Кристиану да Матта: Бразилиялық жарыс жолдарының шебері
Cristiano da Matta
Криштиану да Матта – бразилиялық автокөлік спорты шебері (1973 ж.т.). 2002 CART чемпионы, Toyota командасымен Formula 1-де жүргізген. Әкесі де жарысшы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилиялық жарыс жүргізушісі (1973 жылы туған)
Brazilian racing driver (born 1973)
Криштиану Монтейро да Матта (19 қыркүйек 1973 жылы туған) – бразилиялық бұрынғы кәсіби жарыс жүргізушісі. Ол 2002 жылы CART чемпионатында жеңіске жетті және 2003-2004 жылдары Toyota командасы үшін Formula One жүргізді.
Cristiano Monteiro da Matta (born 19 September 1973) is a Brazilian former professional racing driver. He won the CART Championship in 2002, and drove in Formula One with the Toyota team from 2003 to 2004.
Шығуы және ерте мансабы
Да Маттаның әкесі Тониньо да Матта, 14 мәрте Бразилияның жарыс машиналарын чемпионатының жеңімпазы болған. Белу-Оризонтиде дүниеге келген Кристиано да Матта 16 жасында картингпен айналыса бастады, ол атақты әкесінің бас киіміне ұқсас дизайнды қабылдады. Ол көптеген картинг чемпионаттарында жеңіске жетіп, 1993 жылы Бразилияның Формула Форд чемпионатында жеңіске жеткенге дейін тез өргеледі. 1994 жылы ол табысын жалғастырып, Хелио Кастроневес және Рикардо Зонта сияқты қарсыластарға қарсы Бразилияның Формула 3 чемпионатында жеңіске жетті. 1995 жылы да Матта британдық Формула 3 сериясына қатысып, бір жарыста жеңіске жетіп, турнир кестесінде сегізінші орынды иеленді. Келесі жылы ол Формула 3000 чемпионатында сегізінші орын алды, Паудағы жарыста төртінші орынды жеңіп алды.
Da Matta's father was Toninho da Matta, a 14 time Brazilian touring car champion. Born in Belo Horizonte, Cristiano da Matta began karting at the age of 16, adopting a helmet design nearly identical to his famous father's helmet. He quickly rose to the top by winning numerous karting championships before winning the 1993 Brazilian Formula Ford championship. In 1994, he continued his successful ways, winning the Brazilian Formula 3 championship against the likes of Hélio Castroneves and Ricardo Zonta. In 1995, da Matta participated in the British Formula 3 series, winning one race and placing eighth in the standings. He then placed eighth in the following year's Formula 3000 championship, with a best finish of fourth at Pau.
Солтүстік Америкадағы жарыстар
1997 жылы да Матта АҚШ-қа Indy Lights жарыстар сериясына көшті, онда ол «Жылдың жаңашылы» атағын жеңіп алды. Келесі жылы (1998 жылы) ол жеті жарыста жеңіске жетіп, төрт рет поул позициясын иеленді. 1999 жылы да Матта Team Arciero Wells командасының CART сериясында жарысты, олар Toyota қозғалтқыштарымен жұмыс істеді; да Матта сол кезден бастап 2004 жылға дейін Toyota қозғалтқышымен жұмыс істейтін машинаны жүргізді. Оның алғашқы жеңісі 2000 жылы болды, және кейбір демеушілердің қарсылығына қарамастан, ол 2001 жылы жетекші Newman/Haas Racing командасына қосылды. Ол 2002 жылы Toyota қуатымен Newman/Haas Racing командасымен CART жүргізушілер чемпионатында жеңіске жетіп, жыл бойы үстемдік құрды – жеті жарыста жеңіске жетіп, жеті поул позициясын иеленді.
1997 saw da Matta move to the United States for the Indy Lights racing series, in which he won Rookie of the Year honors. The next year (1998), he won the championship by winning seven races and securing four pole positions. In 1999, da Matta raced in the CART series for Team Arciero Wells, which were running Toyota engines; da Matta drove a Toyota powered car from then until 2004. His first win came in 2000, and despite some sponsor opposition he joined the front running Newman/Haas Racing team for 2001. He won the CART drivers' championship in 2002 under Toyota power with the Newman/Haas Racing team, dominating the year with seven race wins and seven poles.
Формула бірінші
Да Матта 2003 жылы Toyota Formula One командасымен Formula One-ге өтті. Ол сол жылы 10 чемпиондық ұпай жинады, бұл тәжірибелі ветеран және командаласы Оливье Панистен төрт ұпайға артық болды. 2003 жылғы Бразилия Гран-присінің бірінші жартысында, нөсер жаңбыр басталған кезде, ол үстем әлем чемпионы Михаэль Шумахерді қысымға алып, өзін Formula One-де таныстырды, бірақ ақырында оншы орынды иеленді. 2003 жылғы Ұлыбритания Гран-присінде жарыс жолға басып кірген және қауіпсіздік машинасы шақырылғаннан кейін, ол он жеті айналым бойы көшбасшы болды. Бұл көшбасшылыққа таласып жүрген көптеген командалардың жоспардан тыс пит-стоптар жасауына себеп болды, нәтижесінде да Матта көшбасшылыққа шықты және өзінің дебюттік маусымында төрт ұпай жинаған төрт жүргізушінің бірі ретінде жетінші орынды иеленді. Дегенмен, 2004 жылы оның бағы жанды. Тек үш чемпиондық ұпай жинаған да Матта, Германия Гран-присінен кейін Хоккенхаймда Рикардо Зонтаға орын жоғалтты. Бұл тек өнімділік мәселелеріне ғана емес, сонымен қатар да Маттаның Toyota-ның бәсекеге қабілетсіздігі туралы ашық түрде мәлімдеме жасауына байланысты болды.
