Кіріспе

1457–1458 жылдар аралығында Бретань герцогы Артур III, көбінесе Артур де Ричмонт (24 тамыз 1393 – 26 желтоқсан 1458) ретінде танымал, 1457 жылдан өліміне дейін қысқа мерзімге Бретань герцогы болды. Дегенмен, ол ең алдымен Жүз жылдық соғыс кезіндегі маңызды әскери қолбасшы рөлімен көзге түсті. Ричмонт бір кезде қысқа ғана уақытқа ағылшындар тарапына өткенімен, Валуа әулетіне берік адал қызмет етті. Ол Жанна д'Аркпен бірге шайқасты және Францияның констеблі болып тағайындалды. Оның француз мемлекетіндегі әскери және әкімшілік реформалары Жүз жылдық соғыста ағылшындардың толық жеңіліске ұшырауына ықпал етті. Ричмонт атауы оның бұрынғы Бретань герцогтарына тиесілі болған Ричмонд графының ағылшын титулын мұраға алғанын көрсетеді, бірақ оның лауазымы ағылшын тәжімен мойындалмады. Өмірінің соңында ол немере інісі Петр II қайтыс болғаннан кейін Бретань герцогы және Монфор графы атағын мұраға алды. Ричмонттың заңды мұрагерлері болмағандықтан, герцогтыққа оның тағы бір немере інісі Франциск II жаңадан ие болды.

Өмір

Артур герцог Иоанн IV мен оның үшінші әйелі Жоанна Наваррдың кіші ұлы болды, сондықтан Монфорт герцогтық үйінің мүшесі еді. Артур Суссинио сарайында дүниеге келді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін анасы Англияның Генрих IV-імен қайтадан үйленіп, Англияның патшайымы (Жекеше) атанды. Өлімінен бір жыл бұрын Артур өзінің немере інісі Петр II-нің орнын басып, герцог болды. Артур сондай-ақ титулдық Ричмонд графы болды; графтық жиі Бретань герцогтарына берілген, бірақ Артурдың әкесі қайтыс болғаннан кейін ағылшындар оның мұрагерлерін графтар деп мойындамады. Дегенмен, олар өздерін «Ричмонд графы» деп атауды жалғастырды, ал ағылшын титулы 1414 жылы Джон Плантагенетке, Бедфорд герцогына (1389–1435) берілді. Артур жүз жылдық соғыс кезінде, тіпті Бретань герцогы болып тағайындалмас бұрын, француз сарайының маңызды тұлғасы болды. Артур 1410–1414 жылдар аралығында Францияда болған азаматтық қақтығыс кезінде бургундтарға қарсы арманьяк фракциясымен бірге болды. Содан кейін ол Гвиен герцогы Луи дельфиннің қызметіне кіріп, оның жақын досы болды, кейінірек оның жесіріне үйленді. Ол сарайдағы орнын пайдаланып, Бастилияның лейтенанты, Немур герцогтігінің губернаторы және Жан Ларшевектің, Партеньенің иесінің тәркіленген аумақтарын алды. Ол 1415 жылы 25 қазанда Ажинкур шайқасында жарақаттанды және тұтқынға алынды. Оның анасы, жесір королева Жоанна, оны босатуға тырысты, бірақ бұл Англияның Генрих V өгей ұлымен қарым-қатынасын нашарлатты. 1420 жылы ағылшындар оны босатып, ағасы герцог Джонға Троя келісімін жасасуға көмектесті. 1422 жылы ағылшындар оны Турин герцогы етіп тағайындады. Алайда, ағылшындар оған жоғары команда беруден бас тартқандықтан, ол кейіннен 1424 жылы Дофинге адалдыққа оралды және 1425 жылы Арагонның Иоландасының қолдауымен Франция констеблі болды. Артур ағасы Джон V, Бретань герцогы, Франция королі Карл VII-мен Саумур келісімін жасасуға көндірді (1425 жылы 7 қазанда). Бірақ ол сәттілікке жеткілікті шараларды анық көрсе де, оларды жүзеге асыру үшін темперамент пен құралдар жетіспеді. 1427 жылдың қыркүйегінде Джон мен ағылшындар арасындағы бейбітшілік, оның табандылығы мен ашуы оның содан шығарылуына әкелді. Жорж де ла Тремуйль алты жыл бойы билікте болды, ол Артурды құлатуға тырысты. Франция констеблі ретінде Артур Жанна д'Аркпен бірге 1429 жылы 18 маусымда Патай шайқасында жеңіске жетті. Ол ағасы Джонға 1432 жылы Пуансень қоршауында қосылды, онда ол ағылшын капитаннарымен бірге соғысты, өйткені Бретань герцогы сол кезде ағылшындармен одақтасты. Осы уақытта ол Бедфорд герцогынан (Ришемон мен ла Тремуйль арасындағы қақтығысты пайдаланғысы келді) ұсыныс алды, оған Пуатудағы Тремуйльдің жерлері қосылды. Пуату ағылшын қолында емес еді, бірақ ол бұл жерлерді аз күш жұмсау арқылы қолға алуды ақылды деп тапты. 1432 жылдың 5 наурызында Карл VII онымен және Бретаньмен Ренн келісімін жасады; бірақ келесі жылдың маусым айында ғана Тремуйль құлатылды. Артур енді ағылшындарға қарсы соғысты қайтадан бастады, сонымен бірге рутиерлер немесе экоршерлер деп аталатын жауынгерлер мен шаруалардың тонаушы топтарына қарсы күшті шаралар қабылдады. 1435 жылы ол француз сарайында өз ықпалын қайтарып алды, содан кейін Карл VII мен Бургундия герцогы Филип III арасындағы Аррас келісімін жасауға көмектесті. Бұл келісім Франция мен Бургундия арасындағы бейбітшілікті нығайтып, ағылшындардың жеңілісіне әкелді. Ол 15 сәуірде Форминь шайқасында француз армиясының қолбасшысы болды, бұл жүз жылдық соғыстың соңғы шайқасы, Нормандияны қайта бағындыруды бекітті. Шайқастан кейін ол сәттілікпен Каенді қоршауға алды. 1444 жылдың мамыр айында ғана Тур келісім-шарты оған көптен бері жоспарлаған әскерді қайта ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Ол қазір компаниялар ордоннациясын құрды және франк садақшыларының ополчениесын ұйымдастыруға тырысты. Бұл реформа кейінгі күрес кезінде өз әсерін тигізді. Ол өзінің немере інісі, Бретань герцогымен одақтасып, 1449 жылдың қыркүйек пен қазан айларында барлық Котентинді қайта жаулап алды; Форминь шайқасынан кейін ол Францияға Нормандияның бәрін қайтарып алды, ал келесі алты немесе жеті жыл бойы оның міндеті ағылшын шабуылдарынан қорғау болды. 1457 жылы 22 қыркүйекте өзінің немере інісі Петр II қайтыс болғаннан кейін, ол Бретань герцогы болды. Ол Франция констеблінің қызметін сақтап қалса да, өзінің алдыңғылары сияқты француз патшасына өзінің герцогтігі үшін құрмет көрсетуден бас тартты. Ол бір жылдан аз уақыт билік жүргізді, ол 26 желтоқсан 1458 жылы қайтыс болды.

Мұрагерлік

Артур белгілі заңды мұрагерлері болмаған күйде қайтыс болды. Оның орнын оның жүрегі туысы Франциск II, Этампес графы басты.