Кіріспе

Ынтымақтастық интеллект – әрбір агенттің, адам немесе машинаның, проблеманы шешу желісіне дербес үлес қосатын көп агенттік, таратылған жүйелерді сипаттайды. Организмдердің экожүйедегі ынтымақтастығы эволюцияға мүмкіндік береді. Әрбір организмнің бірегей ерекшелігі оның генетикасы, жағдайлары, мінез-құлқы және экожүйедегі орнынан туындайтын табиғи экожүйелер, ынтымақтастық интеллектті қолдау үшін, жеке тәжірибе, қалаулар мен проблеманы шешу процесіндегі бірегей үлестерді жинақтауға арналған келесі буын әлеуметтік желілерін жобалау принциптерін ұсынады. Төрт байланысты ұғым бір-бірін толықтырады: Коллективтік интеллект – сандық сұрақтарға көптеген аноним жауап берушілерден алынған деректерді орташа көрсеткіштен жақсы болжамдар жасау үшін өңдейді. Кроудсорсинг – микротапсырмаларды көптеген аноним тапсырма орындаушыларға бөледі. Адамдық есептеу – машинаның мүмкіндіктерін жақсарту және машиналық оқытуды қамтамасыз ету үшін аноним микротапсырмалармен айналысатын адамдардың үлгілерді тану қабілетін пайдаланады. Ынтымақтастық интеллект жоғарыда аталған үш әдіспен үйлеседі, бірақ мұнда тапсырма орындаушылар анонимді емес. Тапсырма орындаушылардың әртүрлі дағдылары мен мотивациялары бар және олар әртүрлі тапсырмаларды орындай алады. Белгіленген сенсорлардан бастап, геолокациялық құрылғыларға дейін, сондай-ақ жеке анықталған адамдардан құралған бұл анонимді емес құрылғылар мен адамдардың қатысуы, келесі буын әлеуметтік желілерде ынтымақтастықпен проблемаларды шешуге көмектеседі.

Шолу

Бірлескен интеллект – бірнеше салаларда қолданылатын термин. Бизнесте ол ақылды нәтижелерді шығару үшін өзара әрекеттесетін әртүрлі адамдардың желілерін сипаттайды. Бұл сондай-ақ автономды емес, көп агенттік проблемаларды шешу жүйелерін де білдіре алады. 1999 жылы бұл термин ақылды бизнес "экожүйесінің" мінез-құлқын сипаттау үшін қолданылды, онда Бірлескен интеллект немесе CQ – "адамдардың желілеріндегі күшті құру, оған үлес қосу және басқару қабілеті". Компьютерлік ғылым қауымдастығы ұжымдық интеллект терминін қабылдап, оған нақты техникалық мағына берген кезде, ұжымдық болжам жүйелеріндегі анонимді біртектілік пен бірлесіп проблемаларды шешу жүйелеріндегі анонимді емес әртүрлілікті ажырату үшін қосымша термин қажет болды. Анонимді ұжымдық интеллект, кейіннен, әлеуметтік желілерді келесі буын проблемаларды шешу экожүйелерінің негізі деп қарастырып, табиғаттағы экожүйелердегі эволюциялық бейімделу үлгісіндегі жекелікті мойындаған бірлескен интеллектпен толықтырылды.

