Кіріспе

Барлық тісті киттерде кездесетін май массасы.

Мелон – барлық тісті киттердің маңдай бөлігінде орналасқан майлы тіндердің жиынтығы. Ол жануардың дыбыстарын жинақтап, реттейді және дыбыс линзасы қызметін атқарады. Осылайша, ол коммуникация мен эхолокацияға қатысатын маңызды орган болып табылады.

Сипаттама

Қарындар мұрын аппаратының құрылымдық бөлігі болып табылады және үскіргіш тесік пен мұрын ұшы арасындағы масса тінінің көп бөлігін құрайды. Қарындардың функциясы толыққанды түсініксіз, бірақ ғалымдар оның биоакустикалық компонент екенін, эхолокацияда қолданылатын дыбыстарды шоғырландыруға мүмкіндік беретінін және оның тінінің және айналасындағы судың қасиеттері арасындағы ұқсастықты қамтамасыз ететінін айтады, осылайша акустикалық энергия ең аз шығынмен бас сүйектен сыртқа және ортаға ағып түседі. Бұрынғыда кейбір ғалымдар қарындаштың терең суға сүңгу және жүзуге қатысты функциялары бар деп есептеген, бірақ бұл пікірлер соңғы 40 жылда жоққа шығарылды, сондықтан қазіргі кезде цетологтар тарапынан жарамсыз деп саналмайды. Қарындардың әртүрлі құрамы дыбыс жылдамдығы градиентін жасайды, ол дыбысты бағытты түрде сындырады. Дыбыстар сонымен қатар қарындаштың бас сүйегінен және оны қоршаған ауа қаптарынан да секіріп шығады. Қарындардың мөлшері тісті киттердің ең тереңге сүңгуімен байланысты емес. Қарындардың ерекше қасиеттері, көбінесе, одонтоцет филогенезімен, эволюциялық уақыт бойынша таксономиялық байланыстармен байланысты болуы мүмкін. Кейбір түрлерде қарындар басқаларына қарағанда көбірек маманданған. Сперма киті әлемдегі ең үлкен мұрынға ие жануар болып табылады. Мұрынның көп бөлігі екі ірі майлы құрылымнан – спермацет мүшесінен және "қалдықтан" тұрады. Қалдық құрылымдық жағынан қарындашқа ұқсас (оған гомолог). Қарындар спермацет мүшесіне гомолог емес. MYH16 белгісіз ақуызының экспрессиясын зерттеу оның массетер бұлшық еттерінен пайда болатынын көрсетті.

Құрамы

Қарбыздың құрамында триглицеридтер мен балауыз эфирлері бар. Нақты құрамы қарбыздың әр бөлігінде өзгеше болады. Әдетте, қарбыздың ішкі қабатында сыртқы бөліктеріне қарағанда балауыздың мөлшері көп, сондықтан да дыбыс баяу жүреді. Бұл градиент дыбысты сындырып, линза сияқты шоғырландырады. Қарбыздың ішіндегі липидтер жануарларға сіңірілмейді, себебі олар метаболизм үшін зиянды. Аш дельфин денесі нашарлаған болса да, қарбызы берік болады. Дельфинидтер, фокенидтер және монодонтидтерде дыбыс жылдамдығы ең төмен, зифидтерде (мұртты киттерде) орташа, ал физитеридтер мен платанистидтерде (Оңтүстік Азия өзен дельфиндерінде) ең жоғары.

Балық тұқымдас киттер

Қысқа мүңкіл киттердің (Globicephala) басы – балауыз эфирлері мен триглицеридтердің қоспасы. Бас ішкі бөлігінің шамамен 33% құрамы балауыз эфирлерінен, ал сыртқы қабатының шамамен 5% құрамы балауыз эфирлерінен тұрады. Көптеген майлар қаныққан.

Спермалық кит

Кашалоттың ұқсас құрылымы дәстүрлі түрде "қалдық" деп аталады, өйткені кит аулаушылар оны спермацети майын алуға жарамсыз деп есептеген. Оның құрамында шеміршек қабырғаларымен бөлінген спермацетиге толы бөлімдер бар.

Белуга киті

Белуганың пішені ерекшелігі – ол балық қалауынша пішенің пішінін өзгерте алады. Бұл пішін өзгерістері эхолокациялық сәуленің мөлшерін, пішінін, бағытын және жиілік құрамын өзгертуге мүмкіндік береді.