Da Matta completed a move to Formula One in 2003, with the Toyota Formula One team. He scored 10 championship points that year, four more than seasoned veteran and teammate Olivier Panis, and soon made a name for himself in Formula One when he spent much of the first half of the 2003 Brazilian Grand Prix hounding reigning World Champion Michael Schumacher in the monsoon hit race before ultimately finishing tenth. He led the 2003 British Grand Prix for seventeen laps after the race was disrupted by a protester who invaded the track and triggered the deployment of the Safety Car. This caused most of the front running cars to make unscheduled pit stops leaving da Matta in the lead, ultimately finishing seventh for one of four points scoring finishes in his debut season. His fortunes took a downturn in 2004, however. Having scored only three championship points, da Matta lost his race seat to Ricardo Zonta after the German Grand Prix in Hockenheim. This was not only due to performance issues, but also due to da Matta openly making statements about how uncompetitive the Toyota was.
АҚШ-қа оралу
2005 жылы да Матта PKV Racing командасы үшін жарысуға Champ Car World Series-ке қайта оралды. Сол маусымда ол Портлендте өткен жарысты жеңіп, турнирлік кестеде жалпы 11-ші орынды иеленді. 2006 жылғы Champ Car маусымында ол Dale Coyne Racing командасына ауысып, No.19 Ford Lola көлігін жүргізді, бірақ 2006 жылдың 9 маусымында тағы да команданы ауыстырып, RuSPORT командасында A. J. Allmendinger-дің орнына отырды. Сан-Хоседе 2-ші орын алғаннан кейін ол серияда жалпы 6-шы орынға көтерілді.
In 2005, da Matta moved back to the Champ Car World Series, to race for the PKV Racing team. That season he won the race at Portland, and finished 11th overall in the standings. For the 2006 Champ Car season, he switched to the Dale Coyne Racing to drive the No.19 Ford Lola, until 9 June 2006, when he switched teams again, to take over A. J. Allmendinger's seat at RuSPORT. Second place at San Jose left him 6th overall in the series.
Сынау кезінде еленмен соқтығысу
2006 жылдың 3 тамызында да Маттаның машинасы Road America трассасында Champ Car ашық сынағы кезінде 6-шы бұрылысқа қарай келе жатқанда, алдынан қарға шығып, соқтығысты. Ол қарғаны оң жақ алдыңғы дөңгелегімен шапты, содан кейін қарға кері ұшып, да Маттаның кабинасына тиді. Қарға да Маттаның кабинасына тигенде, ол есінен танып қалғаны болжанып тұр. Ол газ педаліне басып тұрған күйі есінен танып, қауіпсіздік қызметкерлері келгенше есін жойды. Қызметкерлер да Маттаны машинадан шығарды. Содан кейін да Матта Висконсин штатының Нина қаласындағы Теда Кларк медициналық орталығына аударылды, онда оған субдуральді гематоманы жою бойынша операция жасалды. Операциядан кейін да Маттаның ісігі басылуы үшін жасанды комаға енгізілді. 7 тамызда да Маттаның жағдайы "бақытты түрде жақсарып" келе жатқаны хабарланды, ал дәрігерлер оның седация деңгейін төмендету жұмыстарын жүргізіп жатты. Бұл жай жағдай 9 тамызда расталды, да Матта "барлық аяқ-қолын өздігінен де, физикалық әсерге жауап ретінде де" қозғалта алды. 20 тамызда да Матта жансақтау бөлімінен шығарылды. 30 тамызда да Маттаның ағылшын және португал тілдерінде сөйлесіп, қысқа қашықтыққа жүргені хабарланды. 2006 жылдың 21 қыркүйегінде да Матта күткеннен жақсы жазылып, ауруханадан шығуға рұқсат алды. 24 қыркүйекте Champ Car World Series Road America Гран-приіне оралғанда, да Матта дәстүрлі "қозғалта беріңдер!" командасын берді. Келесі екі жыл бойы ол жаттығулар мен емдеу курсынан өтіп, жарыс карьерасының болашағын шешті.