ЖІ және бірлескен интеллект

Көптеген дереккөздер ЖС-нің адамзатты құртуға себеп болуы мүмкін екенін ескертеді, бірақ адамдар климаттың өзгеруі, экожүйенің бұзылуы, мұхиттың тіршілік көзінің құлдырауы, жаппай қырқындар мен полицияның зорлық-зомбылығының күшеюі және үшінші дүниежүзілік соғысқа алып келуі мүмкін қарулану жарысы арқылы өздерінің құртуына себеп болуы мүмкін, тіпті ЖС-ге мүмкіндік тумай тұрып. Генеративті ЖС-дегі ашық кодты қолданбалардың өркендеуі, үлестірілген, автономды агенттер арасындағы ынтымақтастық интеллектінің (ЖС адам C IQ) күшін көрсетеді, олар ынтымақтастық серіктестіктер мен желілерде жетістіктерін бөліседі. Генеративті ЖС-дегі шағын ашық кодты эксперименттердің табысы, орталықтандырылған иерархиялық басқарудан орталықтандырылмаған, төменнен жоғарыға қарай, эволюциялық дамуға қарай парадигмалық өзгеріс үшін үлгі ұсынады. 2012 жылы Занн Гилл ынтымақтастық интеллект (C IQ) үшін «әр агенттің, адам немесе машинаның, проблеманы шешу желісіне дербес үлес қосатын көп агентті, үлестірілген жүйелер қажеттігін» жазғанда ЖС-нің ынтымақтастық интеллекттегі маңызды рөлі болжаған болатын. Гиллдің ACM мақаласы, АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институтының (NIH) Биотехнология орталығындағы адам-робот ынтымақтастығының зерттеуінен бастап, бұлтты есептеудің артықшылықтары мен кемшіліктерін бағалауға дейін әртүрлі салалардағы қолданбаларда сілтеме жасалған. Ынтымақтастық интеллектінің маңызды қолданылу саласы – тәуекелді басқару, онда алдын алу болашақ пайданы барынша арттыру және/немесе шығынды азайту үшін бірінші мүмкіндіктерді қамтамасыз ету үшін жасалған алдын ала әрекет болып табылады. Пайда/шығын сценарийлерін болжау үшін ЖС-нің талдамалық және болжамдық жүйелерін пайдалануға болады. Ынтымақтастық интеллектінің басқа да қолданбаларына әлеуметтік желілерді және полицияны зерттеу, тұрғындар мен құқық қорғау органдары арасындағы ынтымақтастық әрекеттерді жақсарту үшін есептеу тәсілдерін пайдалану кіреді. Гарвард Бизнес Шығару журналындағы «Ынтымақтастық интеллект: Адамдар мен ЖС бірігіп жұмыс істейді» деген мақаласында авторлар Х. Джеймс Уилсон мен Пол Р. Догерти түрлі салалардағы 1500 компанияны қамтиған зерттеулер туралы хабарлап, адамдар мен ақылды машиналар бірге жұмыс істегенде, бір-бірінің күшті жақтарын күшейте отырып, ең үлкен өнімділік жақсаруына қол жеткізілетінін көрсетті.

Ұжымдық ақылмен салыстыру

Ұжымдық интеллект термині бастапқыда ұжымдық және ынтымақтастық интеллектті қамтиды, ал көптеген жүйелер екеуінің де қасиеттерін көрсетеді. Пьер Леви 1994 жылы француз тілінде алғаш жарық көрген осы аттас кітабында «ұжымдық интеллект» терминін енгізді. Леви «ұжымдық интеллектті» ұжымдық және ынтымақтастық интеллектті қамтитын етіп анықтады: «жалпыға тараған, үнемі жетілдіріліп, нақты уақытта үйлестірілетін және біліктерді тиімді жұмылдыратын интеллект түрі». Левидің кітабы жарық көргеннен кейін компьютер ғалымдары осы терминді компьютер ғылымында қолданылатын жалпы саланың бір бөлігін білдіру үшін қабылдады. Атап айтқанда, бұл қосымша көптеген жеке жауап берушілерден нақты, көбінесе сандық сұрақтарға (мысалы, DRAM бағасы келесі жылы қандай болады?) жауаптарды өңдейді. Алгоритмдер жауаптарды біркелкілендіреді, орташадан жақсы болжамдар жасау үшін сауалнамаға қатысушылардың анонимділігін сақтайды. Жақындағы тәуелділік желісі зерттеулері ұжымдық және ынтымақтастық интеллект арасындағы байланысты көрсетеді. Жарым-жартылай корреляцияға негізделген тәуелділік желілері, корреляцияға негізделген желілердің жаңа класы, желі түйіндері арасындағы жасырын қатынастарды анықтайды. Доктор Дрор Й. Кенетт және оның Ph.D. жетекшісі Эшель Бен Джейкоб АҚШ қор нарығының негізгі құрылымы туралы стандартты корреляциялық желілерде болмаған жасырын ақпаратты ашып, 2011 жылы олардың нәтижелерін жариялады.