Адамның сілемей бездері: жақ астындағы сілемей безінің құрылысы мен қасиеттері
Submandibular gland
Адамның сілемей бездері: Жалғамалы сілемей бездері (submandibular glands) ауыз қуысы астында орналасқан, сілемей шығаруға 60-67% үлес қосады. Құрылысы, өлшемдері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның сілекей безі
Human salivary gland
Жұпталған жақ асты бездері (тарихи түрде максіллярлық бездер деп аталған) – ауыз қуысының төменгі жағында орналасқан маңызды сілекей бездері. Ересек адамдарда олардың әрқайсысының салмағы шамамен 15 граммды құрайды және олар стимуляцияланбаған сілекей секрециясының 60–67%-ын құрайды; стимуляция кезінде олардың үлесі паротид безінің секрециясы 50%-ға дейін артқанда пропорционалды түрде төмендейді. Ересек адамның қалыпты жақ асты сілекей безінің орташа ұзындығы шамамен 27 мм, ал орташа ені шамамен 14,3 мм.
The paired submandibular glands (historically known as submaxillary glands) are major salivary glands located beneath the floor of the mouth. In adult humans, they each weigh about 15 grams and contribute some 60–67% of unstimulated saliva secretion; on stimulation their contribution decreases in proportion as parotid gland secretion rises to 50%. The average length of the normal adult human submandibular salivary gland is approximately 27 mm, while the average width is approximately 14.3 mm.
Жақсылықпен жүретін жол
Секрециялар терең бөлігінде жақ асты каналына жеткізіледі, содан кейін олар милогиоид бұлшық етінің артқы жиегінен айналып, жоғарғы бетімен бүйірге қарай бағады. Экскреторлық каналдар лингвальдық жүйкемен кесісіп өтеді, және соңында тілдің бауының екі жағындағы кішкентай дөңгелектер – жақ асты карункулаларға, сондай-ақ үлкен жақ асты каналмен бірге құйылады. Безді екі жақты түрде, мандибуланың денесінің астында және арт жағында, мандибуланың төменгі жиегінен оның бұрышына қарай ішке қарай жылжып, бас алға еңкейгенде қолмен сезінуге болады.
Secretions are delivered into the submandibular duct on the deep portion after which they hook around the posterior edge of the mylohyoid muscle and proceed on the superior surface laterally. The excretory ducts are then crossed by the lingual nerve, and ultimately drain into the sublingual caruncles – small prominences on either side of the lingual frenulum along with the major sublingual duct. The gland can be bilaterally palpated (felt) inferior and posterior to the body of the mandible, moving inward from the inferior border of the mandible near its angle with the head tilted forwards.
Жақсылық безінің папилласы
Субмандибулярлық (Уортон) каналдың соңғы бөлігі ауыз қуысының төменгі бөлігінде орналасқан және субмандибулярлық канал папилласының тесігі арқылы ашылады. Каналдың және оның 0,5–1,5 мм енділігіндегі остиумының орналасуы әрқашан симметриялық, бірақ өте болжамсыз; сондықтан, субмандибулярлық канал папиллаларын кейде анықтау қиын болуы мүмкін. Папиллярлардың макроскопиялық түріне және сиалоэндоскопиялық тәсілге сүйене отырып, Anicin және авторлар субмандибулярлық сілеу безі папиллаларының төрт түрін сипаттады: А, В, С және D типтері.
The terminal part of the submandibular (Wharton's) duct is located in the mouth floor and opens as an orifice of the submandibular duct papilla. The position of the duct and its 0.5–1.5 mm wide ostium is invariably symmetric, but quite unpredictable; consequently, submandibular duct papillae can occasionally be challenging to recognize. Based on the macroscopic appearance of the papillae and a sialoendoscopic approach, Anicin et al. described four different types of submandibular gland papillae: types A, B, C, and D.
