Кіріспе

Бриенц (Brienz) – Швейцарияның Берн кантонындағы Бриенц көлінің солтүстік жағалауында, Бриенц тауының етегінде орналасқан ауыл және муниципалитет. Бриенц ауылынан басқа, муниципалитетке Киенхольц және Аксалп елді мекендері де кіреді. Әкімшілік жағынан, муниципалитет Берн кантонының Интерлакен-Оберхасли округіне қарасты. 2023 жылғы тасқыннан кейінгі Бриенц.

Тарих

Алғашқы қоныстар неолит және қола дәуірлеріне дейін барады. Біздің заманымыздан бұрынғы V ғасырда кельттер Рона, Рейн және Дунай өзендерінің бастауларындағы альпілік аңғарларға қоныстанды, соңынан олар Вена мен Белградқа дейін кеңейді. Біздің заманымыздан бұрынғы I ғасырдың соңында римдіктер бұл аймақты бағындырды. 259/60 жылдары аламандықтар римдік елді мекендерін қиратты. Олар шамамен 450 жылы бұл аймаққа қоныстанды. Дегенмен, VII ғасырда аламандықтардың қоныстанғандығына куәліктер табылды. Бриенц алғаш рет 1146 жылы Бриенс деп аталады.

География

Бриенц муниципалитеті Бриенц көлінің жоғарғы бөлігінде орналасқан бірнеше елді мекендерді қамтиды және көршілес тауларға дейін созылады. Оған оң жағалаудағы Бриенц ауылы, Ааре өзенінің сағасы, солтүстікке қарай Кинхольц ауылы және сол жағалаудағы Энги және Швенди елді мекендері кіреді. Оң жағалаудан алшақтап, жер Роцхалп, Планалп және Гибелегке көтеріліп, содан кейін Брайензер Ротхорнға жетеді. Сол жағалаудан алшақтап, Брайензерберг, Гиссбах сарқымасы, Цхингельфельд, Хинтербург және Аксалп арқылы өтіп, Шварцхорнға дейін көтеріледі. Бриенц приходына Оберрид-ам-Брайензерзе, Шванден-бей-Бриенц, Хофштеттен-бей-Бриенц және Бриенцвилер кіреді. Бриенцтің ауданы құрайды. Осы аумақтың 38,6%-ы ауыл шаруашылығына, ал 33,7%-ы орманға арналған. Қалған жердің 4,5%-ы құрылыс (ғимараттар немесе жолдар), 1,1%-ы өзендер мен көлдер, ал 22,2%-ы өнімсіз жер. Салынған аумақтың 2,2%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, ал 1,6%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жерлердің 29,9%-ы тығыз орманмен, ал 2,7%-ы жеміс бақтарымен және ұсақ ағаш тоғайларымен жабылған. Ауыл шаруашылығы жерлерінің 7,2%-ы жайылым, ал 30,5%-ы альпілік жайылымдар үшін пайдаланылады. Муниципалитеттегі судың 0,3%-ы көлдерде, ал 0,8%-ы өзендер мен ағындарда. Өнімсіз жерлердің 8,6%-ы өнімсіз өсімдіктермен, ал 13,3%-ы өсімдіктер өсуіне тым тасты.

Елтаңба

Қалалық гербтің сипаттамасы: Көк және күміс түстерімен көлденең қиылысқан, толқынды бөлініс, үстінен алтын және күміс түстерде тілі мен тырнақтары қызыл арыстан бейнеленген.

Демография

Бриенцтің 2010 жылғы халық саны бойынша 8,8% -ы шетелдік азаматтарды құрады. Соңғы 10 жылда (2000–2010 жылдары) халық саны 1,5% өсті. Бұл өсімнің 2,2% көші-қон есебінен, ал 1,6% туу және өлім көрсеткіштерінен туындады. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәліметтер бойынша) неміс тілін (2746 адам немесе 92,9%) бірінші тіл ретінде қолданады, француз тілі екінші орында (38 адам немесе 1,3%), ал үшінші орында албан тілі (38 адам немесе 1,3%) тұр. 19 адам итальян тілінде, ал 2 адам романш тілінде сөйлейді. 2000 жылы 444 шаңырақта бір адам тұрса, 93 шаңырақта бес немесе одан да көп адам отырды. 2000 жылы барлығы 1226 пәтер (жалпы санының 65,4%) тұрақты түрде пайдаланылды, 516 пәтер (27,5%) маусымдық пайдалануда болды, ал 134 пәтер (7,1%) бос тұрды. 2010 жылғы деректерге сәйкес, 1000 тұрғынға шаққанда 1,3 жаңа тұрғын үй салынды.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Ортағасырлық және жаңа заманғы Альп ауылы Аксальп пен Гиссбах қонақ үй кешені ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра орны ретінде тіркелген. Бриенц қалашығы мен Гиссбах қонақ үйі Швейцария мұра орындарының тізіміне енген. Соңғысы 2001 жылғы "Ағалар тобы" телесериалының түсірілім алаңы ретінде қолданылған.

