Кіріспе

Качаки ( / kačaci) – 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында солтүстік Албанияда, Черногорияда, Косовода және Македонияда белсенді болған албан көтерілісшілеріне қолданылатын термин. Кейіннен бұл термин Сербия Корольдігіне (1910–1918) және Югославия Корольдігіне (1918–1924) қарсы албан революциялық ұйымдарының жасақтарын атау үшін де пайдаланылды, бұл "Качак қозғалысы" деп белгілі болды.

Этимология

Бұл сөз түрік тіліндегі "қашақ" сөзінен шыққан, ол "заңнан тыс адам" немесе "құқық бұзушы" мағынасын білдіреді.

1920-24 Качак қозғалысы

Косовоның ұлттық қорғаныс комитеті 1918 жылы Хасан Приштина басшылығымен Шкодерде құрылды. Комитет Югославияның албан тілді тұрғындар мекендейтін аймақтарында, Косово және Скопьеде (бұрынғы Косово вилайеті) кашақтарды ұйымдық және қаржылық тұрғыдан қолдады. Кашақтар Охрид және Битола маңында да белсенділік танытты. 1919 жылдың 6 мамырында Комитет Косовода және Югославиядағы албан халқы шоғырланған басқа да аймақтарда жалпы көтеріліс шақыруға ұйғарды. Кашақтар албандар арасында зор құрметке ие болды, ал 1920 жылдары Хасан Приштина албан парламентіне мүше болып сайланғанда, Кадри Приштина ("Хожа Кадриу") Әділет министрі, ал Баджрам Курри Соғыс министрі (1921) болып тағайындалғанда оларға жергілікті қолдау арта түсті. Үшеуі де Косово албандары еді. Осы кезеңде Азем Галица басшылығымен Косово албандары "Кашақ қозғалысы" деп те аталатын қарулы күрес бастады, бұл Дреницада шамамен 10 000 адам қатысқан кең ауқымды көтеріліс еді. Көтеріліс Югославия халық армиясы тарапынан басылды. Югославия халық армиясы мен кашақтар арасында 1920 және 1921 жылдары, 1923 жылы, сондай-ақ 1924 жылы қайта жанданаған қарулы қақтығыстар болды. Бір жетістік – Юник маңында "бетарап аймақ" құрылуы болды, ол шекараны қауіпке тікелей ұшыратып, кашақтарға оқ-дәрі және басқа да логистикалық қолдау көрсетуге мүмкіндік берді.

Мұра

Олар албан халық мұрасында кеңінен суреттелген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославиядағы албандық коллаборационистер кейде качактар деп аталды.