Микроанатомия
Бөліктер кішірек бөлікшелерді қамтиды, олар бездің секреторлық бірліктері – аденомерлерді қамтиды. Әр аденомерде бір немесе бірнеше ацинус немесе альвеола болады, олар өз өнімдерін өзекке бөліп шығаратын жасушалардың шағын топтары. Әр аденомердің ацинустары серозды немесе шырышты жасушалардан тұрады, олардың көп бөлігі серозды аденомерлер. Кейбір шырышты аденомерлер лизозим шығаратын серозды жасушалардың жартылай ай тәрізді қабатымен жабылуы мүмкін. Басқа экзокриндік бездер сияқты, жақ асты безін секреторлық жасушаларының микроскопиялық анатомиясы және олардың орналасуы бойынша жіктеуге болады. Бездер тармақталғандықтан және тармақтарды құрайтын түтікшелерде секреторлық жасушалар бар болғандықтан, жақ асты бездер тармақталған түтікше-ацинустық бездер болып саналады. Сонымен қатар, секреторлық жасушалар серозды және шырышты болғандықтан, жақ асты безі аралас без болып табылады, және жасушалардың көпшілігі серозды болса да, шығарылысы негізінен шырышты. Онда ұзын жолақты және қысқа аралық түтікшелер бар. Жақ асты безінің секреторлық ацинустық жасушалары ерекше функцияларды атқарады. Шырышты жасушалар ең белсенділері, сондықтан жақ асты бездерінің негізгі өнімі – сілекей, ол шырышты сипатқа ие. Шырышты жасушалар муцин шығарады, ол қызғылт ішек арқылы өтетін тамақ болсын майлауға көмектеседі. Сонымен қатар, серозды жасушалар сілекей амилазасын да өндіреді, ол ауыздағы крахмалдың ыдырауына көмектеседі. Сілекей безінің көп бөлігін жақ асты бездің өте белсенді ацинустары құрайды. Қалғаны – сүйек безі және тіл асты безі.
Lobes contain smaller lobules, which contain adenomeres, the secretory units of the gland. Each adenomere contains one or more acini, or alveoli, which are small clusters of cells that secrete their products into a duct. The acini of each adenomere are composed of either serous or mucous cells, with serous adenomeres predominating. Some mucous adenomeres may also be capped with a serous demilune, a layer of lysozyme secreting serous cells resembling a half moon. Like other exocrine glands, the submandibular gland can be classified by the microscopic anatomy of its secretory cells and how they are arranged. Because the glands are branched, and because the tubules forming the branches contain secretory cells, submandibular glands are classified as branched tubuloacinar glands. Further, because the secretory cells are of both serous and mucous types, the submandibular gland is a mixed gland, and though most of the cells are serous, the exudate is chiefly mucous. It has long striated ducts and short intercalated ducts. The secretory acinar cells of the submandibular gland have distinct functions. The mucous cells are the most active and therefore the major product of the submandibular glands is saliva which is mucoid in nature. Mucous cells secrete mucin which aids in the lubrication of the food bolus as it travels through the esophagus. In addition, the serous cells produce salivary amylase, which aids in the breakdown of starches in the mouth. The submandibular gland's highly active acini account for most of the salivary volume. The parotid and sublingual glands account for the remaining.
Қанмен қамтамасыз ету
Бұл безге қан бет және тіл артериялары арқылы келіп түседі. Без тіл асты және жамбас асты артерияларымен қамтамасыз етіледі және жалпы бет және тіл веналары арқылы дренаждалады.
The gland receives its blood supply from the facial and lingual arteries. The gland is supplied by sublingual and submental arteries and drained by common facial and lingual veins.
Лимфалық дренаж
Тіл астындағы сілекей безінен шығатын лимфа алдымен тіл астындағы лимфа түйіндеріне, содан кейін жұлын-дигастриялық лимфа түйіндеріне ағады.
The lymphatics from submandibular gland first drain into submandibular lymph nodes and subsequently into jugulo digastric lymph nodes.
