Кіріспе

Негізінен АҚБЖ (қысқа назар аудару және белсенділік тапшылығы) және нарколепсияны емдеу үшін қолданылатын дәрілік қоспа. Adderall құрамындағы екі амфетамин энантиомері (левоамфетамин және декстроамфетамин) мидағы норэпинефрин және дофамин нейротрансмиттерлерінің активтілігін арттыру арқылы АҚБЖ және нарколепсия симптомдарын жеңілдетеді, бұл олардың нейрондардағы адамның іздік аминдермен байланысты рецептор 1 (hTAAR1) және везикулярлы моноамин тасымалдағышы 2 (VMAT2) арқылы өзара әрекеттесуінің нәтижесі болып табылады. Декстроамфетамин левоамфетаминге қарағанда күштірек орталық жүйке жүйесін (ОЖЖ) стимуляторы, бірақ левоамфетаминнің жүрек-қан тамырлары және шеттік әсерлері сәл күштірек және декстроамфетаминге қарағанда жартылай ыдырау кезеңі ұзақ. Adderall-дың левоамфетамин компоненті кейбір адамдарда тек декстроамфетаминмен салыстырғанда емдеуге жауапты жақсартады. Adderall-дың белсенді компоненті амфетамин адамның іздік аминдерімен, әсіресе фенетиламинмен және N-метилфенетиламинмен көптеген химиялық және фармакологиялық қасиеттерді бөліседі, соңғысы амфетаминнің позициялық изомері болып табылады.

Медициналық

Adderall көбінесе назар аудару тапшылығы және белсенділік артық синдромын (НАБС) және нарколепсияны (ұйқы бұзылысы) емдеу үшін қолданылады.

Қол жетімді нысандар

Adderall бірден босатылатын (IR) таблеткалар және ұзартылған босатылатын (XR) капсулалар түрінде қолжетімді. Adderall XR 6 жасқа толған және одан үлкен адамдарда 12 сағатқа дейін АДҚС (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) емдеуге бекітілген және екі қабатты гранулалы формула қолданылады. Капсула таблетка сияқты жұтылуы мүмкін, немесе оны ашып, гранулаларын алма жемісінің пюресіне сеуіп, теңдестірілген сіңіру үшін пайдалануға болады. Mydayis препаратының генериктік түрлері 2023 жылдың қазан айында АҚШ-та қолжетімді болды.

Орындауды жақсарту

Аддералл Ұлттық футбол лигасы (NFL), Үлкен бейсбол лигасы (MLB), Ұлттық баскетбол қауымдастығы (NBA) және Ұлттық студенттік спорт қауымдастығы (NCAA) тарапынан тыйым салынды. NFL сияқты лигаларда, егер спортшыға дәрігер бұл дәріні тағайындаған болса да, осы ережеден босату үшін өте қатаң процедура талап етіледі. Аддералл таблеткаларын жұтып қоюға, ұнтақтап тұтынуға немесе суға ерітіп инъекция жасауға болады. Қанға инъекция жасау қауіпті болуы мүмкін, себебі таблетка құрамындағы ерімейтін заттар шағын қан тамырларын бітеуі мүмкін. Амфетаминді тікелей метаболиздейтін ферменттердің тежегіштері (әсіресе CYP2D6 және FMO3) амфетаминнің денеден шығарылуын баяулатып, дәрінің әсерін күшейтеді. Амфетаминмен бірге серотонергиялық препараттарды (көптеген антидепрессанттар сияқты) қолдану серотонин синдромының даму қаупін арттырады. Адамның серотонин және норадреналин тасымалдаушыларында мырыш байланысу орындары жоқ.

Коммерциялық құрастырылуы

Химиялық тұрғыдан, Adderall төрт амфетамин тұзының қоспасы болып табылады; нақтырақ айтқанда, ол амфетамин аспартаты моногидратының, амфетамин сульфатының, декстроамфетамин сульфатының және декстроамфетамин сахаратының тең мөлшерде (масса бойынша) құрамынан тұрады. 2013 жылы он түрлі компания Adderall IR генериктік препаратын, ал Teva Pharmaceutical Industries, Actavis және Barr Pharmaceuticals Adderall XR генериктік препаратын өндірді. Жапонияда амфетамин қосқан кез келген дәріні қолдану, өндіру және импорттауға тыйым салынған. Оңтүстік Кореяда амфетаминге тыйым салынған. Тайваньда амфетаминдер, соның ішінде Adderall, 2-ші тізімдегі есірткі болып саналады және оны иеленгені үшін кем дегенде бес жылға бас бостандығынан айыру жазасы көзделеді. Тек Ritalin ғана АДҚҚ (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) емдеу үшін заңды түрде тағайындалуы мүмкін. Таиландта амфетаминдер 1-ші типтегі есірткілерге жатады. Ұлыбританияда амфетаминдер В класындағы есірткілер болып есептеледі. Рұқсатсыз иеленгені үшін ең жоғары жаза – бес жылға бас бостандығынан айыру және шексіз айыппұл салу. Заңсыз тарату үшін ең жоғары жаза – 14 жылға бас бостандығынан айыру және шексіз айыппұл салу. АҚШ-та амфетамин – орталық нерв жүйесін (ОНЖ) күйзелтетін дәрі ретінде жіктелетін II тізімдегі рецепт бойынша берілетін препарат. Халықаралық деңгейде амфетамин психотроптық заттар жөніндегі конвенцияның II тізіміне енгізілген.

Жедел жетіспеушіліктер

2023 жылдың ақпан айында жаңалықтар агенттіктері АҚШ-та бес айдан астам уақытқа созылған Аддералл тапшылығы туралы хабарлай бастады. Тағамдық және дәрі-дәрмек басқармасы алғаш рет 2022 жылдың қазан айында бұл тапшылықты хабарлады. 2023 жылдың мамыр айында, тапшылықтың басталғанына жеті ай өткен соң, Тағамдық және дәрі-дәрмек басқармасының комиссары Роберт Калифф "көптеген жалпы қолданылатын дәрі-дәрмектер кез келген уақытта тапшы болуы мүмкін, себебі олардан жеңілірек табыс табуға болады" деді. Ол Аддераллдың ерекше жағдай екенін, себебі ол бақыланатын зат екенін және оның рецепт бойынша берілу мөлшерін Есірткі құралдарын бақылау басқармасы реттейтінін атап өтті. Сонымен қатар, ол виртуалды рецепттер берудің және жалпы алғанда, дәрі-дәрмектерді артық жазып беру мен дұрыс емес диагноз қоюдың "назар аударарлық өсіміне" кінә тақты, "егер тек қана қажеттіліктері бар адамдар осы дәрі-дәрмектерді алғанда, [стимулянтты дәрі-дәрмектердің] тапшылығы болмас еді" деп қосты.