Алехандро Леррукс: Испан Республикалық Саяхатшысы

Кіріспе

Испаниялық республикашыл саясаткер Алехандро Леррукс Гарсия (4 наурыз 1864, Ла Рамбла, Кордова – 25 маусым 1949, Мадрид) – испан саясаткері, Радикалды республикашыл партиясының басшысы. Ол 1933-1935 жылдары үш рет премьер-министр болып қызмет етті және бірнеше министрлік портфельдерді де иеленді. Өте тартымды саясаткер болған ол, демагогиялық және популистік саяси стилімен ерекшеленді.

Өмірбаян

Ол шамамен 1886 жылы Мадридтегі Ұлы Шығыстың Ветоника ложасында масондыққа қабылданды, бірақ оның қызметі шектеулі болды, себебі бұл мүшелік оның жеке мақсаттарына ұсынған мүмкіндіктерге көңілі толмады. Лерру жас кезінде Мануэль Руис Зоррильяның ізбасары ретінде радикалды республикашылдар қатарында үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді. Ол басқарған түрлі басылымдарда (El País, El Progreso, El Intransigente және El Radical) демагогиялық және агрессивті журналистік стильді қолданды. 1890 жылдардан бастап Лерру сөздерін радикалдандырды. Оның популистік және антиклерикалық сөздері, сондай-ақ Реставрация үкіметтеріне қарсы түрлі науқандарға қатысуы оны Барселона жұмысшыларының арасында өте танымал етті, олар кейіннен адал сайлаушылардың негізін құрады. Каталондықтарға қарсы белгілі болған ол "Паралело императоры" деп аталды. 1906 жылы Лерру өзінің жақтастарына келесідей үндеу жасады: "Бүгінгі жас варварлар: кіріп, осы бақытсыз елдің ескірген өркениетін тонап-талқандаңыз, оның ғибадатханаларын қиратыңыз, оның құдайларын жоқ қылыңыз, жаңа кіргендерінен жамылғысын жыртып, оларды аналар етіп өсіріңіз, түрды жаңарту үшін, мүлік жазбаларына еніп, оның құжаттарын отқа тоғытыңыз, сонда от осы ұятты әлеуметтік құрылымды тазартуға көмектеседі. Оның қарапайым үйлеріне кіріп, пролетариат легиондарын көтеріңіз, сонда әлем олардың оянған төрешілерінен дүрсілдесін. Олжалар мен қабірлер сізді тоқтатпасын. Күресіңіз, өлтіріңіз, өліңіз!". Ол 1901 жылы алғаш рет, содан кейін 1903 және 1905 жылдары Николас Сальмеронмен бірге құрылған Республикалық Одақ партиясының мүшесі ретінде Депутаттар Конгресіне сайланды. 1906 жылы Сальмеронның Каталондық ынтымақтастық коалициясына қосылуы Лерруды Радикалдық Республикалық партияны (1908) құруға және күшейіп келе жатқан каталондық ұлтшылдыққа қарсы күреске жетекшілік етуге итермеледі. Франсиско Феррер мен Леррудың 1905 және 1906 жылдары король Альфонсо XIII-ге қастандық жасау үшін әртүрлі жоспарлар жасаған болуы мүмкін деген мәліметтер бар. Мигель Примо де Ривераның диктатурасы кезінде (1923–1930) оның партиясы Марселино Доминго басқаратын сол қанаты 1929 жылы Радикалдық Социалистік Республикалық партиясын құру үшін кеткен кезде әлсіреп қалды. Алайда ол саясатта белсенді болып қала берді, король Альфонсо XIII-ті құлату және республика жариялау мақсатымен Сан-Себастьян келісімін жасаған революциялық комитетте қатысты.