Жүйке жүйесі
Олардың секрециясы, басқа сілекей бездерінің секрециясы сияқты, тікелей парасимпатикалық жүйке жүйесімен, ал жанама түрде симпатикалық жүйке жүйесімен реттеледі. Жақ асты бездеріне парасимпатикалық иннервация жоғарғы сілекейлік ядро арқылы қамтамасыз етіледі, одан шығатын шүйдеге тілі (chorda tympani) беттік нервтің тармағы болып, үштік нервтің тіл нервісінің бөлігіне айналып, жақ асты ганглионында синапс жасайды. Парасимпатикалық белсенділіктің күшеюі сілекей бөлінуін күшейтеді. Симпатикалық жүйке жүйесі жақ асты бездеріне қан жеткізетін артериялардың тамыр тарылуы арқылы секрецияны реттейді. Симпатикалық белсенділіктің артуы бездің қан ағынын азайтады, соның салдарынан сілекей секрециясындағы сұйықтық көлемі төмендеп, ферменттерге бай, шырышты сілекей түзіледі. Бірақ, симпатикалық нервтерді тікелей стимуляциялау сілекейдегі ферменттік секрецияның артуына себеп болады. Қорытындылай айтқанда, көлемі азаяды, бірақ секреция парасимпатикалық және симпатикалық иннервация арқылы жоғарылайды.
Their secretions, like the secretions of other salivary glands, are regulated directly by the parasympathetic nervous system and indirectly by the sympathetic nervous system. Parasympathetic innervation to the submandibular glands is provided by the superior salivatory nucleus via the chorda tympani, a branch of the facial nerve, that becomes part of the trigeminal nerve's lingual nerve prior to synapsing on the submandibular ganglion. Increased parasympathetic activity promotes the secretion of saliva. The sympathetic nervous system regulates submandibular secretions through vasoconstriction of the arteries that supply it. Increased sympathetic activity reduces glandular bloodflow, thereby decreasing the volume of fluid in salivary secretions, producing an enzyme rich mucous saliva. Nevertheless, direct stimulation of sympathetic nerves will cause an increase in salivary enzymatic secretions. In sum, the volume decreases, but the secretions are increased by parasympathetic and sympathetic innervation.
Қарым-қатынастар
Субмандибулярлық без жақсылық үшбұрышының ішінде орналасқан. Ол төменгі жақ сүйегінің артқы-төменгі бөлігінде және екіқұрсақты бұлшық еттің екі қары арасында орналасқан. Субмандибулярлық без жүйелік қабыну жауаптарын реттейтін және жүйелік иммундық және қабыну реакцияларын модуляциялайтын көптеген факторларды бөліп шығарады. Мойынның симпатикалық бағанасы мен субмандибулярлық без (CST SMG) осіне әсер ететін факторларды анықтау жөніндегі алғашқы жұмыстар жеті аминқышқылынан тұратын пептидтің табылуына әкелді, ол субмандибулярлық без пептиді Т деп аталды. SGP T биологиялық белсенділігі және эндотоксинге ұшыраған кезде терморегуляциялық қасиеттері бар екені көрсетілді. Субмандибулярлық безден бөліп алынған SGP T иммундық реттеу қасиеттерін және CST SMG осін модуляциялаудағы әлеуетті рөлін көрсетті, содан кейін қабынуды бақылауда маңызды рөл атқаратыны анықталды.
The submandibular gland occurs within the submandibular triangle. It is situated posteroinferior to the ramus of mandible, and between the two bellies of the digastric muscle.''' The submandibular gland releases a host of factors which regulate systemic inflammatory responses and modulate systemic immune and inflammatory reactions. Early work in identifying factors that played a role in the cervical sympathetic trunk submandibular gland (CST SMG) axis lead to the discovery of a seven amino acid peptide, called the submandibular gland peptide T. SGP T was demonstrated to have biological activity and thermoregulatory properties related to endotoxin exposure. SGP T, an isolate of the submandibular gland, demonstrated its immunoregulatory properties and potential role in modulating the CST SMG axis, and subsequently was shown to play an important role in the control of inflammation.
Клиникалық маңызы
Субмандибулярлық без барлық сілекей арналарының тастарының (сылекей тастары немесе сиолиттер) 80% құрайды, бұл оның өндіретін сілекейдің ерекше құрамымен және субмандибулярлық каналдың каналдық ашылуына дейін ұзақ және қисық жолмен өтуімен байланысты болуы мүмкін. Жақсы және қатерлі ісіктер де субмандибулярлық безде дамуы мүмкін (төмендегі диаграмманы қараңыз).
The submandibular gland accounts for 80% of all salivary duct calculi (salivary stones or sialolith), possibly due to the different nature of the saliva that it produces and the tortuous travel of the submandibular duct to its ductal opening for a considerable upward distance. Benign and malignant tumors can also develop in the submandibular gland (see pie chart).