On 3 August 2006, da Matta's car was involved in a collision with a deer that ran in front of him as he headed towards turn 6 during Champ Car open testing at Road America. He hit the deer with his right front tire, the deer then flew back and hit da Matta in the cockpit. It is believed when the deer hit da Matta in the cockpit, he was knocked unconscious. He remained unconscious with his foot still on the throttle when the safety crew arrived and extricated da Matta from the car. Da Matta was then airlifted to Theda Clark Medical Center in Neenah, Wisconsin, where he underwent surgery to remove a subdural hematoma. Following the surgery, da Matta was placed in an induced coma, to allow for the swelling to subside. As of 7 August, da Matta was making "slow but steady progress", while the doctors were working on reducing da Matta's level of sedation. This slow recovery was confirmed on 9 August, as it was reported that da Matta was able to move "all of his extremities spontaneously as well as in response to physical stimulation". On 20 August, da Matta was transferred out of intensive care. On 30 August, da Matta was confirmed to have made steady progress, conversing in English and Portuguese, and walking short distances. On 21 September 2006, da Matta was allowed to leave the hospital after having recovered better than expected. When the Champ Car World Series returned to race in the Grand Prix of Road America on 24 September, da Matta gave the traditional command "start your engines". Throughout the next couple of years, he engaged in a training and therapy regime while deciding his racing future.
Қайта оралу
2008 жылдың 20 наурызында да Матта апаттан кейін алғаш рет жарыс машинасына отырды, GAINSCO/Bob Stallings Racing командасы дайындаған Riley Daytona Prototype машинасымен екі күндік сынақтан өтті. Ол бірден жоғары жылдамдық көрсетті, ал команда иесі Боб Сталлингс: "қайта оралу басталды" деді. да Матта: "Сынақтан кейін мен осы істі әлі де жасай алатынымды түсіндім", "Ең бастысы – менің қатты жеңілдегенімді сезіндім. Маған бұл үлкен, үлкен жеңілдік болды, өте зор жеңілдік". да Матта 2008 жылы Mazda Raceway Laguna Seca трассасындағы Rolex Series жарысына қатысу үшін бұрынғы Champ Car чемпионы Джимми Вассермен бірікті. Жарыс нәтижесінде олар 32-орынды иеленді.
On 20 March 2008, da Matta climbed back into a race car for the first time since his accident, completing a two day test in a Riley Daytona Prototype prepared by reigning Rolex Sports Car Series champions GAINSCO/Bob Stallings Racing. He found speed right away, and team owner Bob Stallings said "the comeback has begun." da Matta said, "After the test, I realized I still know how to do this", "The biggest thing I felt was just a sense of relief. For me, it was a big, big relief, bigger than big". da Matta paired with former Champ Car champion, Jimmy Vasser, to enter the Rolex Series racing at Mazda Raceway Laguna Seca in 2008. after a solid race, the pair were classified in 32nd position.
Бразилия чемпионатының Формулалық жүк көлігі
2009 жылдың желтоқсанында да Матта Iveco компаниясына тиесілі Формула жүк көлігін сынап көрді, ал 2010 жылдың қаңтар айында ол осы команда үшін 2010 жылғы Формула жүк көлігі маусымында қатысатынын растады.
In December 2009, da Matta tested a Fórmula Truck vehicle owned by Iveco, and in January 2010 confirmed that he would run the 2010 Fórmula Truck season for the team.
Американдық Ле-Ман сериясы
2011 жылы да Матта American Le Mans Series жарысында өнер көрсету үшін Rocketsports Racing командасымен келісім шарт жасасты. Лонг-Бич Гран-присінде ол алты ұпай алды.
In 2011 da Matta signed for Rocketsports Racing to race in the American Le Mans Series. He scored six points at the Grand Prix of Long Beach.
Кино және медиа
Да Матта және оның 1999 жылғы машинасы Сильвестр Сталлоне бас рөлде ойнаған "Driven" фильмінде пайда болады. Да Матта "Formula One 2003" және "Formula One 04" бейне ойындарында ойналатын кейіпкер. 2017 жылы оның және оның әкесінің мотор спортындағы өмірі туралы "Família Gasolina" ("Газол отбасы") атты деректі фильм шықты. Оны YouTube-та тегін көруге болады.
Da Matta and his 1999 car appear in the movie Driven, starring Sylvester Stallone. Da Matta is a playable character in the video games Formula One 2003 and Formula One 04. In 2017, a documentary was released about his and his father's lives in motorsport, entitled "Família Gasolina" (Gasoline Family). It is available for free on YouTube.
Жарыстан кейінгі мансап
Да Матта енді жарысқа қатыспайды және Da Matta Design отбасылық киім бизнесінің қаржы және логистикалық мәселелерімен айналысады.
Da Matta is no longer racing and is involved in the financial and logistical side of the family Da Matta Design clothing business.
Американдық Ле-Ман сериясының толық нәтижелері
Жыл Кіретін сынып Шасси Қозғалтқыш 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Орын Ұпайлар Сілтеме 2011 Jaguar RSR GT Jaguar XKR GT2 Jaguar 5.0 L V8 SEB LBH LIM MOS MID AME BAL MON PET 26-шы 6
Year Entrant Class Chassis Engine 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Rank Points Ref 2011 Jaguar RSR GT Jaguar XKR GT2 Jaguar 5.0 L V8 SEB LBH LIM MOS MID AME BAL MON PET 26th 6