Саясат

2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия Швейцария халықтық партиясы (SVP) болды, ол дауыстардың 30,7%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: Консервативтік демократиялық партия (БДП) (16,8%), Социал-демократиялық партия (СП) (12,9%) және Либералдық-демократиялық партия (FDP) (12,3%). Федералды сайлауда барлығы 1153 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 50,7% құрады.

Экономика

Туризм және ағаш өңдеу негізгі қызмет түрлері болып табылады. 1862 жылы құрылған Кантондық ағаш өңдеу мектебі саудада кең танымал және құрметке ие. Швейцариялық Lötscher фирмасы Бриенцте нағыз швейцариялық көкек сағаттарын жасайды. Осы сағаттарды жасаудың алғашқы қадамдары Бриенцтегі ағаш өңдеу шеберханасында орындалады, ал қалған өндіріс процесі Цюрихте жалғасады, онда сағаттар жиналады, тексеріледі және реттеледі. 2011 жылы Бриенцтегі жұмыссыздық деңгейі 1,72% құрады. 2008 жылы муниципалитетте барлығы 1627 адам жұмыс істеген. Олардың ішінде 125 адам бірінші экономикалық секторда жұмыс істесе, осы секторда шамамен 41 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 484 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 54 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 1018 адам жұмыс істеді, осы секторда 154 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 596 жұмысшы келді, ал муниципалитеттен 509 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмыс күшін импорттаушы болып табылады, әрбір бір кеткен жұмысшыға 1,2 жұмысшы келеді. Жұмыс істейтін халықтың 11,2%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 45,9%-ы жеке көлікпен барады.

Білім

Бриенцте халықтың шамамен 1264 (42,8%) адамы міндетті емес жоғары білімді аяқтаған, ал 247 (8,4%) адамы қосымша жоғары білімді (университет немесе Fachhochschule) аяқтаған. Жоғары білім алған 247 адамның 71,3% - швейцариялық ерлер, 19,0% - швейцариялық әйелдер, 4,9% - швейцариялық емес ерлер және 4,9% - швейцариялық емес әйелдер. 2010–2011 оқу жылында Бриенцте барлығы 363 студент сабаққа қатысқан. Муниципалитетте 3 балабақша сыныбы бар, онда барлығы 43 студент оқиды. Балабақшадағы студенттердің 9,3% - Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азамат емес) және 7,0% - сыныптағы тілден өзгеше ана тіліне ие. Муниципалитетте 9 бастауыш сынып және 177 студент бар. Бастауыш сынып студенттерінің 6,8% - Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азамат емес) және 9,0% - сыныптағы тілден өзгеше ана тіліне ие. Сол жылы 8 орта сыныпта барлығы 143 студент оқыды. Олардың 7,7% - Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азамат емес) және 7,0% - сыныптағы тілден өзгеше ана тіліне ие. 2000 жылы Бриенцте 59 студент басқа муниципалитеттен келген, ал 51 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге барған. Бриенц–Ротхорн тіс темір жолының төменгі терминалды станциясы Брюниг басты желісінің негізгі станциясының қарсы бетінде орналасқан және жаз айларында ғана Бриенц-Ротхорн тауының шыңына қызмет көрсетеді. Швейцария тіс темір жолы үшін ерекше жағдай, көптеген пойыздар бу локомотивтерімен жүреді. Сондай-ақ, жаз айларында ғана Бриенц темір жол станциясына жақын жағалауда BLS AG кемелер қатынайды, олар Бриенц көлінде Интерлакен мен Бриенц арасындағы әртүрлі аялдамаларға қызмет көрсетеді. Осы аялдамалардың бірі, Бриенц муниципалитетіне де кіреді, Гиссбах фуникулерінің төменгі станциясында орналасқан, ол Гиссбах сарқырамасына жол ашады. PostBus Switzerland бірнеше бағыттары Бриенц ауылын басқа жергілікті жерлермен байланыстырады және Бриенц негізгі станциясының алдында тоқтайды. Басқа бағыттардың ішінде автобустар Балленберг ашық аспан астындағы мұражайына дейін қатынайды.