деп атады, олардың қалған балалары да сол жерде дүниеге келді. Ол үлкен бақты ұнатып, оны сәндік ағаштармен және бұталармен толықтырды, сондай-ақ жеміс ағаштарын өсіруде үлкен жетістікке жетті. 1.88 метрлік (6 фут 2 дюйм) алып адам, ол 153 кг (336 фунт, 24 тас) салмаққа жеткенде салмағын өлшеуді тоқтатқан. Ол өзінің күймешісін барып тұрған үйлердің едендерін тексеруге міндеттеді, сондай-ақ оған күймеге кіру үшін арнайы тас баспалдақтар жасалды. Ол Эдинбургте алған тәжірибесін жоғары бағалап, ұлы Чарльзды сонда оқуға жіберді. Бастапқыда ол ұлын "Бигл" кемесімен сапарға қатысуға рұқсат бермеді, бірақ оны көндірді.
In 1787, when he was still under 21 years old, Darwin set up practice in Shrewsbury, the county town of Shropshire. The family story was that he was brought there by his father who gave him £20, saying, "Let me know when you want more, and I will send it you", then sent another £20 by his uncle, and that was all he needed. A tall and then slim young man, he gained attention when the wife of a bookseller in Wellington, who was being treated for illness by a doctor from the county hospital, fell dangerously ill while that doctor was away for several days on business. Darwin was called in, and as the apothecary would give no information, had to decide on treatment himself. She died, and there was a controversy about which doctor was to blame. Darwin hastily published a pamphlet showing that the other doctor had been treating her for a disease which she did not have, and while his reputation was gained, the other doctor moved elsewhere. After only six months, Darwin "already had between forty and fifty patients", and within two years had a large practice. For two or three years he lived on St. John's Hill, then moved to The Crescent. For years afterwards Darwin, regretting the hasty way the pamphlet had been written, bought up all copies and burnt them. With small inheritances from his mother and an aunt, Darwin invested in housing, buying the freehold of several buildings in Shrewsbury and getting income from rents. He became a major stockholder in the Trent and Mersey Canal, and an investor in the London to Holyhead road built by Thomas Telford as another part of the infrastructure of the Industrial Revolution. Erasmus Darwin reached an understanding with his close friend Josiah Wedgwood that his son Robert would marry Wedgwood's favourite daughter, Susannah, when able to support her. Josiah died in January 1795, leaving £25,000 to Susannah. By then Robert Darwin was well established, and they married on 18 April 1796. Their first child, Marianne, was born at The Crescent. Robert Darwin purchased land overlooking the River Severn and had a large red brick house built there around 1800 which was named The Mount, where all their other children were born. He took great pleasure in the large garden, and had it planted out with ornamental trees and shrubs as well as having particular success in growing fruit trees. A large man of 6 ft 2 in (1.88 m), he reportedly stopped weighing himself when he weighed 24 stone (336 lb, 153 kg). He required his coachman to test the floorboards of houses he was visiting, and had to have special stone steps made for him to enter his carriage. He held his experience in Edinburgh in such high regard that he sent his son Charles to study there. He at first refused to let his son join the survey voyage of HMS Beagle, but was persuaded otherwise.
Ғылыми еңбектері
Роберт Дарвин адамдар көздерін қозғалмай ұстауға тырысқанда да, кішкентай көз қозғалыстары жасалатынына алғашқы эмпирикалық дәлелдер келтірді. Ол мұны түсті стимулдардың кейінірек пайда болатын бейнелерін зерттеген кезде анықтады, онда адам түсті шеңберге назар аударуға тырысқанда, жақын орналасқан ақ қағаз фонында анық жиек пайда болатынын байқады. Ол "көздің тұрақсыздығы салдарынан шаршаған торлықтың бір бөлігі ақ қағазға түседі" деген қорытындыға келді.
Robert Darwin provided the first empirical evidence that small eye movements are made even when people attempt to keep them fixed. This he found during his studies of the afterimages of colored stimuli in which he noticed that while a person tried to fixate a colored circle, a lucid edge appeared on the adjacent white paper background. He concluded "as by the unsteadiness of the eye a part of the fatigued retina falls on the white paper".