He was initiated as Freemason around 1886 in Madrid's Vetonica lodge of the Grand Orient of Spain, but his activity was limited, among other reasons due to his disillusion with the prospects this membership offered to his immediate purposes. Lerroux agitated as a young man in the ranks of the radical republicans, as a follower of Manuel Ruiz Zorrilla. He practised a demagogic and aggressive journalistic style in the diverse publications that he directed (El País, El Progreso, El Intransigente and El Radical). From the 1890s onwards Lerroux radicalized his discourse. His populist and anticlerical speeches, as well as his intervention in diverse campaigns against the governments of the Restoration, made him very popular among workers in Barcelona, who later constituted the base of a loyal electorate. A prominent anti catalanist, he became known as the "Emperor of the Paralelo". In 1906, Lerroux rallied his followers with the following exhortation: "Young barbarians of today: enter and sack the decadent civilization of this unhappy country, destroy its temples, finish off its gods, tear the veil from its novices and raise them up to be mothers to virilize the species, break into the records of property and make bonfires of its papers that fire may purify the infamous social organization. Enter its humble hearths and raise the legions of proletarians that the world may tremble before their awakened judges. Do not be stopped by altars nor by tombs. Fight, kill, die". He was elected as a member of the Congress of Deputies for the first time in 1901 and again in 1903 and 1905, as a member of the Republican Union Party that he had helped to form with Nicolás Salmerón. The defection of Salmerón to the Catalan Solidarity coalition in 1906 led Lerroux to form the Radical Republican Party (1908) and headed the struggle against increasing Catalan nationalism. There is some evidence that both Francisco Ferrer and Lerroux may have participated in the hatching of two different plots to assassinate king Alfonso XIII in 1905 and 1906. Under the dictatorship of Miguel Primo de Rivera (1923–30), his party was debilitated when its left wing, led by Marcelino Domingo, left to form the Radical Socialist Republican Party in 1929. However, he continued to be active in politics, attending the revolutionary committee that produced the Pact of San Sebastián with the intention of overthrowing King Alfonso XIII and proclaiming a republic.

Екінші республика

Республикалық режим кезінде Лерру саяси жетекші рөлге қайта ие болды, үш рет премьер-министр болып тағайындалды және маңызды министрлік портфельдерді иеленді. Ол Мануэль Азаня үкіметінің 1931–1933 жылдардағы бірінші екіжылдықта жүзеге асырған реформаларын қолдаған солшыл коалициясының мүшесі болды, осы кезеңде 1931 жылдың 14 сәуірінен 1931 жылдың 16 желтоқсанына дейін мемлекеттік министр қызметін атқарды. 1933 жылдың 12 қыркүйегінен 9 қазанына дейін ол премьер-министр болды. 1933 жылдың күзінде өткен сайлауда Испанияның автономиялық оңдық конфедерациясының (CEDA) жеңісінен кейін Лерру қайтадан премьер-министр болды, себебі президент CEDA жетекшісі Хосе Мария Гил Роблес и Киньонесті тағайындағысы келмеді. Осылайша ол 1933 жылдың 16 желтоқсанынан 1934 жылдың 28 сәуіріне дейін және 1934 жылдың 4 қазанынан 1935 жылдың 25 қыркүйегіне дейін қызмет етті. Ол сонымен қатар соғыс (1934), мемлекеттік (1935) және сыртқы істер (1935) министрлерінің лауазымдарын да атқарды. 1934 жылғы жұмысшылар төңкерісін басуда көзге түскеннен кейін, ол «Страперло» ісінен (құмар ойындарын заңдастырумен байланысты жемқорлыққа қатысты іс) беделсіз қалды, бұл оның оңшылдармен арадағы одағын толығымен үзді және партия ішіндегі беделін де әлсіретті. Содан кейін «Номбела» жанжалы болды, онда ол жеке компанияға 3 миллион песета төлеу туралы келісімшартқа қол қою арқылы белсенді қатысты, бұл жоба тоқтатылған болатын, осылайша оның беделі одан әрі төмендеді. 1936 жылғы сайлауда Лерру депутат болып сайланбады. Сол жылы Испанияда Азамат соғысы басталды, ол қауіпсіздік үшін Португалияға қашуға бел буды. 1947 жылы ол Испанияға оралды.