Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавай туыстығы, сонымен қатар ұрпақтар жүйесі деп те аталады, тілдердегі туысқандық қатынастарды анықтау үшін қолданылатын туыстық терминологиясы жүйесі. Льюис Х. Морганның 1871 жылғы "Адамзат отбасының қандастық және туыстық байланыстары жүйелері" атты еңбегінде сипатталған Гавай жүйесі – алты негізгі туыстық жүйелердің бірі (инуиттік, гавайлық, ирокездік, құрлы, омахалық және судандық).
Hawaiian kinship, also referred to as the generational system, is a kinship terminology system used to define family within languages. Identified by Lewis H. Morgan in his 1871 work Systems of Consanguinity and Affinity of the Human Family, the Hawaiian system is one of the six major kinship systems (Inuit, Hawaiian, Iroquois, Crow, Omaha, and Sudanese).
Туыстық жүйе
Жалпы типтамалар ішінде гавай жүйесі туыстық қатынастарды жіктеудің ең қарапайым жүйесі болып табылады. Туыстар тек ұрпақ және жыныс бойынша ажыратылады. Ата-ана ұрпағы және балалар ұрпағы бар. Осы жүйеде адам (антропологияда "Эго" деп аталады) ата-анасының ұрпағындағы барлық әйелдерді (анасы, тәтелері және осы ұрпақтағы ер адамдардың әйелдері) "ана" деп, ал барлық еркектерді (әкесі, ағалары және осы ұрпақтағы әйелдердің күйеулері) "әке" деп атайды. Балалар ұрпағында барлық ағалар мен еркек немерелер "аға" деп, ал барлық апалар мен әйел немерелер "апа" деп аталады. Осылайша, қарсы жақтан туған туыс "бауыр" деп аталады. Гавай жүйесі мен қарсы жақтан туған туысқа үйленуге тыйым салу арасында байланыс табылды, себебі инцест табуы семантикада көрінеді.
Within common typologies, the Hawaiian system is the simplest classificatory system of kinship. Relatives are distinguished only by generation and by gender. There is a parental generation and a generation of children. In this system, a person (called Ego in anthropology) refers to all females of his parents' generation (mother, aunts, and the wives of men in this generation) as "Mother" and all of the males (father, uncles, and husbands of the women in this generation) as "Father". In the generation of children, all brothers and male cousins are referred to as "Brother", and all sisters and female cousins as "Sister". In this way, a cross cousin will be referred to as a "sibling". A correlation was found between the Hawaiian system and the prohibition of cross‐cousin marriage, as the incest taboo is reflected in the semantics.
Қолданылуы
Гавай жүйесі Гавай аралдарындағы жергілікті гавайлықтардың байланысқа дейінгі туыстық жүйесімен аталған. Бүгінде гавай жүйесі Малай-Полинезия тілдерінде сөйлейтін мәдениеттерде ең көп кездеседі; Гавай тілінің өзі Малай-Полинезия тілі болып табылады. Бұл жүйе көбінесе екітаралық тектік топтармен байланысты, онда экономикалық өндіріс және бала тәрбиесі екі жыныс арасында бөліседі. Гавай жүйесі әлемдегі қоғамдардың шамамен үштен бірінде кездеседі, бірақ көбінесе бұл кішігірім қоғамдар.
The Hawaiian system is named for the pre contact kinship system of Native Hawaiian people in the Hawaiian Islands. Today, the Hawaiian system is most common among Malayo Polynesian speaking cultures; the Hawaiian language itself is Malayo Polynesian. This system is usually associated with ambilineal descent groups, where economic production and child rearing are shared between the genders. The Hawaiian system is found in approximately one third of the world's societies, although usually small societies.